Anh hùng thường nhật

Có thể bạn đã nghe nhiều đến cụm từ “người anh hùng” và nghĩ đến những nhân vật kiệt xuất với sức mạnh hoặc dũng khí phi thường; những con người làm nên những việc được người đời ca tụng. Lịch sử đã ghi nhận nhiều anh hùng như vậy. Nhưng ngày hôm nay, tôi muốn đề cập đến một khái niệm khác, tôi muốn nói về Anh hùng thường nhật – người vượt qua được những nỗi sợ hãi, những khó khăn trong cuộc sống của mình, để làm một hành vi thiện/làm điều đúng đắn với lương tâm (GS Philip Zimbardo, Đại học Stanford, Mỹ).

Khi được hỏi về một vị anh hùng mà tôi ngưỡng mộ, câu trả lời của tôi thường là Bà Triệu, một nữ anh hùng chống giặc ngoại xâm nổi tiếng. Tuy nhiên, trong sâu thẳm đầu tôi luôn có một câu trả lời khác, cũng là bà, nhưng là bà ngoại – với tôi bà chính là một người anh hùng thường nhật. Một người có sức ảnh hưởng rất lớn đến quá trình trưởng thành của tôi.

Bà tôi đã kinh qua đủ các thời kì từ chiến tranh, bao cấp, đổi mới cho đến hiện tại, bà vẫn luôn giữ những nguyên tắc sống của riêng mình.

Đầu tiên, bà là một người rất độc lập. Tôi nhớ những câu chuyện bà kể từ thời trẻ, những ngày tháng sẵn sàng tham gia phong trào thanh niên trong làng, bất chấp sự ngăn trở vì thân phận con gái. Đến khi bà nhận nuôi tôi và em gái vì mẹ tôi không đủ khả năng chi trả cuộc sống. Bà đã chịu rất nhiều áp lực và chỉ trích từ những người thân trong nhà. Nhiều lúc, tôi cảm thấy mình như một gánh nặng, một món nợ không đáng tồn tại trên đời. Trong những năm tháng đó, bà luôn nhắc đi nhắc lại với tôi hãy sống ngẩng cao đầu và không được phụ thuộc vào bất kì ai, sống đúng là mình để không ai có thể khinh thường hay cười nhạo.

Điều thứ hai tôi thích ở bà là cảm thức về công lý. Bà là tổ trưởng tổ dân phố. Từ bé tôi đã là thư ký cho bà, chứng kiến những công việc hàng ngày của bà về chăm sóc trẻ em, bảo vệ phụ nữ bị bạo hành. Khi hàng xóm có tranh cãi lớn, thay vì đóng cửa không quan tâm như như nhiều người khác, bà sẽ là người đầu tiên bước tới, gõ cửa để giải quyết mâu thuẫn. Bà tôi luôn muốn tìm giải pháp để giải quyết vấn đề, thay vì im lặng.

Bà luôn ủng hộ khi thấy tôi tham gia các hoạt động cộng đồng, xã hội. Bất chấp việc tôi bị gọi là “cháu gái bà” vì luôn lăn xả vào những công việc bị coi là ăn cơm nhà, vác tù và hàng tổng; bất chấp việc tôi chọn học ngành công tác xã hội thay vì kế toán với lời hứa hẹn về một công việc và tương lai ổn đinh, tất cả những gì bà nói với tôi chỉ đơn giản là “Làm cái gì mày thích là được”. Tôi biết ơn bà vì điều đó.

Năm 2016, tôi tham gia biểu tình yêu cầu minh bạch thông tin liên quan đến Formosa Vũng Áng cho thảm họa cá chết tại miền Trung và bị tạm giữ. Trong khi mọi người dọa dẫm “không ai đưa cơm tù”, bà vẫn lắng nghe tôi kể hết câu chuyện vì sao tôi quyết tâm xuống đường thời điểm đó. Bà cũng tin rằng dù bị cấm đoán, tôi nhất định vẫn sẽ tiếp tục đi biểu tình, vì tôi giống bà – luôn hành động theo lương tâm mách bảo.

Đâu đó tôi thấy bóng dáng của bà trong cuộc phản kháng ôn hòa ở trạm thu phí Cai Lậy. Những người tài xế bằng tiền lẻ, bằng sự sáng tạo, hài hước và kiên trì đã chứng tỏ được sức mạnh của những cá nhân không có quyền lực khi buộc thủ tướng Chính phủ ra quyết định tạm dừng thu phí để tiến hành rà soát tổng thể. Nhưng khi nhìn lại toàn bộ bức tranh trong suốt 127 ngày giằng co trong trận chiến đấu tranh với những điều vô lý, tôi thấy hình ảnh những người hùng thường nhật: dân cư nhiệt thành tiếp nước cho nhóm tài xế, bà Tám chủ quán ăn ngày đêm cơm nước ủng hộ nhóm Bạn hữu đường xa, những người tài xế dẫu tiết trời nóng nực vẫn luôn giữ nụ cười và tràng pháo tay ròn rã.

Quay trở lại với định nghĩa ban đầu về anh hùng thường nhật, điểm chung giữa bà tôi và những người tham gia phản kháng ở Cai Lậy chính là họ đều đã vượt qua những nỗi sợ hãi, vượt ra khỏi những ý niệm ăn sâu về sự cam chịu, im lặng trước những bất công, để hành động đúng với lương tâm của mình.

Khi chúng ta luôn mong chờ những người hùng vượt trội như Siêu nhân đến giải cứu thế giới, chờ đợi một biểu tượng tinh thần cho phong trào dân chủ, chúng ta quên mất những người anh hùng thường nhật, những người làm nên chiến thắng thực sự của mọi cuộc vận động trong lịch sử.

Tôi thực sự tin rằng, việc đánh thức người anh hùng trong mỗi người dân trở nên cần thiết hơn bất cứ lúc nào. Khi mỗi người nhận ra sức mạnh của cá nhân, từng hành động nhỏ sẽ tạo nên những thay đổi lớn. Còn bạn, bạn có thấy xung quanh mình có những anh hùng thường nhật không?

Tác giả: Jean

Nguồn ảnh bìa: Dare to be Different

Comments

comments