Bốn giai đoạn của phong trào xã hội- (Phần 2/3): Hợp nhất và hành chính hóa

Giai đoạn 2: Hợp nhất

Trong giai đoạn tiếp theo của vòng đời này, các phong trào xã hội đã vượt qua những trở ngại mà nhiều phong trào khác có thể không bao giờ vượt qua được. Thông thường, tình trạng bất ổn hoặc bất mãn xã hội trôi qua mà không có một nỗ lực tổ chức và huy động quần chúng rộng rãi nào. Ví dụ, những người trong một cộng đồng có thể phàn nàn với nhau về một sự bất công chung, nhưng họ không đến với nhau để giải quyết các khiếu nại này và phong trào xã hội không tiến lên cấp độ tiếp theo.

Giai đoạn hai, gọi là hợp nhất, hay “giai đoạn mang tính quần chúng”, được đặc trưng bởi một cảm giác rõ ràng hơn về sự bất mãn. Nó không còn là một cảm giác khó chịu chung chung nữa, giờ đây nó là cảm giác khó chịu về một điều gì đó xác định và ai phải chịu trách nhiệm về điều đó.

Rex D. Hopper (1950), trong khi nghiên cứu các tiến trình cách mạng, nói rằng ở giai đoạn này “tình trạng bất ổn không còn bị che đậy, khu biệt ở một địa phương hoặc trong một nhóm người hạn chế nữa, mà nó trở nên rõ ràng, lan toả như bệnh dịch và công khai. Sự bất mãn không còn mang tính riêng lẻ và rời rạc nữa, nó có xu hướng trở nên tập trung và tập thể” (trang 273). Ông bổ sung “Đây là giai đoạn khi các cá nhân tham gia vào hành vi số đông của giai đoạn trước đó nhận thức được về nhau” (trang 273). Đến lúc này, yếu tố lãnh đạo sẽ xuất hiện và các chiến lược để thành công được đưa ra.

Ở giai đoạn này, các cuộc biểu tình quy mô lớn có thể diễn ra để thể hiện sức mạnh của phong trào xã hội và để làm rõ hơn các yêu sách. Quan trọng nhất, đây là giai đoạn mà tại đó phong trào trở thành một thứ vượt hơn mức các cá nhân bức xúc ngẫu nhiên gặp nhau, ở điểm này chúng có tính tổ chức và có chiến lược trong tầm nhìn của mình.

Phong trào Dân Quyền Mỹ một lần nữa cho ta một ví dụ đặc sắc. Sau sự nổi lên ban đầu, phong trào bắt đầu một loạt các chiến dịch lớn, cố gắng làm nổi bật lên tình cảnh của người Mỹ gốc Phi ở miền Nam đầy rẫy sự phân biệt chủng tộc. Các chiến dịch này bao gồm Tẩy chay Xe buýt tại thành phố Montgomery và biểu tình ngồi tại quầy ăn trưa, trong đó sinh viên da đen ngồi tại các quầy dành cho người da trắng, và chờ được phục vụ hoặc bị cảnh sát lôi cổ ra. Các sự kiện này đã thúc đẩy sự ủng hộ cho phong trào và bộc lộ sự tàn bạo mà những người da trắng phân biệt chủng tộc bám víu vào để giữ nguyên trạng. Cũng tại thời điểm này, các nhà lãnh đạo xuất chúng của phong trào bắt đầu nổi lên, chẳng hạn như tiến sĩ Martin Luther King, Jr. Sau nhiều chiến dịch thành công nhưng gian khổ và kéo dài nhiều năm, với sự lãnh đạo tài ba, phong trào đã trở thành một lực lượng chính trị nổi bật hơn.

Phong trào dù vàng Hồng Kong, 2014. Nguồn ảnh: https://newint.org

Giai đoạn 3: Hành chính hóa

Giai đoạn thứ ba gọi là hành chính hóa. Giai đoạn này, được Blumer định nghĩa là “chính thức hoá” (De la Porta & Diani, 2006), được đặc trưng bởi các cấp độ tổ chức cao hơn và các chiến lược trên nền tảng liên minh liên kết.

Tương tự như vậy, các tổ chức phong trào xã hội cụ thể sẽ trông cậy vào đội ngũ nhân viên có kiến ​​thức chuyên môn mà có thể điều hành các hoạt động thường ngày của tổ chức và thực hiện các mục tiêu của phong trào. Các phong trào xã hội trong giai đoạn này không còn chỉ dựa vào các cuộc tuần hành quần chúng hoặc các nhà lãnh đạo gây cảm hứng để tiến tới mục tiêu và xây dựng lực lượng ủng hộ, chúng phải dựa vào những nhân viên được đào tạo để thực hiện các chức năng của mình.

Trong giai đoạn này, quyền lực chính trị của phong trào xã hội lớn hơn trong các giai đoạn trước đó ở chỗ chúng có thể tiếp cận thường xuyên hơn với giới tinh hoa chính trị.

Nhiều phong trào xã hội không hành chính hoá được theo cách này và kết cục là thất bại do các thành viên khó duy trì được cảm hứng cần thiết và vì việc huy động liên tục quần chúng trở nên khó khăn quá mức đối với người tham gia phong trào. Việc chính thức hóa thường có nghĩa là các nhân viên được trả lương có thể lấp vào chỗ trống khi không sẵn có các tình nguyện viên thừa nhiệt tình (Macionis, 2001, Hopper, 1950).

Phong trào quyền của người đồng tính là một ví dụ về một phong trào đã trải qua giai đoạn này. Phong trào này chuyển từ việc xách động và biểu tình sang việc có nhiều tổ chức chính thức mà hiện nay đang hoạt động hướng đến các mục tiêu của phong trào quyền của người đồng tính. Một số tổ chức tiêu biểu có thể kể đến như Chiến dịch Nhân quyền (Human Rights Campaign) và Liên minh Đồng tính Nam và Đồng tính Nữ chống sự phân biệt Đối xử (Gay and Lesbian Alliance Against Discrimination – GLAAD). Nếu họ không tạo ra các tổ chức có tính hành chính như thế thì nhiều phong trào rất có thể đã tàn lụi và các đòi hỏi của họ đã không được đáp ứng.

Phần 1: Xuất hiện phong trào xã hội

Phần 3: Các kiểu thoái trào

Comments

comments