Tổ chức các cuộc biểu tình công cộng: (P1)- Mục tiêu và hình thức

MỘT CUỘC BIỂU TÌNH CÔNG CỘNG LÀ NHƯ THẾ NÀO?

Ảnh tiểu thương chợ An Đông, HCM biểu tình liên quan đến việc sử dụng chợ ngày 19/9/2017. Nguồn ảnh: Lưu Tường

Chúng ta thường nghĩ về những cuộc biểu tình theo nghĩa tiêu cực – tức là chống lại “một điều gì đó”, nhưng chúng cũng có thể là tích cực, như là ủng hộ cho các chính trị gia và các ý tưởng của họ, những sáng kiến, hoặc những chương trình hiện hành. Chúng thường nhằm tác động đến cách thức tổ chức, thực hiện các vấn đề, hoặc cách mọi người nghĩ.

Dù là nhắm đến các chính trị gia, quan chức, các công ty, hay công chúng, thì các cuộc biểu tình đều có thể diễn ra dưới nhiều hình thức: từ những cuộc có quy mô rộng lớn, được báo chí đưa tin, cho đến những cuộc tụ tập nhỏ hơn tại tòa nhà tiểu bang để buộc các nhà lập pháp lắng nghe mình, đến các sân khấu đường phố ở khu đất chung của thị trấn, người dân ở nhiều quốc gia từ lâu đã sử dụng những cuộc biểu tình công cộng như là cách truyền đạt quan điểm của họ đến những người có quyền lực.

Tổ chức hoặc sáng kiến của bạn có thể và nên sử dụng một cuộc biểu tình để đẩy mạnh cho mục tiêu của mình hay không? Nếu có thể, bạn phải làm gì để có thể tập hợp tất cả những người thích hợp tại đúng địa điểm và đúng thời điểm? Sau cuộc biểu tình, bạn sẽ làm gì để phát triển thêm lên?

Trong bài viết này, bạn sẽ tìm hiểu toàn diện cách tổ chức các cuộc biểu tình công cộng, bao gồm:

  • Nhiều mục tiêu mà của một cuộc biểu tình công cộng có thể nhắm tới.
  • Những hình thức mà một cuộc biểu tình có thể có.
  • Tại sao và khi nào thì tổ chức hay nhóm sáng kiến của bạn nên tổ chức một cuộc biểu tình.
  • Cách thức để tổ chức một cuộc biểu tình công cộng.
  • Những gì cần được thực hiện kế tiếp sau khi cuộc biểu tình đã kết thúc.

NHỮNG MỤC TIÊU MÀ MỘT CUỘC BIỂU TÌNH CÓ THỂ NHẮM TỚI

Biểu tình có thể là nhằm để phục vụ một hay nhiều mục tiêu khác nhau, phụ thuộc vào thời điểm của cuộc biểu tình, nội dung liên quan, ai tổ chức, và những thứ gì khác đã xảy ra trước đó. Đặt ra rõ mục tiêu của bạn là rất quan trọng, vì nó sẽ thường quyết định cách thức, đối tượng nhắm tới và các nhân tố quan trọng khác của cuộc biểu tình đó. Các cuộc biểu tình thường theo đuổi những mục tiêu phổ biến như sau:

  • Vận động: hối thúc các nhà lập pháp hay công chúng nhìn nhận tích cực về một dự thảo luật, chấp nhận một ý tưởng hay chính sách cụ thể nào đó, hoặc là chú ý đến những nhu cầu của một nhóm người cụ thể nào đó (ví dụ như người nhận trợ cấp xã hội hoặc người khuyết tật)
  • Ủng hộ: bày tỏ sự đồng tình hoặc đoàn kết với một người hay một nhóm, với một ý tưởng, chính sách hay vấn đề nào đó. Ví dụ, một nhóm các tổ chức, vốn cung cấp những loại dịch vụ khác nhau, có thể tiến hành một cuộc biểu tình để ủng hộ cho đề xuất thiết lập thêm nhiều dịch vụ, và với chất lượng tốt hơn, cho những người vô gia cư trong cộng đồng.
  • Phản đối: chống lại một tình trạng bất công, một sự kiện, nhân vật công chúng, v.v. Một nhóm có thể biểu tình chống lại việc xây dựng một nhà máy xử lí chất thải gây nguy hiểm trong cộng đồng của họ, hoặc phản đối cách đối xử của cảnh sát với công dân.
  • Chống lại cuộc biểu tình khác: Để phản ứng lại một cuộc biểu tình hoặc các sự kiện công cộng khác đã được lên kế hoạch bởi một tổ chức đối nghịch khác.Ví dụ, một nhóm hoạt động dân quyền có thể tổ chức một cuộc biểu tình để làm đối trọng với cuộc biểu tình của tổ chức Ku Klux Klan; hoặc một nhóm những người biểu tình có thể tổ chức để phản đối một cuộc tụ tập để ủng hộ một chính trị gia mà họ bất đồng quan điểm.
  • Làm truyền thông: để quảng bá hay tuyên truyền vào một sự kiện, vấn đề, tổ chức, hoặc một bộ phận dân chúng, v.v.
  • Hành động: Để thực sự đạt được một mục đích quan trọng cụ thể, ngăn chặn hoặc thay đổi một sự kiện nào đó, hoặc để tác động đến tiến trình của sự kiện. Ví dụ như những người công nhân đứng vây chặn lối đi vào nhà máy của những người công nhân mới được tuyển vào thay thế họ, hoặc những người hoạt động phản chiến đứng kết thành một sợi dây xích trước cổng của một căn cứ quân sự;
  • Kết hợp của một vài hay tất cả các mục tiêu trên.

Thực tế, hầu hết các cuộc biểu tình đều để phục vụ nhiều hơn một mục tiêu. Không kể đến những mục tiêu khác, hầu hết những người tổ chức đều cố gắng để cuộc biểu tình của mình được truyền thông đưa tin, ví dụ, để thu hút sự chú ý đến công cuộc tranh đấu của họ. Hầu hết các cuộc biểu tình đều vận động và ủng hộ cho, hoặc là chống lại một điều gì đó. Sự khác biệt là ở chỗ nhấn mạnh vào đâu. Điều này có thể tác động lớn đến cách chọn hình thức và thời điểm của cuộc biểu tình.

MỘT SỐ HÌNH THỨC BIỂU TÌNH

Nhiều người thường quan niệm rằng biểu tình diễn ra ở dạng của các cuộc diễu hành hoặc tụ tập lớn, thường có mang theo biểu ngữ. Tuy nhiên, thực tế là một hoạt động biểu tình có nhiều diễn ra với nhiều dạng thức khác nhau. Một số cuộc, đặc biệt là những cuộc nhằm giải quyết một những vấn đề ở quy mô địa phương, như là việc sử dụng một mảnh đất trống, thì có thể vẫn hiệu quả mà không cần số lượng lớn người tham gia. Nhiều cuộc khác thì lại không nhắm trực tiếp đến các vấn đề, mà sử dụng tính hài hước, sân khấu, âm nhạc, hay những phương thức khác để truyền tải vấn đề. Những hình thức thông dụng nhất của biểu tình là…

  • Diễu hành: Đây là những hình ảnh kinh điển: những đoàn người diễu hành trên một tuyến đường từ một địa điểm này đến một địa điểm khác mang ý nghĩa hệ trọng để nêu bật cam kết của họ với một vấn đề nào đó. Ở mức độ địa phương, một cuộc biểu tình có thể bao gồm một cuộc diễu hành từ địa điểm được đề xuất là một phòng khám tự do đến tòa thị chính của thành phố, nơi người tham gia bày tỏ mối quan tâm của mình bằng các bài diễn văn hoặc bằng cách khác. Diễu hành thường được được dùng với mục đích vận động, ủng hộ, hoặc phản đối, và cũng như mục đích làm truyền thông. Ở một số trường hợp, chúng có thể cũng đóng vai trò như các cuộc phản biểu tình.
  • Tụ họp:Người biểu tình tự tụ tập lại tại một địa điểm cụ thể, tại đó họ nghe diễn văn hoặc tham gia vào những hoạt động khác để bày tỏ vấn đề của họ (thường có âm nhạc, những bài châm biếm, và/hoặc bình luận bởi những người nổi tiếng). Những cuộc tụ họp, giống như hình thức diễu hành, thường phục vụ mục đích vận động, ủng hộ, phản đối, và chống lại một cuộc biểu tình khác, bên cạnh mục đích làm truyền thông.
  • Biểu tình chặn lối ra vào: Những hình ảnh quen thuộc: một nhóm người mang theo những biểu ngữ bày tỏ những vấn đề của họ và thường chỉ rõ ai là đồng mình và địch thủ của họ, đứng hoặc đi đi lại lại trước một tòa nhà hoặc một cơ sở là mục tiêu của cuộc biểu tình. Trong một cuộc tranh chấp lao động, nỗ lực có thể là để thuyết phục những người công nhân mới được tuyển vào thay thế đừng bước vào trong nhà máy trong suốt cuộc đình công; một nhóm người tiêu dùng có thể đứng chặn trước cửa của một cửa hàng, để cố thuyết phục những khách hàng tiềm năng rằng họ nên đi mua sắm ở nơi khác thì hơn. Không giống 2 loại hình bên trên, hình thức biểu tình chặn lối đi này luôn luôn có sử dụng hành động trực tiếp, và đôi khi có kèm theo bạo lực và khả năng bị bắt giữ.
  • Biểu tình ngồi: Trong một cuộc biểu tình dạng này, người biểu tình chỉ đúng như vậy: chiếm giữ một không gian tại trụ sở của chính phủ, một con đường, một tòa nhà, một công viên, v.v và ngồi xuống. Có lúc, biểu tình ngồi được đi kèm với những bài diễn văn hoặc các hoạt động khác; có lúc nó hoàn toàn im lặng. Hình thức này có thể đi kèm với hành xi xâm phạm, và do đó bị coi là bất hợp pháp, có thể chỉ đơn giản là một tuyên bố rằng những người biểu tình có quyền đối với một địa điểm cụ thể, hoặc có thể có mục đích như là một lời tuyên bố mang tính đạo đức.
  • Một cuộc canh thức có hình thức tương tự như biểu tình ngồi, nhưng ít khi thách thức luật pháp, và thường diễn ra trong thinh lặng. Những người biểu tình tập trung lại để kêu gọi sự chú ý hoặc làm chứng cho một sự kiện hoặc tình huống nào đó, để tưởng nhớ hoặc vinh danh một cá nhân và những ý tưởng của cô ấy, và/hoặc để truyền sức mạnh tinh thần, đạo lý cho nhau. Họ có thể thực hiện một số hoạt động – thắp đèn và/hoặc cầm nến diễu hành, cầm ảnh của những tù nhân chính trị. Hoạt động canh thức được sử dụng nhiều nhất là khi mà vấn đề liên quan được xem là mang tính đạo đức. Những cuộc canh thức thinh lặng bởi các nhà hoạt động về quyền sống tại những cơ sở phá thai là một ví dụ minh họa.
  • Sân khấu đường phố: Việc sử dụng các diễn viên hoặc con rối, thường trong những trang phục rất hoành tráng, để chế giễu hoặc hạ uy tín các chính trị gia và những người có quyền lực khác đã có từ rất lâu, ít nhất là từ thời Hy Lạp cổ đại. Sân khấu đường phố có thể rất có hiệu quả vì nó thu hút đám đông, thường nêu ra vấn đề một cách hài hước, dễ hiểu đối với người dân, và đánh trúng vào cả thái độ bất tín nhiệm của người dân đối với nhà cầm quyền lẫn nhu cầu giải trí, vui vẻ của họ.

Khi người biểu tình hành động theo cách mà họ biết là không hợp pháp, với mục đích làm nổi bật thật mạnh vấn đề của mình hoặc để chỉ ra sự vô đạo, sai trái trong chính luật pháp, thì lúc đó họ đang thực hiện bất tuân dân sự. Chiến lược này đã được dùng bởi Gandhi và Martin Luther King và những người theo họ, ví dụ, để thông báo rằng họ sẽ không chấp nhận những luật lệ hoặc tình trạng mà rõ ràng là sai về mặt đạo đức và họ phải chống lại. Bất tuân dân sự là truyền thống tốt nhất của người Mỹ – Henry David Thoreau đã viết bài luận “Bất tuân dân sự” vào giữa thế kỷ 19 khi đang ngồi tù vì tội không chịu nộp thuế thân – thứ mà ông thấy là bất công đối với người nghèo. Tuy vậy, hình thức này đi kèm theo nó nghĩa vụ phải chấp nhận đối mặt với những hậu quả của hành động phản kháng, ví dụ như bị bắt giữ, xét xử và những sự trừng phạt khác. Nếu không, thì nó chẳng khác gì hành vi phạm pháp thông thường, và không có sức nặng về mặt đạo đức.

Thêm một khía cạnh của một cuộc biểu tình cần được xem xét là tông điệu của nó, đặc điểm của những cảm xúc mà nó muốn tạo ra trong lòng những người tham gia và cả những người chứng kiến hay nghe kể về nó. Những cuộc biểu tình có thể là tích cực hoặc tiêu cực về mặt tông điệu, bất kể chúng là tiêu cực hay tích cực về nội dung. Ví dụ, cuộc biểu tình mang tính phản đối vẫn có thể có tông điệu tích cực nếu nó mời được lực lượng đối nghịch cùng xắn tay áo giải quyết vấn đề với người biểu tình; mặt khác, một cuộc biểu tình mang tính ủng hộ vẫn có thể là tiêu cực, nếu đả kích lực lượng đối nghịch, gọi họ là vô cảm và xấu xa. Một tổ chức có thể nỗ lực để tạo ra hình ảnh đạo đức, hoặc tỏ ra cứng rắn và sẵn sàng chiến đấu. Nếu đó là tổ chức thực sự tốt, thì nó có thể đạt được cả hai, nhưng điều đó rất khó.

Những người tổ chức có thể thiết lập ra cơ cấu để duy trì tông điệu họ muốn. Đồ ăn và các hình thức giải trí có thể duy trì cảm giác vui vẻ của đám đông, ngay cả trong thời tiết xấu, trong khi những bài diễn văn kích động có thể làm cho đám đông giận giữ và tiềm tàng nguy cơ bạo động. Sự hiện diện của những viên chức luật pháp và những chiếc khuy cài ghi chữ “phi bạo lực” sẽ giúp những người tham gia biểu tình hiểu được những người tổ chức mong muốn gì từ họ. Ở chiều ngược lại, những biểu ngữ kích động, thóa mạ lực lượng đối nghịch là súc vật, phi nhân…cũng sẽ có tác dụng tương đương. Bất kể quyết định thế nào, những người tổ chức luôn phải nhận thức được tông điệu mà họ đang tạo ra, về ảnh hưởng của nó lên người biểu tình, và cách mà cuộc biểu tình – và do đó vấn đề của họ – sẽ được nhìn nhận về lâu về dài.

Nguồn bài dịch: Organizing Public Demonstrations

Ảnh bìa: Tiểu thương chợ An Đông, HCM biểu tình liên quan đến việc sử dụng chợ ngày. Nguồn: Zing.vn

Phần tiếp theo:  Tại sao và khi nào bạn nên cân nhắc tổ chức một cuộc biểu tình

Comments

comments