Đâu là cuộc phản kháng có ảnh hưởng nhất trong lịch sử?

Graham Roumieu

Câu hỏi “Đâu là cuộc phản kháng có ảnh hưởng nhất trong lịch sử?” nằm trong mục Những câu hỏi lớn của tờ The Atlantic đã được trả lời bởi một số học giả nghiên cứu về xã hội học sẽ giúp bạn bổ sung thêm nhiều kiến thức mới về các cuộc phản kháng tạo nên bước ngoặt trong lịch sử. Hate Change biên dịch, bổ sung một số thông tin chi tiết cho mỗi câu trả lời nhằm giúp bạn đọc hiểu rõ hơn về từng nhận định.

1. Gordon S. Wood, nhà sử học và tác giả đoạt giải Pulitzer cho rằng các cuộc biểu tình chống lại Đạo luật Tem phiếu năm 1765 chính là cuộc phản kháng có ảnh hưởng nhất. Đây chính là hành động đã dẫn tới sự ra đời của Hoa Kỳ một thập kỷ sau đó. Đạo luật này được chính quyền thuộc địa Anh ban hàng vào năm 1965 nhằm đánh thuế lên các văn bản in bao gồm các tài liệu pháp lý, tạp chí, báo, và nhiều loại giấy khác được sử dụng trong các thuộc địa Bắc Mỹ. Tiền thu được từ khoản thuế này được dùng cho quân đội đóng quân ở Bắc Mỹ. Người Mỹ cho rằng họ không có nhu cầu được bảo vệ bởi những người lính Anh vì không có kẻ thù ngoại quốc trên lục địa, và số tiền này cần được trở bởi chính quyền Anh. Người Mỹ đã kiên quyết phản đối đạo luật này và đã có cả một phong trào chống lại nó với các hoạt động tẩy chay được dẫn đầu bởi nhóm các thương gia và chủ đất. Năm 1967, Nghị viện Anh bãi bỏ đạo luật vì không thể thi hành cũng như chịu áp lực của những công ty Anh bị người dân Mỹ tẩy chay.

2. Harry Leslie Smith, Cựu chiến binh Thế chiến II, nhà hoạt động và tác giả của cuốn sách Harry’s Last Stand: Cũng giống như trong thời đại của chúng ta, nạn tham nhũng và gia đình trị đã trở nên phổ biến trong thế kỷ 16. Họ nhấn chìm tiến bộ xã hội và phát triển khoa học. Nếu không có 95 bài luận của Martin Luther gõ cửa nhà thờ Wittenberg Castle, thúc dục Cải cách, thế giới dân chủ hiện đại của chúng ta sẽ không bao giờ nảy mầm. Đọc thêm về Martin Luther King tại đây.

3. Kit Miller, giám đốc Viện Nghiên cứu Bất bạo động Gandhi: Trong thập niên 1930, 80.000 người Hồi giáo đã thành lập một “đội quân hòa bình” để phản đối sự chiếm đóng áp bức của thực dân Anh đối với vùng đất hiện là Pakistan. Dưới sự lãnh đạo của Abdul Ghaffar Khan, một lãnh đạo lựa chọn đấu tranh phi bạo lực, đội quân này đã chịu đựng những nhiều hành động ngược đãi nặng nề trước và trong khi phân chia Ấn Độ và Pakistan.

4. David S. Meyer, tác giả của cuốn The Politics of Protes cho rằng sự kiện người phản chiến tận tâm Randy Kehler bị giam cầm trong gần hai năm vì hành động phản đối cuộc chiến tranh Việt Nam là cuộc phản kháng có ảnh hưởng nhất trong lịch sử. Nhiều năm sau, Daniel Ellsberg, chuyên viên phân tích của Quân đội Hoa Kỳ, người đã gây ra một cuộc tranh cãi lớn khi chia sẻ các tài liệu nghiên cứu tuyệt mật của Bộ quốc phòng Hoa Kỳ, nói rằng sự hy sinh của Kehler đã thuyết phục ông chia sẻ các tài liệu này.

5. V. Reed, tác giả của cuốn The Art of Protest chọn hành động từ chối nhường ghế của Rosa Park năm 1955, ở Alabama để vinh danh. Năm 1900, chính quyền thành phố Montgomery, Hoa Kì ra quy định cách ly hành khách da trắng và da màu. Nhân viên phục vụ trên xe lửa và xe buýt được trao quyền chỉ định chỗ ngồi. Theo tập quán ở Montgomery, hành khách da đen trên xe buýt phải sẵn sàng di chuyển bất cứ khi nào hành khách da trắng cần chỗ ngồi. Khi bà Park từ chối tuân theo hiệu lệnh của tài xe buýt trong việc đứng lên để nhường chỗ cho người da trắng trong khi bà đang ngồi đúng phần ghế dành riêng cho người da màu, bà đã bị cảnh sát bắt giữ. Bà bị tuyên phạt 10 USD, cộng thêm 4 USD lệ phí trong 1 phiên tòa diễn ra trong 30 phút. Hành động dũng cảm của bà đã dấy lên làn sóng phản đối nạn phân biệt chủng tộc trên toàn nước Mỹ. Đọc thêm về câu chuyện của Rosa Park tại đây.

 Ngoài nhận định của các học giả, sau khi câu hỏi được đăng tải, một số độc giả cũng đưa ra đánh giá của mình:

  • Charles Lerable, Monterey, Calif: Vào ngày 5 /0 6/1989, tại quảng trường Thiên An Môn, một người đàn ông đã chống lại sự đàn áp của chính quyền Trung Quốc đối với cả triệu người biểu tình. Bằng việc chỉ sử dụng thân thể của mình, ông đã cố gắng ngăn chặn một cỗ xe tăng và ở một khía cạnh nào đó là cả một cuộc đàn áp tàn bạo về tự do và nền dân chủ. Tìm hiểu thêm về sự kiện Thiên An Môn tại đây.
  • Erin Lisser, Mount Vernon, Wash: Cuộc biểu tình của phong trào Silent Sentinels diễn ra bên ngoài Nhà Trắng vào năm 1919 cuối cùng đã giúp giành lại quyền bầu cử cho một nửa dân số Mỹ. Những biểu ngữ trích dẫn chính những câu nói của tổng thống và việc tuân thủ theo những kỳ vọng đặc thù về giới tính – chính là sự im lặng của họ – đã như một tiếng thét gầm dữ dội và làm rung chuyển những quy tắc xã hội, từ đó chấm dứt một tình trạng áp bức đã kéo dài nhiều thế kỷ.
  • Mark Roberts, Lisbon, N.H: Cuộc biểu tình Muối dài 388 km dưới dự dẫn dắt của Mahatma Gandhi vào năm 1930 đã âm thầm thách thức chính sách thuế của thực dân Anh ở Ấn Độ. Các hành động bất tuân dân sự của Gandhi đã truyền cảm hứng cho hàng triệu người trên toàn thế giới.
Graham Roumieu

Nguồn bài dịch và ảnh: What Was the Most Influential Act of Protest in History?

Comments

comments