Ấn Độ: Dùng tờ tiền mệnh giá 0 Rupi để chống lại nạn tham nhũng lan tràn trong các dịch vụ công

Tại Ấn Độ, Tổ chức 5th Pillar (Trụ cột thứ 5 – lấy ý tưởng từ 4 trụ cột quyền lực của một quốc gia: lập pháp, hành pháp, tư pháp và báo chí) – một tổ chức phi lợi nhuận hoạt động về mảng chống tham nhũng – gần đây đã khởi động một chiến dịch độc đáo. Họ phát hành những tờ giấy mệnh giá “0 Rupi” đến người dân Ấn Độ, để khuyến khích họ đưa cho các công chức nhà nước khi bị những người này đòi tiền hối lộ.

Văn hóa “lót tay” – như là quà biếu, tiền hối lộ trong trường hợp của các công chức – đã xảy ra khắp Ấn Độ trong nhiều năm và đặc biệt đang lan rộng xuống các tầng lớp thấp hơn. Kiểu tham nhũng này chối bỏ quyền của người dân được thụ hưởng các dịch vụ công cơ bản, mà nhiều dịch vụ theo luật là miễn phí. Kết quả là, người dân nghèo bị đặt vào vị trí thua thiệt trong chuỗi tham nhũng. Việc đòi tiền lót tay xảy ra trong cả những tình huống như sửa chữa điện, lấy xe ra khỏi đồn công an. Ngoài ra, hầu như mọi cuộc tiếp xúc với giới công chức nhà nước đều phải kèm theo một khoản phí phụ thêm. Đối mặt với cả một nền văn hóa tham nhũng như thế, tờ tiền mệnh giá 0 Rupi chính là hình thức phản kháng phi bạo lực mà chiến dịch muốn quảng bá tới người dân.

Bề ngoàik, tờ tiền mệnh giá 0 Rupi trông giống như tờ 50 Rupi, với số 0 thay cho 50 và một biểu tượng của tổ chức 5th Pillar ở góc. Nó được in ra với mục đích nâng cao nhận thức và trao quyền cho những người bình dân – những người phải chịu đựng nhiều nhất, những người bị bóc lột ngày qua ngày bởi các viên chức tham nhũng.

Phân phát đến tay người dân

Việc phát những tờ 0 Rupi được thực hiện tại các khu chợ, trạm xe buýt và nhà ga bởi đội ngũ tình nguyện viên của tổ chức. Họ bố trí những quầy thông tin tại nhiều nơi để phân phát các tờ tiền 0 rupi này kèm theo những quyển sách nhỏ.

Ngoài ra, những biểu ngữ lớn có in hình tờ 0 Rupi được mang vào hơn 1200 trường trung học, đại học và những nơi tụ họp công cộng khác. Suốt 5 năm, họ đã thu thập được hơn 500.000 chữ ký trên tờ 0 Rupi, thể hiện thái độ hưởng ứng của người dân và cũng như là dấu hiệu của sự cam kết chống lại nạn tham những trên toàn quốc.

Tác dụng thực tế

Trong trường hợp của một phụ nữ sống ở thành phố Chennai, Ấn Độ, bà đã được yêu cầu phải đưa hối lộ khi đi làm giấy chức nhận sở hữu cho mảnh đất của mình để dùng làm vật thế chấp ngân hàng khi vay tiền lo cho việc học hành của cháu gái. Dịch vụ này đáng lẽ phải miễn phí nhưng bà ấy đã bị yêu cầu trả một khoản tiền cho viên chức Cục Doanh Thu thì mới được giải quyết. Một năm rưỡi trôi qua và bởi vì không có khả năng đóng khoản tiền hối lộ đó, bà đã không nhận được giấy chứng nhận sở hữu đất và không xoay được tiền đóng học phí cho cháu gái của mình.

Tất cả đã thay đổi khi người phụ nữ này liên hệ với Tổ chức 5th Pillar trong lúc tổ chức này đang phát tán những tờ tiền giấy mệnh giá 0 Rupi để giải quyết những vấn đề như của bà ấy. Thế rồi, khi được phát những tờ 0 Rupi, bà ấy đã đưa nó cho anh viên chức kia, người đã từ chối phục vụ nếu không có hối lộ. Phản ứng của anh ta là sợ hãi và kinh ngạc. Trước sự phản kháng ấy của bà, anh ta đã mời bà ngồi đợi cùng với một tách trà, và cuối cùng bà ấy đã nhận được giấy chứng nhận quyền sở hữu đất sau một thời gian dài chờ đợi, còn anh kia phải rút lại hoàn toàn việc đòi tiền lót tay.

Trong nhiều trường hợp khác, việc sử dụng tờ tiền 0 Rupi cũng đem lại tác động vô cùng mạnh mẽ. Đối với giới viên chức hành chính, nó đã làm phá vỡ văn hóa hối lộ đã tồn tại khá kiên cố, buộc họ phải xét lại hành vi của mình. Đối với người dân, nó trao cho họ cơ hội để giành lại sự tự chủ trong cuộc sống hàng ngày.

Thêm vào đó, theo phong trào 5th Pillar, tình trạng tham những dưới hình thức đòi và đưa hối lộ là một vấn đề toàn cầu – không riêng gì Ấn Độ. Vì vậy, họ đã thiết kế tờ tiền mệnh giá “0” cho nhiều quốc gia khác, với niềm hy vọng truyền tải chiến lược này đi khắp nơi để chấm dứt nạn tham những.

 Tại sao chiến dịch này lại hiệu quả

Có nhiều nhân tố quan trọng góp phần vào hiệu quả của chiến lược này ở Ấn Độ. Thứ nhất, theo luật pháp Ấn Độ, hối lộ là một tội có thể bị trừng phạt bằng án treo hoặc án tù giam. Các viên chức, quan chức tham nhũng hiếm khi gặp phải sự kháng cự của người dân thường, bởi thế họ trở nên sợ hãi khi có người dám đưa họ tờ 0 rupi– mà bản thân hành động đó là một lời tuyên bố mạnh mẽ lên án việc đưa hối lộ. Ngoài ra, các công chức thường muốn giữ công việc của mình và sợ bị kỷ luật, chứ đừng nói là phải ngồi tù. Bởi thế, thành công của chiến thuật “0 rupi” này nằm chính ở chỗ người dân sẵn sàng và dám sử dụng nó. Cụ thể, họ dám đứng lên chống lại một lề thói đã trở thành quá phổ biến, vì họ không còn sợ hãi nữa: thứ nhất họ không có gì để mất; và thứ hai, họ được sự hậu thuẫn của cả một tổ chức đứng đằng sau – nghĩa là họ không cô đơn trong cuộc đấu tranh này.

Nguồn lược dịch và ảnh tại : Chiến dịch chống tham nhũng ở Ấn Độ

Ảnh bìa: Tranh biếm họa về tệ nạn đòi hối lộ ở Việt Nam của báo Petrotimes

Comments

comments