Giai đoạn phân tích: (Bước 1) Xác định vấn đề mà bạn muốn thực hiện

Đối với một số người, giai đoạn đầu của việc hình thành dự án thường bắt đầu từ một ý tưởng. Bạn có thấy việc này đúng với bạn không?

Khi nghĩ đến một vấn đề, bạn có thể ngay lập tức nghĩ đến một ý tưởng, cho rằng nó rất khả thi, quyết tâm làm nó và kết quả là bạn có thể thành công. Nhưng để nâng cao khả năng thành công và chuẩn bị tốt nhất cho một dự án, bạn nên phân tích một cách bài bản để xác định vấn đề.

Thông thường thì quy trình để tạo ra một ý tưởng bắt đầu từ việc đặt câu hỏi: làm thế nào để cải thiện một hiện trạng không mong muốn. Giống như việc giải một bài toán, thay vì bắt đầu bằng kết quả (ý tưởng), chúng ta sẽ bắt đầu từ câu hỏi (vấn đề). Nghĩa là việc đầu tiên bạn cần làm là xác định lĩnh vực mục tiêu, vấn đề chính đang tồn trại trong của lĩnh vực và khả năng bạn có thể can thiệp vào nó.

Ví dụ bạn quan tâm đến lĩnh vực quyền con người, đây có thể trở thành lĩnh vực mục tiêu của bạn. Một trong nhiều vấn đề đang tồm tại trong lĩnh vực này là Quyền con người ở Việt Nam đang bị xâm phạm nghiêm trọng. Bạn có thể thu hẹp hơn nữa về một vấn đề là quyền an toàn về thân thể, tính mạng của công dân khi bị công an tạm giam vì hiện nay có rất nhiều trường hợp người dân đang khỏe mạnh, bị tạm giam tra hỏi rồi chết vì rất nhiều phương thức tự tử khác nhau. Bây giờ cần xác định xem bạn có khả năng can thiệp vào vấn đề này hay không? Bạn có thể tác động vào pháp luật, hệ thống tạm giam, công an hay sự hiểu biết của người dân?

Một ví dụ khác, bạn quan tâm đến quyền được giáo dục của trẻ em nông thôn. Tình trạng trẻ em nông thôn bỏ học để kiếm tiền sớm diễn ra rất nghiêm trọng ở một số xã, huyện ở vùng sâu vùng xa. Bạn có khả năng can thiệp để cải thiện tình hình này không? Bạn có thể tác động trực tiếp đến học sinh, phụ huynh hay giáo viên và nhà trường? Đâu là ý tưởng dễ triển khai và làm cách nào để triển khai nó?

Một gợi ý nhỏ cho những bạn hay có những ý tưởng bất ngờ. Bởi vì ý tưởng không phải xuất hiện một cách tự nhiên đâu. Đó là kết quả của việc bạn quan sát, phân tích các vấn đề trong vô thức. Nghĩa là bạn cũng đã thực hiện các bước giải toán như trên, nhưng không ý thức về các hoạt động đó.  Khi bạn có một ý tưởng để giải quyết một vấn đề nào đó, có khả năng là bạn nghĩ về vấn đề đó nhiều và muốn làm về nó. Vì vậy, thay vì chọn một vấn đề một cách chung chung, hãy chọn lĩnh vực và vấn đề mà bạn đã có ý tưởng sẵn và bắt đầu các bước xác định vấn đề của dự án như trên. Kết quả của việc phân tích có thể sẽ dẫn đến ý tưởng ban đầu, nhưng điều đó càng giúp bạn củng cố niềm tin rằng đó là giải pháp khả thi nhất trong rất nhiều các giải pháp đã được liệt kê và phân tích.

Để minh họa cho gợi ý này, người viết sẽ lấy ví dụ về dự án Hate Change. Nhóm thực hiện dự án Hate Change đã không có nhiều kiến thức về quản lý dự án để đi từ việc xác định vấn đề. Một ngày đẹp trời, chúng tôi có ý tưởng xây dựng một fanpage cung cấp kiến thức cho người hoạt động về các phong trào xã hội khi thấy rất nhiều cuộc biểu tình nổ ra vào năm 2015. Sau đó chúng tôi mở rộng ý tưởng bằng việc kết hợp cung cấp kiến thức hoạt động, đấu tranh bất bạo động qua mạng và đào tạo trực tiếp. Và vì không thực hiện các bước phân tích dự án, chúng tôi đã phải ngồi xuống và làm lại từ đầu sau khoảng 3 tháng triển khai dự án để loại bỏ các hoạt động không phù hợp với tình hình thực tế và khả năng của bản thân, cũng như đẩy mạnh các hoạt động khả thi khác. Vì chúng tôi có ý tưởng cụ thể, chúng tôi đã ngay lập tức nhận ra lĩnh vực mà chúng tôi muốn can thiệp chính là nâng cao năng lực cho nhà hoạt động. Vấn đề mà chúng tôi muốn can thiệp là Việt Nam có quá ít nhà hoạt động và người hoạt động đang bị thiếu kiến thức cũng như nguồn học liệu cần thiết. Câu hỏi tiếp theo là làm cách nào để can thiệp hiệu quả vào vấn đề này trong khả năng của chúng tôi? Chúng tôi sẽ có một số ví dụ liên quan đến Hate Change trong việc minh hoạ các bước tiếp theo để trả lời câu hỏi này.

Gợi ý tiếp theo là: Bạn có thể kêu gọi các thành viên trong nhóm, đồng nghiệp hoặc những người có cùng mối quan tâm cùng phân tích về vấn đề để có thêm nhiều ý tưởng can thiệp khác nhau.

Giai đoạn này bạn chưa cần đi sâu vào các hoạt động chi tiết, nhưng cần có những mô tả rõ ràng về các vấn đề mà bạn muốn giải quyết và những mục tiêu bạn muốn đạt được.  Để chọn ra một ý tưởng khả thi nhất, bạn cần thực hiện thêm một số bước mà chúng ta sẽ bàn kỹ ở bước Phân tích vấn đề.

Bạn có thấy việc bắt đầu từ việc xác định vấn đề thay vì chỉ tập trung duy nhất vào một ý tưởng sẽ giúp bạn có một bức tranh lớn không? Ngoài ra bạn sẽ không gặp tình trạng bí ý tưởng, hoặc phải ngồi đợi cho đến khi ý tưởng xuất hiện thì mới có thể tham gia giải quyết các vấn đề của xã hội, cộng đồng. Ngoài kia có biết bao vấn đề đang đợi bạn cải thiện.

Bài viết sử dụng tài liệu từ: Hướng dẫn quản lý dự án của European Commission

Ảnh bìa: https://www.sitepoint.com

 

Comments

comments