Lý thuyết chống lại áp bức

Tóm tắt: Các thực hành chống lại sự áp bức mang tới một khuôn mẫu cho việc xử lý và thay đổi những cơ cấu xã hội và tâm lý mang tính áp bức, bóc lột bằng các cách thức mang tính xây dựng.

Nguồn gốc:

Ngay từ khi có sự áp bức, con người đã luôn hành động để chấm dứt tình trạng đó. Trong những thập niên gần đây, 2 tổ chức là Highlander Center (HC) và People’s Institute for Survival and Beyond (PISB) đã cùng hành động xóa bỏ sự phân biệt chủng tộc và xây dựng công cuộc giải phóng chung cho tất cả các cộng đồng chịu áp bức. Sau những sự kiện tại tiểu bang Seattle, một làn sóng hành động mới đã bắt đầu, những tập thể mới mạnh mẽ hơn xuất hiện mỗi năm và nhiều phương pháp thực hành mới được hình thành.

Nguồn: https://i0.wp.com

Các nhóm hoạt động đôi khi mắc sai lầm khi cho rằng áp bức (sự thực thi quyền hành một cách bất công) chỉ giới hạn trong những việc họ làm; rằng chúng ta vốn dĩ đã hoàn toàn chống lại áp bức bởi vì ý định của chúng ta là loại bỏ đi những hệ thống mang tính áp bức. Đáng tiếc là tình hình lại phức tạp hơn nhiều, trong khi chúng ta chưa nhận thức đầy đủ hoặc cố tình phớt lờ.

Chúng ta chịu sự điều kiện hóa trong những nền văn hóa, xã hội được hình thành dựa trên những hình thức áp bức đa dạng và chồng chéo. Điều này thường dẫn chúng ta đến việc vô ý tiếp tay duy trì những hành vi, tình trạng và cấu trúc mang tính hạ thấp phẩm giá con người. Những hành động áp bức của chúng ta khiến chúng ta bị nhỏ lại, bị chia rẽ và cản trở khả năng tổ chức ra những phong trào giải phóng trên diện rộng.

Để xây dựng một thế giới không còn sự áp bức, thống trị, chúng tôi xin nêu ra để thảo luận những nguyên tắc và thực hành sau đây và hy vọng chúng có thể cung cấp một nền tảng vững chắc để thúc đẩy công cuộc của chúng ta và đào sâu hơn những mối quan hệ liên cá nhân.

Nguyên tắc:

  • Quyền lực và những đặc quyền đặc lợi có thể thể hiện ra trong các mối quan hệ nhóm của chúng ta và gây ra những ảnh hưởng rất tiêu cực. Vì lợi ích của tất cả, chúng ta không chấp nhận những ngôn từ và hành động có tính chất gạt ra ngoài lề, loại trừ và hạ thấp phẩm giá người khác.
  • Chúng ta chỉ có thể nhận dạng được những cách thức mà quyền lực và những đặc quyền đặc lợi thể hiện ra nếu chúng ta ý thức và thực sự quyết tâm để hiểu được xem tất cả chúng ta đều bị ảnh hưởng ra sao bởi tâm lý “người da trắng là thượng đẳng”, tâm lý gia trưởng, phân biệt giai cấp, kỳ thị giới tính, và những hệ thống mang tính áp bức khác trong xã hội.
  • Chừng nào mà chúng ta còn chưa có sự cam kết với những hình thức thực hành chống lại áp bức, thì tất cả những hình thức áp bức sẽ vẫn tiếp tục chia rẽ và làm suy yếu các phong trào của chúng ta.
  • Xây dựng những thực hành chống lại áp bức là một việc làm lâu dài, kéo dài cả một đời người. Tình trạng bị điều kiện hóa bởi xã hội của chúng ta trong một nền văn hóa dựa trên nhiều hình thức áp bức sẽ không thể được giải quyết chỉ nhờ vào một cuộc hội thảo hay workshop đơn lẻ.
  • Đối thoại, thảo luận và suy niệm là một vài trong số những công cụ giúp chúng ta khắc phục những thái độ, hành vi và tình trạng áp bức trong các nhóm của chúng ta. Công cuộc chống lại áp bức đòi hỏi chúng ta phải biết chủ động lắng nghe, không có thái độ co cụm, bảo thủ và biết đối thoại một cách tương kính.

Những thực hành ở cấp độ cá nhân

  • Hãy thử thách bản thân mình dám thành thực và cởi mở, sẵn sàng mạo hiểm và chấp nhận chịu thương tổn để đối mặt trực diện và giải quyết tình trạng phân biệt chủng tộc, giới tính, kỳ thị người đồng tính, chuyển giới và những biểu hiện áp bức khác.
  • Khi bạn chứng kiến, trải nghiệm, hoặc phạm phải việc làm dụng quyền hành hoặc áp bức người khác, hãy giải quyết nó theo cách chủ động nhất mà hoàn cảnh cho phép, có thể là tự mình (một-đối-một) hoặc cùng với một vài đồng minh, và luôn nhớ rằng mục đích vẫn là khuyến khích sự thay đổi tích cực.
  • Không chấp nhận hành vi, chứ không phải con người. Hãy tỏ ra tế nhị và khuyến khích đối thoại cởi mở.
  • Khi ai đó đưa ra lời chỉ trích trong khuôn khổ của một hệ thống áp bức, hãy đón nhận nó như là một món quà hơn là một sự công kích. Hãy tin cậy và cố gắng giữ cái nhìn tích cực đối với người khác.
  • Cần chấp nhận thực tế rằng bạn có thể mất đi một vài người bạn, nhưng hãy cố gắng không “vứt bỏ” những người mắc sai lầm hoặc hành xử tệ hại. Hãy giúp họ nhận trách nhiệm để sửa chữa những hành vi của mình, và sẵn sàng đáp lại bằng sự tha thứ.
  • Hãy đảm nhận những công việc không tên mà thường bị coi là việc của phụ nữ. Những công việc này bao gồm nấu nướng, dọn dẹp, sửa soạn, lau chùi, nghe điện thoại, nhận thư điện tử, ghi chép, làm những công việc hỗ trợ, hoặc gửi bưu kiện.
  • Hãy hiểu rằng bạn sẽ cảm thấy khó chịu khi phải đối mặt với những sự áp bức mà chính mình là thủ phạm, và hãy nhận ra rằng điều này là phần không thể thiếu cho cả quá trình. Chúng ta phải hỗ trợ lẫn nhau và luôn hòa nhã với nhau trong suốt quá trình này.
  • Đừng dằn vặt tội lỗi, mà hãy cảm thấy có trách nhiệm. Là một phần của vấn đề không có nghĩa là bạn không thể là một phần chủ động của giải pháp.
  • Đóng góp thời gian và sức lực cho việc xây dựng những mối quan hệ lành mạnh, cả mặt cá nhân và chính trị.

Những thực hành ở cấp độ tổ chức

  • Dành thời gian cho các cuộc thảo luận được tổ chức tốt về chủ đề phân biệt đối xử và áp bức.
  • Thiết lập những mục tiêu chống áp bức và liên tục đánh giá xem đã đạt được hay chưa.
  • Tạo cơ hội cho mọi người phát triển những kỹ năng và thực hành chống áp bức.
  • Khuyến khích sự phát triển nhóm một cách bình đẳng bằng cách đặt ưu tiên cho việc chia sẻ kỹ năng và phân chia các vai trò, trách nhiệm và sự ghi nhận một cách hợp tình hợp lý.
  • Tôn trọng những khác biệt về phong cách lãnh đạo và truyền thông.
  • Đừng cố tạo ra hình ảnh về sự hòa nhập bằng cách tuyển lựa và thúc đẩy những người từng bị gạt ra bên lề trong quá khứ phải làm các công việc chỉ vì nhóm bị áp bức mà họ thuộc vào. Thay  vào đó, hãy dựa trên công việc, kinh nghiệm và kỹ năng của họ.
  • Tạo ra sự cam kết tập thể để giữ mọi người có trách nhiệm với hành vi của họ, sao cho tổ chức có thể là một nơi an toàn và nuôi dưỡng cho tất cả mỗi người.

Tác giả:

Lisa Fithian đã làm công việc xây dựng các tổ chức cộng đồng từ năm 1975, kết hợp đan xen những hành động phi bạo lực đầy sáng tạo mang tính chiến lược, công việc chống áp bức và những thực hành bền vững trong các cuộc đấu tranh của giới sinh viên, vì công lý cho môi trường, quyền của giới công nhân, vì hòa bình và những sự đấu tranh cho công lý toàn cầu. Cô đã hỗ trọ hàng chục ngàn người trong việc tiếp cận được với quyền lực của họ và thu lượm được những kinh nghiệm cũng như kỹ năng họ cần để chiến đấu cho công lý, bất kể trong những sự vụ lớn hay nhỏ. Trang web của cô ghi chép lại rất nhiều công việc của cô ấy và là một nguồn tham khảo tuyệt vời.

Dave Oswald Mitchell là giám đốc biên tập của dự án Beautiful Trouble, cũng là quản lý xuất bản của Beautiful Solutions và Beautiful Rising.

Nguồn bài dịch: Lý thuyết chống lại áp bức 

 

Comments

comments