Phát triển khả năng lãnh đạo ở mọi lứa tuổi

Trong đời người, có nhiều cơ hội để thực hành vai trò lãnh đạo và phát triển khả năng lãnh đạo. Một số người trở thành lãnh đạo từ sớm – làm lớp trưởng từ năm học lớp 8, là thủ lĩnh trò chơi cũng như chuyên “đầu têu” ra các trò nghịch ngợm ở khu phố gần nhà, làm đội trưởng đội bóng đá trường trung học. Một vài trong số đó có thể tiếp tục trở thành những người có quyền lực và có ảnh hưởng lớn trong thế hệ của họ, nhưng nhiều người khác có thể không bao giờ nắm giữ các vị trí lãnh đạo hoặc hành động với tư cách lãnh đạo nữa. Số khác thì trải qua một con đường dài hơn để phát triển thành lãnh đạo, có thể gọi đó là lộ trình”thông thường”: học đại học, liên tục tích lũy kinh nghiệm và đảm nhận các công việc có trách nhiệm ngày càng tăng, kết thúc bằng một vị trí lãnh đạo chính thức (phó chủ tịch hoặc tổng giám đốc (CEO) của một công ty, giám đốc của một tổ chức y tế hoặc phục vụ con người, hiệu trưởng một trường học.)

Có nhiều người thành công muộn hơn, và phải mất nhiều năm mới nắm các vị trí lãnh đạo, thậm chí có khi đã ở tuổi già. Rất nhiều người không bao giờ đảm nhận một vị trí lãnh đạo nào cả, ngoại trừ là trong một thời gian ngắn, ở những vai trò không chính thức (tìm đường đi khi mọi người bị lạc trong rừng, đưa ra giải pháp để cứu vãn cho một hợp đồng). Một số được đặt vào vị trí lãnh đạo (giáo viên, huấn luyện viên), nhưng mỗi người lại thực hiện trách nhiệm của mình với chất lượng và hiệu quả khác nhau.

Cuộc sống luôn cần có những người lãnh đạo tốt. Nhờ họ mà mọi việc mới có thể diễn ra suôn sẻ, ở mọi cấp độ, từ gia đình cho đến quản trị quốc gia. Mặc dù một số người có thể có nhiều tiềm năng lãnh đạo hơn những người khác, rất ít người có thể phát triển thành lãnh đạo nếu không có kinh nghiệm và sự hỗ trợ. Bài này sẽ bàn về cách thức để khuyến khích khả năng lãnh đạo ở các giai đoạn khác nhau của đời người.


Mục lục của bài viết:

  1. Ai là những nhà lãnh đạo tiềm năng?

  2. Tại sao phải tìm kiếm và khuyến khích các lãnh đạo tiềm năng?

  3. Thế nào là phát triển khả năng lãnh đạo ở mọi lứa tuổi?

  4. Một vài chỉ dẫn chung để khuyến khích sự phát triển khả năng lãnh đạo ở mọi lứa tuổi?


AI LÀ NHỮNG NHÀ LÃNH ĐẠO TIỀM NĂNG?

Nếu bạn đã đọc hết các bài về Gây dựng lãnh đạo của chúng tôi, hẳn là bạn sẽ phát chán khi nghe câu “rất ít người sinh ra đã làm lãnh đạo”, nhưng đó là sự thật. Hầu hết người ta trở thành lãnh đạo thông qua sự học hỏi cách làm lãnh đạo, quá trình này thường rất đau đớn và kéo dài. Nhiều người thậm chí không nghĩ mình là lãnh đạo, mà họ chỉ đơn giản là làm những gì có vẻ đúng, và rồi những người khác làm theo. Nhiều người khác chỉ lãnh đạo trong các tình huống cụ thể, hoặc chỉ với số lần rất ít ỏi trong đời họ.

Một số rất lớn, có lẽ là đại đa số, hoàn toàn không trở thành lãnh đạo. Một cuộc đời chỉ biết tuân phục những người có thẩm quyền trên mình, tuân thủ theo những thông lệ, sợ rủi ro, hoặc một mong muốn né tránh trách nhiệm có thể khiến một số người bị mất cơ hội trở thành lãnh đạo. Số khác thì có lẽ đơn giản chỉ là không bao giờ tìm thấy cơ hội, cảm thấy mình không có kỹ năng, hoặc có thể là người trầm lặng, nhút nhát và không nhìn nhận bản thân mình là “típ người có khả năng lãnh đạo”.

Trong phần này, chúng tôi mặc định rằng hầu như ai cũng có khả năng trở thành lãnh đạo ở một nơi nào đó và vào một lúc nào đó trong đời mình. Điều đó không có nghĩa là mọi người đều sẽ đảm nhận một vị trí lãnh đạo, nhưng khả năng này là vẫn tồn tại. Các nhà lãnh đạo tiềm năng vốn hiện diện ở khắp nơi, mặc dù thời điểm của họ có thể phải rất lâu mới đến. Do đó, chúng ta có quyền mặc định rằng ai cũng cần phát triển các kỹ năng lãnh đạo, cũng như sự tự tin và khả năng sử dụng chúng khi thời cơ đến.

Đồng thời, cũng rất cần tìm kiếm những người có năng lực lãnh đạo “tự nhiên“: người giao tiếp tốt, người biết khởi xướng, người chấp nhận rủi ro một cách hợp lý, người biết nghiêm túc lắng nghe, người nhìn xa trông rộng. Những người này đặc biệt cần được bồi dưỡng, vì nhiều người trong số họ sẽ được hoàn cảnh đưa đẩy vào các vị trí lãnh đạo, dù muốn hay không. Họ phải chuẩn bị sẵn sàng.


TẠI SAO PHẢI TÌM KIẾM VÀ KHUYẾN KHÍCH CÁC NHÀ LÃNH ĐẠO TIỀM NĂNG?

Hầu hết mọi việc quan trọng xảy ra trên thế giới đều bắt đầu với một nhà lãnh đạo hoặc một nhóm các nhà lãnh đạo có đủ sự quan tâm về một điều gì đó để tổ chức và thúc đẩy những người khác cùng hướng đến một mục tiêu. Mục tiêu này có thể là cao cả, hoặc có thể không (Martin Luther King đã thúc đẩy Phong trào Dân quyền; còn Hitler là một thiên tài trong việc huy động người Đức vào những mục tiêu sai lầm) – nhưng dù thế nào thì mục tiêu đó sẽ không thể thành hiện thực nếu thiếu một nhà lãnh đạo đóng vai trò dẫn dắt những người khác đi tới mục tiêu đó.

Tuy nhiên, để đạt tới những mục tiêu lớn lao, người lãnh đạo không nhất thiết phải là người toàn năng. Đôi khi, một người chỉ cần có sự kết hợp vừa đủ những đặc tính cần thiết, và xuất hiện ở đúng chỗ, đúng lúc: ví dụ, để vượt qua sự hoảng loạn của đám đông và giúp mọi người tìm lối thoát khỏi một tòa nhà đang cháy, hoặc để nâng cao tinh thần hoặc tìm ra chiến lược đúng đắn trong một chiến dịch vận động đầy mệt mỏi và bực dọc. Có những lúc mà sự lãnh đạo trong vòng 30 giây thôi cũng quan trọng bằng nhiều tháng hoặc nhiều năm, như chúng ta thường hình dung.

Trong cuộc Chiến tranh năm 1812, một cuộc xâm lược của Mỹ vào Canada đã bị ngăn chặn trong chỉ vài phút bởi một người dân bình thường. Trong trận chiến Cao Địa Queenston ở Ontario, chỉ huy lực lượng phòng thủ của Anh, tướng Brock, đã hy sinh từ rất sớm sau khi trận chiến nổ ra. Hàng ngũ quân Anh bắt đầu nao núng, song một sĩ quan dân quân địa phương – một luật sư trẻ tên là McDonald – đã tập hợp lại đội quân bằng một bài phát biểu đầy nhiệt huyết và dẫn họ xông lên. Mặc dù McDonald cũng ngã xuống trong trận này, nhưng nhờ có hành động của ông mà quân Mỹ đã bị đánh bại. Nếu không có sự lãnh đạo của ông – chỉ kéo dài chưa tới nửa tiếng đồng hồ – thì lịch sử có lẽ đã khác đi rất nhiều.

Sự lãnh đạo cũng không cần phải là thứ quá hoành tráng hay kịch tính. Một học sinh trung học đồng thời là vận động viên có thể là lãnh đạo trong mắt bạn bè của mình bằng cách làm gương không uống rượu hoặc làm đủ bài tập về nhà và chăm phát biểu trên lớp. Một người cao tuổi, bằng cách thuyết phục bạn bè của mình thành lập một nhóm đi bộ, có thể kéo dài và cải thiện chất lượng sống của cả nhóm. Một ai đó viết hai hoặc ba bức thư với lời lẽ hợp tình hợp lý cho Biên tập viên của tờ báo có thể bắt đầu được coi là người phát ngôn của cộng đồng.

Các cộng đồng, những nỗ lực vận động, và các tổ chức cơ sở dựa trên cộng đồng đều cần có  những người như vậy, tương tự như việc xã hội cần có những người như Martin Luther King. Họ tạo ra sự phát triển và thay đổi tích cực, và cải thiện chất lượng cuộc sống cho mọi người. Nhưng những người đó không phải bỗng dưng mà xuất hiện: những người thích hợp có nhiều khả năng vươn lên thành lãnh đạo hơn nếu họ đã có một số trải nghiệm để cảm thấy rằng mình có khả năng.


PHÁT TRIỂN KHẢ NĂNG LÃNH ĐẠO Ở MỌI LỨA TUỔI

Không bao giờ là quá sớm để bắt đầu giúp cho mọi người hiểu được sự lãnh đạo là gì và tiềm năng lãnh đạo của chính họ. Bất cứ khi nào – tức là bất cứ thời điểm nào trong đời người, cũng như bất cứ trải nghiệm hoặc tình huống cụ thể nào – đều là thời điểm thích hợp để khuyến khích phát triển khả năng lãnh đạo. Tuy nhiên, sự phát triển về bản thân và tư duy của một người có liên quan nhiều tới những loại trải nghiệm sẽ có ý nghĩa đối với người đó. Khi bạn xem xét sự phát triển về khả năng lãnh đạo ở các độ tuổi và giai đoạn khác nhau trong đời người, điều quan trọng là phải suy nghĩ xem điều gì là phù hợp cả với những gì họ có thể hiểu và với vị trí hiện tại của họ trên hành trình cuộc đời của mình.

Trong đoạn này, chúng ta sẽ bàn về sự lãnh đạo ở các giai đoạn khác nhau của đời người và xem xét một số cách thức để khuyến khích phát triển khả năng lãnh đạo ở từng giai đoạn đó.

Thời thơ ấu

Trẻ nhỏ thường ganh đua với nhau để giành vị trí lãnh đạo – vd: trở thành đội trưởng (và được quyền chọn lựa các bạn chơi khác), là người đầu tiên làm một điều gì đó, bước đi hàng đầu. Tuy nhiên, đối với trẻ nhỏ thì lãnh đạo thường ít có ý nghĩa ngoài sự đặc quyền hoặc được chú ý, mà không có trách nhiệm nào đi kèm. (Có những người vẫn giữ nhận thức này đến tận khi đã trưởng thành). Mặc dù vậy bạn vẫn có thể bồi dưỡng kỹ năng lãnh đạo cho trẻ nhỏ, bằng cách sử dụng những tấm gương và trải nghiệm phù hợp với trình độ tư duy logic, liên cá nhân, và đạo đức của chúng.

Các cơ hội để khuyến khích sự phát triển khả năng lãnh đạo

Các môn thể thao và trò chơi. Đối với trẻ em dưới 13 tuổi, khả năng lãnh đạo thường nảy sinh ra ở các môn thể thao và trò chơi. Một số em có vẻ biết cách lãnh đạo một cách bản năng, trong khi những em khác, mặc dù có thể có tài năng hơn, lại chỉ quan tâm đến kết quả thể hiện của chính mình và giành được sự công nhận về điều đó. Bằng cách khen ngợi đứa trẻ chạy ùa đến để động viên thủ môn vừa bị thủng lưới, và biết chịu trách nhiệm về những thiếu sót của mình và nỗ lực sửa đổi – hoặc bằng cách gợi ý rằng em đó là một người đội trưởng tốt – chúng ta có thể bắt đầu giúp trẻ nhỏ nhận thức rõ hơn rằng làm một người lãnh đạo thì cần phải hành xử như thế nào.

Trường học, trại hè và các môi trường giáo dục khác. Ở trường học, trại hè hoặc những tình huống khác, trong đó các dự án và các buổi họp là chuẩn mực, chúng ta có thể trao cho mỗi trẻ nhỏ một cơ hội để dẫn dắt một hoạt động hoặc một hình thức hội họp khác nhau. Khi lớn hơn, chúng có thể đảm nhận ngày càng nhiều trách nhiệm của việc lãnh đạo như vậy, chẳng hạn như lập kế hoạch hoạt động, hoặc giúp lập chương trình nghị sự cho một cuộc họp.

Các dự án cộng đồng. Việc khuyến khích trẻ em đảm nhận các dự án cộng đồng, hoặc cố gắng khắc phục các vấn đề bằng cách thức phù hợp, là một cách khác để thúc đẩy sự phát triển về khả năng lãnh đạo. Trẻ em có thể đóng vai trò lãnh đạo trong các dự án đa dạng như làm sạch một khoảng đất trống và thực hiện một chiến dịch vận động trong cộng đồng.

Hai công dân nữ 11 tuổi của tiểu bang Massachusetts đã khởi xướng và thực hiện thành công một cuộc vận động bỏ hút thuốc lá trong các tòa nhà và nhà hàng ở thành phố. Các em đã viết và cho phổ biến một bản kiến nghị, tập hợp sự người ủng hộ, và cuối cùng là đệ trình yêu cầu của mình lên Hội đồng Thành phố, nơi mà lệnh cấm hút thuốc đã được thông qua. Khi được phỏng vấn trên báo, hai em cho biết không nghĩ rằng những gì đã đạt được là chuyện to tát: chỉ đơn giản là các em đã nhìn thấy một vấn đề quan trọng đối với mình, và quyết định phải làm một điều gì đó.

Trong tất cả các trường hợp này, cần phải giúp trẻ em học cách lập kế hoạch để chúng có cơ hội thành công. Chúng ta cũng có thể chỉ ra cho trẻ thấy phần lớn của quá trình và ý tưởng về sự lãnh đạo tốt, nhấn mạnh một số các đặc tính như: sự phục vụ, tinh thần trách nhiệm, biết lắng nghe, nêu gương tốt, quan tâm và đảm bảo mọi người đều tham gia, cố gắng giúp đỡ để mọi người đều làm được hết sức mình, chia sẻ quyền lực, đảm bảo mọi người cùng không ngừng tiến đến mục tiêu, v.v…

Nhiều lúc, chúng ta cũng có thể để trẻ tự mình tìm ra giải pháp cho vấn đề của các em. Việc thường xuyên được người lớn trợ giúp sẽ không có lợi cho sự phát triển khả năng lãnh đạo. Có lẽ điều quan trọng nhất là chúng ta có thể minh họa được thế nào là sự lãnh đạo tốt khi tương tác với trẻ nhỏ, bằng cách đối xử tôn trọng với chúng và thừa nhận năng lực của chúng, trong khi vẫn đưa ra một khuôn khổ để chúng có thể hoạt động một cách an toàn trong đó.

Thiếu niên

Làm việc với thiếu niên thì phức tạp hơn. Phần lớn trong số các em vẫn là trẻ con trong hình hài người lớn. Các em hoàn toàn lúng túng, không biết mình nên thuộc về thế giới nào (mặc dù các em đều cho rằng mình biết), và việc thường bị đối xử như trẻ con nhưng lại được trông đợi phải cư xử như người lớn – không giúp giải quyết vấn đề là bao. Các em giống như những động vật bầy đàn, cứ khăng khăng rằng mình hoàn toàn khác biệt, ngay cả khi mà chúng đấu tranh để không bị bạn bè đồng trang lứa nhìn nhận là khác biệt, lập dị. Các em hay tự coi mình là trung tâm, và ngủ quá nhiều. Bất chấp – và cũng là nhờ có – tất cả những đặc điểm ấy, các em có một số tính cách tuyệt vời như sau, khiến cho đây trở thành một giai đoạn lý tưởng trong đời để phát triển khả năng lãnh đạo.

Tư duy mang tính lý tưởng. Khái niệm về sự công bằng, mặc dù không phải luôn được hiểu rõ, là quan trọng bậc nhất với các em, và các em thường sẵn sàng tranh đấu đến cùng cho điều mình quan tâm. Mặc dù điều này có thể gây bực dọc cho những người lớn ở xung quanh, nhưng thực ra, đây chính là một điểm đáng ngưỡng mộ, và có thể được tận dụng để giúp các em phát triển tư duy lãnh đạo.

Tràn đầy năng lượng. Ở tuổi 16, bất cứ việc gì các em làm đều có thể khiến người khác phải chạy dài để bắt kịp. Các em có một nguồn năng lượng vô tận khi sự đặt tâm trí vào công việc.

Say mê, nhiệt huyết. Nếu tìm được công việc phù hợp để tham gia, các em sẽ dâng hiến hết sức mình, và còn lôi kéo cả bạn bè mình vào nữa.

Không đủ kinh nghiệm , vì thế không tự mặc định rằng mình không thể làm một việc nào đó. Nghe có vẻ hơi ngạo mạn, nhưng trên thực tế, nó không nhất thiết phải là như vậy. Khi bắt đầu bằng giả định rằng mình có thể làm một việc gì đó thành công, thì coi như đã đi được nửa chặng đường rồi. Tất nhiên, có những em đã chịu thất bại tới mức mất đi tự tin và coi mình không làm được trò trống gì mấy, nhưng cũng có rất nhiều em khác không coi những thất bại trước đây là vấn đề.

Làm việc mà không đòi hỏi gì nhiều. Thứ mà hầu hết thiếu niên đều khao khát là được tương tác các bạn đồng trang lứa khác và được cung cấp thức ăn . Nếu bạn cung cấp những điều kể trên, thì có thể duy trì được sự hứng thú của các em.

Với những đặc điểm như vậy, chúng ta có thể làm cách nào để cho các em thiếu niên làm quen với vai trò lãnh đạo?

Những cơ hội để khuyến khích sự phát triển khả năng lãnh đạo

Thể thao. Các đội thể thao đóng vai trò là chỗ xả năng lượng cho một số em, nhưng ở tuổi thanh thiếu niên, khả năng chơi thể thao trở nên cần thiết hơn nhiều để giành được vị trí lãnh đạo trong lĩnh vực này. Đối với những em có năng khiếu, thể thao chính là một cách để thể hiện và kiểm nghiệm khả năng lãnh đạo.

Thể thao là thứ mà mọi người thường nghĩ đến khi hình dung về một bệ phóng để phát triển khả năng lãnh đạo tuổi vị thành niên, vì vậy, chủ đề này đáng được bàn tới kỹ hơn . Ai cũng biết rằng thể thao tạo ra các nhà lãnh đạo, và mặt khác, thể thao cũng tạo ra – hoặc thu hút – và khuyến khích những kẻ bắt nạt vô cảm, bê tha, bất dung và kỳ thị nữ giới. Cả hai góc nhìn này đều có phần đúng. Thực tế phụ thuộc rất nhiều vào bầu không khí do các huấn luyện viên và cộng đồng tạo ra.

Nếu sự lãnh đạo mà các vận động viên thiếu niên chứng kiến được dựa trên các giá trị cốt lõi – chăm chỉ, tôn trọng, khoan dung, trung thực, nỗ lực hết mình – và nếu các em thấy rõ ràng rằng những hành vi ứng xử ngạo mạn, kỳ thị…là không thể chấp nhận được, thì các em rất có thể sẽ tiếp thu được những giá trị cốt lõi đó. Còn nếu sự lãnh đạo mà các em nhìn thấy – từ huấn luyện viên, đội trưởng, cha mẹ và những người khác – dựa trên việc phải chiến thắng bằng mọi giá, và dựa trên việc những hành xử không thể chấp nhận của họ lại không được nhắc nhở và chấn chỉnh kịp thời, chỉ vì họ là vận động viên, và dựa trên việc trở thành loại người kiêu ngạo, (bất kể là giới tính nào), thì đó cũng sẽ là những giá trị mà các em có nguy cơ hấp thụ.

Những bài học tích cực từ thể thao – làm việc chăm chỉ để đạt mục tiêu, luôn nỗ lực hết mình, khám phá ra rằng mình có thể đạt được nhiều hơn mong đợi, làm việc nhóm, ghi nhận năng lực của người khác – có thể và thực tế là có đóng góp vào sự phát triển khả năng lãnh đạo ở cả hai giới tính. Bên cạnh đó, cũng còn những tấm gương xấu ở cả lĩnh vực thể thao dành cho nam và nữ, đó là các huấn luyện viên và các đội nhóm không tuân thủ các giá trị đạo đức. Vì vậy, trách nhiệm thuộc về phụ huynh và những người khác có tiếp xúc gần gũi với thanh thiếu niên, và với cộng đồng, trong việc đảm bảo rằng các môn thể thao thực sự tạo cơ hội phát triển ra những người lãnh đạo tốt. Cần tới sự chung tay của cả cộng đồng để dạy dỗ một đứa trẻ nên người, và để giúp đứa trẻ đó trở thành nhà lãnh đạo.

Đối với đại đa số thiếu niên không có năng khiếu về thể thao, có nhiều kênh khác để phát triển khả năng lãnh đạo.

Âm nhạc và kịch nghệ: Các tổ chức âm nhạc và sân khấu, trong cũng như ngoài trường, có thể giúp thanh thiếu niên khắc phục tính nhút nhát và học các kĩ năng giao tiếp và kĩ thuật, thậm chí là cho các em cơ hội để viết kịch bản, làm đạo diễn, thiết kế sân khấu cho các buổi trình diễn. Bất kể bạn tham gia ở vị trí người trình diễn, kĩ thuật viên, hoặc đội ngũ sân khấu, thì âm nhạc và kịch nghệ cũng đều nuôi dưỡng một ý thức mạnh mẽ về cộng đồng và làm việc đội nhóm, giúp người ta hiểu được sự đóng góp của mỗi người ăn nhập ra sao với thành công của tập thể.

Các nhóm và câu lạc bộ trẻ. Các nhóm và câu lạc bộ thanh thiếu niên của cộng đồng, của các hội thánh, liên kết với các tổ chức cộng đồng và các trường học, đem lại thêm một kênh hữu hiệu cho việc phát triển lãnh đạo. Tùy vào mục đích của tổ chức, họ có thể dạy cho thiếu niên cách điều hành cuộc họp, đạt tới đồng thuận, hoàn thành các nhiệm vụ một cách tập thể và cá nhân, và đạt được mục tiêu đã vạch ra. Các trải nghiệm mang tính xây dựng nhóm cho phép thiếu niên bước vào các vai trò lãnh đạo, và học được tầm quan trọng của việc lên kế hoạch, cộng tác, khích lệ lẫn nhau, giữ cho mọi người cùng hướng về mục tiêu, và các thành tố khác của sự lãnh đạo hiệu quả.

Tham gia vào các vấn đề cộng đồng và chính trị. Để lại ấn tượng mạnh mẽ nhất đối với thanh thiếu niên chính là những trải nghiệm mà qua đó các em có gây ảnh hưởng nhất định tới thế giới bên ngoài. Các em có thể tổ chức, vận động nhằm đem lại một mục tiêu nào đó quan trọng đối với mình, như việc xây một công viên dành cho hoạt động trượt ván, hoặc gỡ bỏ một lệnh giới nghiêm. Sự tham gia vào các nỗ lực tình nguyện cộng đồng – như dọn dẹp các khoảng đất trống trong khu phố, vận động cho một ứng viên hoặc một mục tiêu chính trị, cung cấp dịch vụ thiết yếu cho những người cao tuổi tàn tật, tham gia một sáng kiến phòng chống bạo lực – sẽ giúp các em tiếp xúc gần gũi hơn với những người lớn có cùng mối quan tâm. Điều này làm các em cảm thấy, một cách đúng đắn, rằng mình đang làm được điều gì đó có ý nghĩa cho cộng đồng, và trao cơ hội nắm các vị trí lãnh đạo.

Tại thành phố Flint, tiểu bang bang Michigan, các thanh thiếu niên dễ bị tổn thương đã được giúp đỡ để tạo ra và điều hành thành công một chương trình vườn cộng đồng. Tại thành phố Santa Barbara, tiểu bang California, các cựu thành viên cũng như những người còn đang hoạt động trong các băng đảng – đã đồng ý từ bỏ bạo lực – sẽ nhận được khoản trợ cấp 50.000 đô-la để sử dụng vào việc phát triển cộng đồng. Trong năm đại thàn của chương trình này, họ đã quyết định sử dụng khoản trợ cấp của mình để mua đồ ăn, để đảm bảo rằng không có trẻ em nào trong cộng đồng bị đói. Thanh thiếu niên có thể khiến bại phải kinh ngạc nếu bạn cho họ cơ hội.

Các hoạt động ngoài trời mang tính thử thách: Chương trình Outward Bound (Hướng ngoại) và các chương trình tương tự khác có thể xây dựng sự tự tin và tạo nhiều cơ hội để phát triển các kĩ năng lãnh đạo. Chúng giúp thanh thiếu niên hiểu tầm quan trọng của làm việc đội nhóm lẫn sự tự lực của bản thân mỗi người, cho họ mang trách nhiệm và cũng cho những người vốn không phải là vận động viên một cơ hội tỏa sáng trong những hoạt động thể chất. Các chương trình này còn cho các thiếu niên nhận ra rằng các em có thể vượt qua những giới hạn về thành tích mà lâu nay các em tưởng rằng không thể vượt qua, tăng sự tự tin và khả năng tự kiểm soát, giúp các em học cách đương đầu với khó khăn – đều là những thành tố rất quan trọng của sự lãnh đạo.

Sinh viên đại học và những bộ phận thanh niên khác

Thanh niên ở độ tuổi học đại học và cao hơn (trong khoảng 18-25 tuổi) vẫn có rất nhiều sự lý tưởng và nhiệt huyết của tuổi thiếu niên. Tuy nhiên, do sự phát triển về cả thể chất lẫn tình cảm cũng như việc có nhiều kinh nghiệm và sự tự do hơn, nên nhìn chung, họ có sự đánh giá tốt hơn và hiểu biết có phần thực tế hơn về cách mà thế giới vận hành. Nhiều người đã sẵn sàng, và trên thực tế là đã đảm nhận các vị trí lãnh đạo thực sự vào lứa tuổi này.

Dù vậy, có một nghịch lý là một mặt, giới thanh niên có thể chiếm phần lớn các vị trí ở mức “mới vào nghề” trong lĩnh vực các dịch vụ cho con người, họ cũng là một trong những nhóm khó bị thuyết phục tham gia nhất. Vì thường phải bận tâm về công việc,  bản sắc cá nhân, các mối quan hệ và việc nuôi dạy con cái, nên dường như họ có ít thời gian hoặc sự sẵn lòng để tham gia vào các chiến dịch can thiệp hoặc sáng kiến cộng đồng. Đối với những người trẻ tuổi, có thể đơn giản là, việc phát triển khả năng lãnh đạo hoặc các cơ hội thực sự để nắm vai trò lãnh đạo không có sức hấp dẫn với họ vào thời điểm này.

Các cơ hội khuyến khích sự phát triển khả năng lãnh đạo

Kinh doanh. Trong thời kỳ bùng nổ công nghệ vào cuối thập niên 1990, nhiều người trẻ, có người chỉ 20 tuổi, đã thành lập công ty riêng của mình trong khi vẫn đang học đại học (hoặc bỏ học để mở công ty). Ví dụ, Yahoo được sáng lập bởi một nhóm sinh viên đại học chưa ra trường. Nhiều thanh niên cũng đã đóng vài trò như các doanh nhân xã hội – họ sáng lập hoặc dẫn dắt cho các sáng kiến can thiệp và các tổ chức cộng đồng.

Chính trị. Vào những năm 1960, các sinh viên đại học (nhiều người trong số đó đã được biết đến rộng rãi trên toàn quốc khi vẫn đang ở tuổi teen) đã cung cấp nhiều nhân lực và sự lãnh đạo của cả phong trào Dân Quyền và phong trào chống chiến tranh Việt Nam, cũng như chiến dịch tranh cử tổng thống năm 1968 của Gene McCarthy. Một số người, như John Lewis và Tom Hayden, về sau này vẫn tiếp tục đóng những vai trò nổi bật ở tầm cỡ quốc gia. Những người trẻ cũng tham gia chạy đua vào cơ quan dân cử – chẳng hạn như trong 2 thập niên vừa qua, ủy ban của một trường học địa phương đã bầu ra ít nhất hai thành viên chỉ mới 21 tuổi.

Học tập dựa trên phục vụ cộng đồng. Nhiều trường đại học có truyền thống và vẫn đang duy trì việc tài trợ cho các tổ chức phục vụ cộng đồng tự nguyện do sinh viên điều hành. Hơn nữa, việc học tập dựa trên phục vụ cộng đồng (trong đó sinh viên được hướng dẫn, và được ghi công cho việc cung cấp các dịch vụ cộng đồng, hoặc phải đáp ứng một yêu cầu về phục vụ cộng đồng thì mới được tốt nghiệp) đã trở thành một thông lệ định ở nhiều trường. Ngoài tác dụng cho sinh viên làm quen với một phần của thế giới thực mà họ có thể chưa biết, các chương trình này (thường do sinh viên điều hành) còn cung cấp nhiều cơ hội phong phú để thực hành vai trò lãnh đạo.

Bản thân người viết, hồi đại học, đã tham gia một tổ chức phục vụ xã hội tình nguyện do sinh viên điều hành. Tổ chức này thực hiện hàng loạt chương trình cho các các nhóm dân cư mục tiêu khác nhau, từ các trẻ em bị thiệt thòi, tù nhân, cho đến người già. Sau khi trở thành lãnh đạo đội nhóm trong một ngôi nhà văn hóa và dịch vụ cộng đồng do sinh viên thành lập, thì cuối cùng, khi học năm cuối, tôi đã thành lập được và điều hành một chương trình giáo dục cho trẻ nhỏ. Cho đến nay, đó vẫn là trải nghiệm quan trọng và có tính giáo dục trong đời sinh viên của tôi, vừa dẫn đường cho tôi đi tới công việc của đời mình, vừa giúp tôi thấy được nhiều phần thưởng lẫn khó khăn của việc lãnh đạo.

Việc làm. Nhiều thanh niên và sinh viên đại học bước vào con đường sự nghiệp ở thời điểm này trong cuộc đời. Những công việc đầu tiên, việc làm trong kì nghỉ hè, hoặc các công việc giáo dục mang tính hợp tác có thể giúp họ làm quen với một số con đường sự nghiệp cụ thể và cho họ sự nếm trải đầu tiên đối với vai trò lãnh đạo. Các công việc làm thêm tại trường có thể dần phát triển lên thành các chức vụ giám sát. Những người không học đại học có thể được sắp đặt vào vị trí lãnh đạo nhóm, đốc công, hoặc thậm chí là chủ doanh nghiệp khi họ gần như chưa hết tuổi teen. Ngành hi-tech (công nghệ cao) vẫn thường xuyên tuyển những người chỉ vừa mới ra trường vào các vị trí lãnh đạo với mức lương thường rất cao.

Các chương trình dịch vụ do chính phủ tài trợ. Các vị trí trong Peace Corps, VISTA, and AmeriCorps đã đặt rất nhiều người trẻ tuổi vào các tình huống mà họ phải học tập và rèn luyện khả năng lãnh đạo. Việc bị đẩy vào một nền văn hóa xa lạ – thường không hiểu biết ngôn ngữ – và nhiều khi là với một sứ mệnh không rõ ràng, có khi lại dẫn tới sự phát triển của các kỹ năng lãnh đạo và tự chủ đầy ấn tượng.

Nhiều cơ quan, tổ chức chuyên về dịch vụ con người, khi phải chọn lựa giữa hai ứng viên có phẩm chất như nhau, một trong hai người từng làm cho Peace Corps, thì hầu như người đó sẽ chắc chắn được nhận. Đó là vì họ biết rằng người đó sẽ tự biết những việc phải làm, thích nghi tốt, có thể đồng cảm và làm việc tốt với bất kỳ ai, và luôn lạc quan trước về những khó khăn thường đi kèm với công việc phục vụ cộng đồng.

Các tổ chức phi lợi nhuận và phi chính phủ. Sinh viên đại học và những người trẻ khác đã hỗ trợ rất nhiều và làm nhiều công việc hậu trường hoặc thu thập dữ liệu cho các tổ chức như PIRG (Nhóm Nghiên cứu Lợi ích Công cộng) và Amnesty International (Ân xá Quốc tế). Công việc này có thể mang lại cơ hội để thực hiện vai trò giám sát và cho thanh niên được trực tiếp chứng kiến tinh thần cống hiến và phong thái của các nhà lãnh đạo của các loại tổ chức này.

Những người đang làm cha mẹ và những người khác ở tuổi trung niên (từ 25-50)

Đây là giai đoạn mà mọi người thường hay đảm nhiệm vai trò lãnh đạo nhất. Vào ngưỡng cửa của tuổi 30, cả nam giới và phụ nữ nói chung đều có vẻ có động lực để sắp xếp cuộc đời mình một cách trật tự và theo đuổi các mục tiêu dài hạn. Vào khoảng 35 tuổi, cả hai giới đều tìm kiếm sự độc lập, thường là tự lập nghiệp hoặc thay đổi cuộc sống của mình để thích ứng với tầm nhìn của họ về bản thân. Vào những năm 40 hoặc đầu 50 tuổi, nhiều người thay đổi trọng tâm cuộc sống. Những người mà trước đó lấy công việc làm trung tâm thì bắt đầu sống chậm lại và theo đuổi các mối quan tâm khác hoặc dành nhiều thời gian hơn cho gia đình. Những người mà trước đó đã dành phần lớn cuộc sống của mình cho các mối quan hệ, ví như như nuôi dạy con cái, thì có thể muốn bước ra thế giới rộng lớn ngoài kia.

Đây là những năm tháng mang tính tạo lập, khi mà mọi người có khả năng cao nhất là sẽ bắt đầu tạo lập ra một cái gì đó- qua việc nuôi dưỡng con cái, qua công việc, qua những đóng góp của họ cho cộng đồng, hoặc một sự kết hợp của những việc đó – đó chính là di sản mà họ sẽ để lại cho thế giới. Đó là giai đoạn mà mọi người sẵn sàng nhất để nắm bắt các vị trí lãnh đạo, và lúc chín muồi nhất để phát triển khả năng lãnh đạo.

Nhiều người thuộc độ tuổi này (40-50 trở lên) và những độ tuổi cao hơn đóng vai trò như người dẫn dắt cho các đồng sự hay bạn bè ít tuổi hơn. Mối quan hệ này có thể xuất hiện hầu như ở mọi tình huống, từ một công nhân lớn tuổi giúp đỡ một công nhân trẻ hơn học làm công việc của mình, một CEO của một tập đoàn lớn đưa ra lời khuyên bổ ích cho người mà được coi là sẽ kế vị mình. Vai trò người dẫn dắt hoặc cố vấn đó có thể là một vai trò quan trọng trong lĩnh vực hoạt động hoặc phát triển cộng đồng, trong đó những người đã tham gia lâu năm đứng ra tư vấn và trợ giúp những người mới. Những người giàu kinh nghiệm hơn trong tình huống này có thể giúp cố vấn về sự điềm tĩnh và tập trung cho những người có mức độ nhiệt tình rất cao và những người chưa thực sự hiểu khi nào thì nên dốc hết sức, khi nào thì nên giữ thái độ trầm hơn.

Các cơ hội để khuyến khích phát triển khả năng lãnh đạo

Hoạt động xã hội trong cộng đồng. Tìm kiếm một vấn đề mang tính địa phương mà các thành viên của một cộng đồng hoặc một nhóm dân cư mục tiêu cảm thấy bức thiết – đây là cách để cho họ dự phần vào những cơ hội phát triển khả năng lãnh đạo cũng như thực sự nắm bắt vai trò lãnh đạo.

Các tổ chức và hiệp hội. Các hội thánh, các nhóm thể dục thể thao, các câu lạc bộ phục vụ công ích (Lions, Kiwanis, Rotary, v.v.) và các tổ chức nghề nghiệp đều mang lại cơ hội cho mọi người (thuộc mọi tầng lớp) để giữ các vị trí lãnh đạo, từ đội trưởng một đội bóng cho tới chủ tịch một câu lạc bộ giải trí. Các hiệp hội chuyên môn và các nghiệp đoàn cũng tuyển mộ lãnh đạo từ những người trong đội ngũ của họ, và thường đem lại cho mọi người kinh nghiệm lãnh đạo đầu tiên.

Một số người được coi là lãnh đạo cộng đồng đơn giản là do vị trí của họ, dù họ có chọn làm lãnh đạo hay không. Giới tu sĩ thường ở trong tình huống này, cũng như một số người trong giới kinh doanh, một số viên chức trong cộng đồng (vd: trưởng cơ quan cảnh sát và cứu hoả), quản trị viên tại các trường phổ thông và đại học, và các giám đốc của một số cơ quan hoặc tổ chức y tế hoặc dịch vụ cho con người (ví dụ: quản lý bệnh viện).

Nuôi dạy con cái. Có thể nói vai trò lãnh đạo ít được công nhận nhất, bởi vì nó quá phổ biến, là vai trò của các bậc cha mẹ. Cha mẹ là người lãnh đạo – và là người dẫn dắt, cố vấn – dù họ có muốn hay không. Những gì mà họ làm gương và truyền dạy là những thứ mà con cái của họ sẽ học tập, và có thể mang theo suốt phần đời còn lại. Những người làm cha mẹ tốt hiện giờ rất có thể cũng đã được nuôi dạy bởi những người cha mẹ tốt của họ. Tương tự, những người cha mẹ mắc thói bạo hành cũng thường đã là nạn nhân của nạn bạo hành gia đình. Quả là nghịch lý khi mà vai trò lãnh đạo phổ biến và quan trọng đến thế trong xã hội lại hiếm khi được nhìn nhận như vậy.

Những kinh nghiệm liên quan đến nuôi dạy con cái. Việc làm cha mẹ thường dẫn tới các cơ hội lãnh đạo khác. Mong muốn trợ giúp cho con cái mình ở trường thường khiến mọi người tham gia vào hội phụ huynh ở lớp hoặc ủy ban của trường. Họ có thể nhận thấy nhu cầu có một sân chơi trong cộng đồng hoặc các cơ sở khác, và vận động cho việc xây dựng chúng. Họ cũng có thể chủ động trong nỗ lực ngăn chặn bạo lực hoặc nạn nghiện hút trong cộng đồng.

Hoạt động tình nguyện. Ở giai đoạn này, nhiều người tham gia vào các chương trình tình nguyện ở cộng đồng với tư cách là giáo viên xóa mù chữ, trung gian hòa giải, cố vấn và dẫn dắt cho các đối tượng là trẻ em và thanh thiếu niên dễ bị tổn thương, phục vụ trong các bếp ăn từ thiện, huấn luyện viên bóng đá, v.v… Nhiều người khác làm tình nguyện viên trong cộng đồng và các sáng kiến và các chiến dịch chính trị khác ở cấp quốc gia, hoặc trong các tổ chức phi lợi nhuận hoặc các uỷ ban tư vấn của cộng đồng. Những vị trí tình nguyện này có thể trở thành cơ hội để giữ vai trò lãnh đạo (chẳng hạn như chủ tịch của một ban) hoặc thậm chí là các vị trí mang tính lâu dài (giám đốc chương trình).

Chính trị địa phương. Trong các cộng đồng nhỏ, các chức vụ dân cử thường là những vị trí mang tính chất tình nguyện hoặc gần như tình nguyện. Vì vậy, cơ hội để nắm giữ các vị trí này là nhiều hơn so với những nơi mà chức vụ đi liền với nhiều nguồn lợi về tài chính hoặc các đặc quyền khác. Việc bầu cử vào một hội đồng thành phố/làng xã hoặc một ủy ban trường học có thể là một trải nghiệm đầu tiện về sự lãnh đạo của một người trưởng thành.

Những người lãnh đạo cao niên (50-65 tuổi)

Mặc dù không khác biệt về căn bản so với các thành viên của nhóm đã nêu ở trên, tuy vậy, những người trong nhóm tuổi này có rất nhiều kinh nghiệm và kiến thức chuyên môn. Đến độ tuổi này, họ có thể đã trở thành người rất được tôn trọng trong cộng đồng của mình, và do đó, chỉ tính riêng yếu tố tuổi tác đó, cũng đã khiến họ đủ tư cách để làm lãnh đạo. Họ thường rất sẵn lòng nắm giữ các vị trí lãnh đạo trong cộng đồng. Con cái họ thường đã trưởng thành, hoặc đi xa nhà, và do đó có thể họ có nhiều thời gian hơn để làm công tác cộng đồng.

Ở đây, nhóm người này được gọi là những lãnh đạo cao niên, vì mặc dù họ chưa về hưu hoặc chưa phải là những người già cả, nhưng phần lớn trong số họ đã tích lũy được sự từng trải và khôn ngoan. Họ thường ít quan tâm đến cách họ xuất hiện trước mắt người khác, là thay vào đó là khả năng thực sự xử lý các vấn đề sao cho hiệu quả. Họ cũng có thể rất có sức ảnh hưởng đối với những người quen biết họ, và do đó có thể tác động nhất định đến dư luận.

Những người ở độ tuổi này, bất kể là thành viên của nhóm dân cư mục tiêu hay của cộng đồng nói chung, đều có thể đã có kinh nghiệm lãnh đạo trong đời mình, thường là giống với những người thuộc nhóm được nhắc tới phía trên.

Các cơ hội để khuyến khích phát triển khả năng lãnh đạo

Việc làm. Những người nhóm này thường nắm vị trí các lãnh đạo ở nơi làm việc, ngay cả nếu chỉ do có thâm niên. Họ đã làm đủ lâu để chứng minh khả năng của họ và đã được thăng chức.

Các tổ chức và hiệp hội. Nhiều người đã tham gia một tổ chức nào đó đủ lâu để trở thành người có chức sắc vào một thời điểm nào đó.

Tình nguyện và dịch vụ cộng đồng. Ban lãnh đạo của các tổ chức dựa vào cộng đồng và những tổ chức ở cấp cơ sở thường do những người thuộc vào nhóm này chiếm giữ. Công việc tình nguyện của họ thường nằm trong phạm trù này, mặc dù họ cũng có thể làm tình nguyện trong các chương trình cũng như các sáng kiến can thiệp cộng đồng.

Chính trị địa phương. Họ có thể đã được bầu vào các chức vụ dân cử, hoặc đã lên tiếng về một vấn đề cộng đồng nào đó. Vì thế, họ có thể sẵn lòng hơn để đảm nhận vai trò lãnh đạo chính trị một lần nữa, trừ khi họ đã có trải nghiệm hoàn toàn tiêu cực về chuyện đó. Hơn nữa, do có kiến ​​thức sâu rộng về cộng đồng và các vấn đề thực tiễn, họ có thể chiếm đa số trong các ban bệ và hội đồng của thành phố, thị trấn.

Những người hưu trí và người già

Nhiều người về hưu và cao tuổi vẫn tham gia sâu rộng vào đời sống cộng đồng. Họ có nhiều thời gian hơn các nhóm khác, và họ muốn sử dụng nó vào một điều gì đó ý nghĩa. Những người đã dành cả cuộc đời, đắm mình vào công việc và gia đình, có thể phát hiện ra (đôi khi là lần đầu tiên) những lợi ích liên quan tới cộng đồng (trong đó cộng đồng làm trung tâm). Bất kể là với tư cách nào, dù là tình nguyện viên, cố vấn dẫn dắt, hay người làm việc bán thời gian cho các cơ quan và tổ chức dựa vào cộng đồng, và với nhiều tư cách khác nữa, họ vẫn tiếp tục phục vụ cho đồng bào mình.

Người cao tuổi nói chung là một nguồn lực chưa được khai thác trong rất nhiều cộng đồng. Ngay cả những người yếu về sức khỏe thể chất cũng thường rất nhạy bén về trí tuệ, và có nhiều thứ để cống hiến. Trong các nhóm dân cư mục tiêu, người cao tuổi thường là những người có ý thức và hiểu biết rõ ràng nhất về lịch sử của cộng đồng. Họ có thể chính là những cá nhân quan trọng nhất đối với mục tiêu can thiệp hoặc sáng kiến cộng đồng của chúng ta, giúp tránh được những khó khăn nguy hiểm tiềm tàng và nắm bắt các phương pháp và chỉ dẫn có thể có hiệu quả.

Các cơ hội để khuyến khích phát triển khả năng lãnh đạo

Có nhiều cơ hội về lãnh đạo và phát triển khả năng lãnh đạo đối với nhóm này.

Phục vụ cộng đồng. Các hội nhóm cộng đồng chính là mảnh đất dụng võ rất màu mơ đối với những tài năng của người cao tuổi

Vận động chính sách. Các tổ chức vận động chính sách đôi khi tìm thấy được những nguồn lực không ngờ tới nơi những người cao tuổi có ưu tư và nhiệt huyết – cả thời gian nữa- để làm việc trên những vấn đề mà họ có thể đã quan tâm từ lâu.

Nền chính trị địa phương. Một lần nữa, thời gian là vấn đề mấu chốt. So với những nhóm người khác, người hưu trí có thể sẵn lòng hơn trong việc phục vụ ở các ủy ban của thị trấn, tổ dân cư hoặc ở vai trò các viên chức dân cử – nhất là ở những cộng đồng nhỏ nơi mà chức vụ dân cử, về bản chất, là một công việc tình nguyện.

Hoạt động tình nguyện. Nhiều người hưu trí hoặc ở độ tuổi cao hơn nữa thường tham gia tình nguyện ở các cơ quan của cộng đồng và các tổ chức như Meals on Wheels (chuyên cung cấp các bữa ăn đến cho người cao tuổi ở các hộ gia đình). Họ tham gia các chương trình Foster Grandparent, nhận nuôi và chăm sóc cho trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt. Ngoài ra, họ cũng tham gia các tổ chức như RSVP và SCORE, trong đó người cao tuổi có cơ hội được truyền thụ lại vốn kiến thức tích lũy qua bao năm của mình và giúp đỡ cho các tổ chức cộng đồng và các tổ chức phi lợi nhuận khác bằng thời gian của mình, cũng như tư vấn miễn phí trong các lĩnh vực mà họ có chuyên môn như kinh doanh, kế toán, luật, v.v.


MỘT VÀI CHỈ DẪN CHUNG ĐỂ KHUYẾN KHÍCH PHÁT TRIỂN KỸ NĂNG LÃNH ĐẠO Ở MỌI LỨA TUỔI

Làm sao để đưa người thuộc mọi lứa tuổi tham gia vào các vai trò lãnh đạo? Có một số nguyên tắc cơ bản:

Hãy đề nghị họ

Nhiều người sẽ không bao giờ cân nhắc về việc đi làm tình nguyện, chưa nói tới việc đảm nhận vị trí lãnh đạo, trừ khi có ai đó đề xuất với họ. Cách tốt nhất để làm cho họ nhận thức rằng họ có thể giúp ích là hãy đề nghị với họ. Vai trò lãnh đạo có thể là một phần trong đề nghị của bạn ngay từ đầu, hoặc có thể dần phát triển lên từ một vai trò khác. Hãy đưa ra đề nghị và theo sát nó để đảm bảo rằng những người có sự quan tâm sẽ thực sự tham gia vào công việc.

Hãy bắt đầu từ chính vị trí hiện tại của người ta

Hãy tạo ra các cơ hội ở mức độ mà mọi người cảm thấy thoải mái. Một người mà trước đó còn chưa bao giờ phát biểu trong một cuộc họp thì rất có thể sẽ không sẵn lòng dẫn dắt một cuộc vận động chính sách. Nếu một người đã sẵn sàng nắm giữ vị trí là thư ký của liên đoàn bowling, thì đó là một bước khởi đầu tốt. Một khi thấy thoải mái ở vai trò đó, người ta có thể sẽ được thuyết phục để đi tiếp lên một vai trò khác rộng hoặc cao hơn.

Hãy đưa ra những cơ hội trong đời thực

Những trải nghiệm mạnh mẽ nhất về vai trò lãnh đạo chính là những trải nghiệm mà tác động đến cuộc sống của bản thân và của những người xung quanh. Ví dụ, khi tham gia, dù chỉ ở vai trò tình nguyện viên, vào một sự chiến dịch thành công để hỗ trợ cho một chương trình cung cấp kim tiêm mới chưa qua sử dụng cho người nghiện để ngăn chặn sự lây lan của bệnh AIDS, có thể là một sự khích lẹ mạnh mẽ cho việc đảm nhận vai trò lãnh đạo ở những chiến dịch hoặc chương trình tương tự.

Hãy tạo ra thử thách cho mọi người bằng những mục tiêu có thể đạt được

Sẽ tốt hơn nhiều nếu khởi đầu bằng một thành công nho nhỏ, so với việc thất bại khi cố làm một việc lớn lao. Những thành công nhỏ bé không phải lúc nào cũng là dễ đạt được, nhất là đối với những người trước đây chưa từng phải đối mặt với những vấn đề ấy. Nhiệm vụ mà bạn đưa ra phải có tính thử thách, khó khăn một chút, nhưng không phải khó đến mức không thể vượt qua.

Hãy huấn luyện cho họ

Đừng đề nghị bất cứ ai đảm nhận vai trò lãnh đạo nếu như không giúp họ trang bị đầy đủ kỹ năng để thực hiện thành công vai trò đó. Mọi người có thể cần được huấn luyện về một số mặt như sau:

  • Kỹ năng giao tiếp
  • Lập kế hoạch
  • Điều tiết đội nhóm
  • Giải quyết vấn đề
  • Giải quyết xung đột
  • Xây dựng liên minh

Đặc biệt đối với các thành viên của một nhóm dân cư mục tiêu mà có thể chưa từng có kinh nghiệm lãnh đạo, hoặc ngồi trong các ủy ban, tham gia các cuộc họp, thì việc huấn luyện là rất quan trọng. Để thực hiện được cộng việc thì mọi người đều cần có những công cụ phù hợp.

Xây dựng tiếp lên từ những thành công đã đạt được

Hãy tiếp tục đem lại cho họ những cơ hội lãnh đạo với mức độ trách nhiệm ngày càng tăng một khi họ đã sẵn sàng cho những vai trò đó.

Trợ giúp đồng đẳng

Nếu có một cơ chế mà trong đó các lãnh đạo – nhất là những người lần đầu tiên nắm các vai trò lãnh đạo – có thể được hỗ trợ bởi những người hiểu rõ hoàn cảnh của họ, thì điều này có thể giữ vững nhiệt huyết và giúp người ta không bị nản lòng và kiệt sức khi đi đường dài.

Bất cứ khi nào có thể, hãy tạo ra một cơ chế có tính hệ thống để đem lại cơ hội phát triển khả năng lãnh đạo cho mọi người

Một vài ví dụ minh họa như: các văn phòng phục vụ cộng đồng ở các trường đại học, các chương trình phục vụ cộng đồng của một số Phòng Thương Mại. Những cơ chế này không chỉ cần có khả năng tuyển dụng, mà còn phải huấn luyện, sắp xếp công việc cho tình nguyện viên trong những điều kiện phù hợp, phải có một mạng lưới trợ giúp và có khả năng giao cho người tham gia những trách nhiệm ngàu càng gia tăng.

Cung cấp những hình mẫu, tấm gương về lãnh đạo hiệu quả

Sự lãnh đạo dân chủ, tương kính và có tầm nhìn không phải là điều sẵn có trong bản năng của hầu hết mọi người: chúng được phát triển thông qua học hỏi,và lý tưởng nhất là thông qua trải nghiệm trực tiếp. Nếu các nhà lãnh đạo tiềm năng đã được tiếp xúc với những tấm gương về sự lãnh đạo mà trong đó vừa phát huy hiệu quả, vừa dân chủ, biết trao quyền cho người khác, thì họ sẽ có khả năng hơn nhiều để học và thực hành sự lãnh đạo ấy.


TÓM LƯỢC:

Ở mọi lứa tuổi trong cuộc đời mỗi người, đều tồn tại những khả năng để lãnh đạo và phát triển khả năng lãnh đạo. Ở lứa tuổi nhi đồng, thanh thiếu niên, sinh viên đại học, trưởng thành, làm cha mẹ, đến tuổi trung niên, cao niên, hưu trí, lão niên – độ tuổi nào cũng có các cơ hội cho tất cả mọi người để thực hành một vai trò lãnh đạo nào đó, nhất là lãnh đạo cộng đồng. Hãy khuyến khích mọi người đảm nhận các vị trí lãnh đạo dưới bất kỳ hình thức nào, và đào tạo cho họ ở mức cần thiết, để tăng khả năng thành công cho công việc lãnh đạo của họ. Bằng cách đó, chúng ta có thể dẫn dắt họ tới chỗ giữ vai trò lãnh đạo trong các công việc và các chiến dịch của cộng đồng.

Tác giả: Phil Rabinowitz

Nguồn bài dịch: Encouraging Leadership Development Across the Life Span

Nguồn ảnh bìa: Business News Daily

Comments

comments