Phong trào “Hãy đừng ngồi không nữa” và màn trình diễn Flashmob dựa trên điệu nhảy vòng tròn tại Canada

Vào tháng 10 năm 2012, chính phủ Canada đưa ra dự thảo ngân sách chung C-45, trong đó làm mất đi đáng kể chủ quyền của người bản địa và bảo vệ môi trường. Các cộng đồng người bản địa lập tức bày tỏ những mối lo ngại của mình. Ở tỉnh Saskatchewan, 4 phụ nữ – 3 người trong đó là dân bản địa – đã tiến hành một hội nghị với mục đích đào tạo và một trang mạng để nâng cao nhận thức về vấn đề này. Họ đặt tên cho phong trào là Idle No More (Hãy đừng ngồi không nữa).

Phong trào Idle No More diễn ra sôi nổi nhất là vào tháng 12. Những cuộc mít tinh, tuần hành lớn được tổ chức khắp trong và ngoài nước; hash tag #idlenomore lan truyền chóng mặt trên Twitter; và lãnh đạo của tộc người Attawapiskat – bà Theresa Spence đã tuyệt thực để yêu cầu một cuộc gặp với chính phủ Canada. Phong trào đã nhanh chóng lan rộng và bao quát một yêu sách tập thể, đòi hỏi các chính phủ trên khắp thế giới phải “tôn trọng chủ quyền của người bản địa và bảo vệ các nguồn tài nguyên đất và nước,” như lời tuyên bố trên website của nhóm.

Một nhóm nhảy vòng quanh được tổ chức tại trung tâm mua sắm Eaton Center ở Toronto, ngày 30 tháng 12 năm 2012. Ảnh của Kevin Konnyu.

Chính trong bối cảnh này mà một nhóm những người tổ chức đã dùng Facebook để kêu gọi hành động, thỉnh cầu “những người bản địa, hoặc không phải người bản địa, người Metis, người trẻ, và bất cứ ai sẵn lòng để nhảy múa/ca hát/đánh trống với chúng tôi” cùng gặp nhau tại trung tâm mua sắm Cornwall ở thành phố Regina, tỉnh Saskatchewan. Vào lúc 7 giờ tối ngày 17 tháng 12, các nhà hoạt động bản địa đã tập trung tại trung tâm mua sắm và bắt đầu cất lên những giai điệu nhịp nhàng trên những chiếc trống cầm tay và ca hát. Không lâu sau, những người khác đã xuất hiện từ đám đông đang mua sắm quanh đó để tham gia nắm tay vòng quanh một cây thông Noel lớn, di chuyển xung quanh theo chiều kim đồng hồ cùng điệu nhảy vòng tròn truyền thống của người bản địa. Lúc gần kết thúc, một nhóm hơn 500 người bao gồm nhiều thế hệ và chủng tộc đã tập hợp trên cả 2 tầng để cùng tham gia vào hoạt động này. Bảo vệ của khu trung tâm thương mại và cảnh sát thành phố đã đến, nhưng cuộc nhảy Flashmob này vẫn diễn ra một cách hoàn toàn ôn hòa trước khi giải tán.

Mặc dù tiết mục nhảy Flashmob chỉ kéo dài chưa đầy 15 phút, nhưng các video và bài báo về nó đã được lan truyền rộng rãi khắp trên Internet. Thêm một hoạt động nhảy vòng tròn nữa đã diễn ra vào ngày tiếp theo ở trung tâm thương mại West Edmonton tại tỉnh Alberta. Những hành động này đã tạo ra sự phấn khích đối với những người khác trong phong trào và hàng chục vụ nhảy Flashmob vòng tròn khác bắt đầu xuất hiện trong những trung tâm mua sắm và các không gian công cộng khắp Canada và Mỹ. Vào này 29 tháng 12, hơn 1000 người đã tập trung cho một cuộc biểu tình bằng hình thức nhảy vòng tròn tại trung tâm mua sắm Mall of America, ở thành phố Bloomington, tiểu bang Minnesota.

Những điệu nhảy vòng tròn, thường được sử dụng như là một cách thức để ăn mừng và là một biểu hiện của tình bạn và sự hiệp nhất, được thực hành bằng nhiều cách bởi nhiều dân tộc bản địa khác nhau ở Bắc Mỹ. Cùng với nhiều khía cạnh khác của văn hóa bản địa, điệu nhảy vòng tròn đã bị đàn áp trong quá trình thực dân hóa trước đây, nhưng gần đây nó đã xuất hiện trở lại với vai trò là một nghi thức kỷ niệm, ăn mừng và những bản nhạc được chơi khi nhảy đang trở nên ngày càng được ưa chuộng. Khi ấy, những điệu nhảy Flashmob vòng tròn được coi là một biểu hiện mạnh mẽ của tinh thần phản kháng và làm sống lại di sản văn hóa của các dân tộc bản địa.

Những cuộc nhảy Flashmob vòng tròn đã có một sự hiện diện đủ mạnh trong phong trào Idle No More tới mức một số người bắt đầu gọi nó là “cuộc cách mạng nhảy vòng tròn”. Những người tổ chức đã tìm ra một cách để kết hợp giữa một bên là mạng xã hội và hình thức nhảy Flashmob (cả 2 đều là những hình thức rất phổ biến của hoạt động xã hội trong giới thanh niên) – với một bên là âm nhạc và những điệu nhảy truyền thống theo một cách thức mà san bằng được khoảng cách giữa các thế hệ và các nền tảng văn hóa, từ đó tạo ra không gian cho việc xây dựng một ý thức cộng đồng. Những điệu nhảy vòng tròn là biểu tượng cho những giá trị cốt lõi của phong trào như hòa bình và hợp nhất, đồng thời nó gửi đi một thông điệp giản dị “Chúng tôi hiện diện ở đây, nền văn hóa của chúng tôi mạnh mẽ, và chúng tôi sẽ không chịu im lặng trước sự hủy diệt”.

Tại sao chiến thuật này lại hiệu quả

Các hoạt động nhảy Flashmob vòng tròn đã đạt được cùng lúc nhiều mục tiêu của phong trào. Đối với những thế lực chống đối lại phong trào, các hoạt động này đã biểu dương sức mạnh của phong trào ở cấp cơ sở và sức mạnh bền bỉ, không ngừng nghỉ của các dân tộc bản địa. Đối với những người dân bản địa chứng kiến cũng như tham gia nhảy, chúng khuyến khích niềm tự hào và sự kết nối văn hóa. Đối với những người mới đến, chúng đưa ra một lời chào mừng và tạo cơ hội để cùng tham gia một cách đơn giản. Và đối với tổng thể toàn bộ phong trào, chúng đóng vai trò như là một biểu tượng thị giác đầy sức mạnh. Flashmob mang âm hưởng của truyền thống và nghi thức, những cũng rất vui nhộn, náo nhiệt và mang tính lan tỏa mạnh.

Chiến thuật chính được sử dụng

Nhảy Flashmob

Flashmob là những hành động diễn ra tại nơi công cộng, không được diễn tập trước mà có thể được bắt chước theo một cách dễ dàng trong khi vẫn giữ được tính phối hợp. Trong trường hợp này, những người tổ chức của phong trào Idle No More đã tìm ra cách tổng hợp giữa hình thức flashmob và điệu nhảy vòng tròn của dân gian, vốn tự nó cũng là một hoạt động ngẫu hứng, có tính mời gọi những người quan sát cùng tham gia vào. Với quá trình lên kế hoạch và thực hiện nhanh chóng, những sự kiện này đã giúp thúc đẩy sự lan truyền mau lẹ của phong trào theo cách mà những cuộc biểu diễn có tập dượt kỹ lưỡng và được kiểm soát lại không thể làm được.

Nguyên tắc chính yếu

Sử dụng sức mạnh của nghi thức

Những điệu nhảy vòng tròn của phong trào Idle No More đã đóng vai trò là nghi thức tập thể, với tính biểu tượng sâu sắc. Chúng khiến cho những con người có nguồn gốc xuất thân và nền tảng văn hóa khác nhau có thể dễ dàng cùng “hòa vào nhịp điệu” của sự kiện; Chúng đã đem lại cho những người tham gia một trải nghiệm trực tiếp về sự hiệp nhất và đoàn kết; và chúng đã nói một cách sâu sắc về sức mạnh và sức sống của các nền văn hóa bản địa.

Sử dụng những tài sản văn hóa của bạn

Những thế lực chống đối lại các nỗ lực thay đổi xã hội thường có những công cụ văn hóa mạnh mẽ để đem ra sử dụng, cụ thể là truyền thông đại chúng. Để chống lại điều này, các nhóm đấu tranh vì công lý phải tìm ra và xây dựng trên những điểm mạnh văn hóa riêng của họ – vd: những câu chuyện, biểu tượng, nghệ thuật, nghi thức, tri thức được chia sẻ chung, và những cách để gắn kết bên nhau. Sử dụng những tài sản văn hóa này có thể củng cố sức mạnh cho những người tham gia, đồng thời đẩy những người ở phía đối nghịch ra khỏi vùng an toàn của họ. Các hoạt động Flashmob của phong trào Idle No More đã tận dụng hiệu quả di sản văn hóa phong phú của các cộng đông bản địa như những bài nhạc và điệu nhảy truyền thống, cũng như những tập quán dựa trên mạng xã hội của thế hệ trẻ.

—————————————————–

Paul Kuttner là một nhà giáo dục và nghiên cứu. Ông tập trung nghiên cứu về sự gia thoa giữa nghệ thuật, văn hoá, giáo dục và thay đổi xã hội. Hiện tại, ông là nghiên cứu sinh hậu tiến sĩ tại trường đại học giáo dục Utah và có bằng tiến sĩ tại đại học Havard. Trước khi học tiến sĩ, Paul giảng dạy về nhạc kịch, viết sáng tạo, và sự tham dự của công dân tại các trường học và các tổ chức cộng đồng trên khắp Chicago, nơi ông đã đồng sáng lập ra tổ chức nghệ thuật phi lợi luật tên là Communities Creating Change. Paul cũng là đồng tác giả của “Một que diêm trên cỏ khô: Tổ chức cộng đồng trong vai trò chất xúc tác cho cải cách trường học (Oxford, 2011), và là đồng chủ bút của “Phá vỡ đường ống dẫn từ trường học đến nhà tù” (HER, 2012).

Nguồn bài dịch: Phong trào Idle No More và màn trình diễn Flashmob dựa trên điệu nhảy vòng tròn tại Canada

Comments

comments