Tìm nguyên nhân gốc rễ của vấn đề: Kỹ thuật “Nhưng tại sao?”

Nguyên nhân gốc rễ là những lý do căn bản đằng sau vấn đề hoặc sự việc mà bạn nhận thấy trong cộng đồng. Việc cố gắng tìm hiểu lý do tại sao vấn đề đã tiến triển là một phần thiết yếu của “quá trình giải quyết vấn đề” nhằm bảo đảm có cách phản ứng đúng đắn và cũng giúp các công dân có thể “sở hữu” vấn đề đó.

KỸ THUẬT “NHƯNG TẠI SAO?” LÀ GÌ?

Kỹ thuật “Nhưng tại sao?”(But why?)  là một phương pháp dùng để xác định các nguyên nhân căn bản (gốc rễ) của một vấn đề cộng đồng.

Kỹ thuật này xem xét một vấn đề bằng cách đặt các câu hỏi để tìm ra nguyên nhân gây ra nó. Mỗi khi có một câu trả lời, lại nảy ra một câu hỏi “Nhưng tại sao?” tiếp theo.

Chẳng hạn nếu bạn nói rằng có quá nhiều người trong các cộng đồng nghèo gặp vấn đề nghiện rượu, bạn nên tự hỏi mình “Nhưng tại sao?”. Khi bạn đã trả lời được câu hỏi đó, hãy tìm câu trả lời tiếp với câu hỏi “Nhưng tại sao?” nữa, cho đến khi bạn thấy được gốc rễ của vấn đề.

TẠI SAO BẠN PHẢI XÁC ĐỊNH NGUYÊN NHÂN GỐC RỄ?

Xác định được các giải pháp thực sự cho một vấn đề có nghĩa là phải biết được nguyên nhân thực sự của vấn đề là gì. Hành động mà không nhận biết được những yếu tố nào tạo thành vấn đề thì có thể dẫn đến những cố gắng sai hướng, gây lãng phí thời gian và tài nguyên. Tuy nhiên, bằng cách nghiên cứu kỹ lưỡng nguyên nhân của vấn đề, trải nghiệm vấn đề, bạn sẽ hiểu rõ nó hơn, và có động lực giải quyết.

Kỹ thuật “Nhưng tại sao?” có thể dùng để khám phá ra các nguyên nhân cơ bản hay nguyên nhân “gốc rễ” trong các cá nhân hoặc các hệ thống xã hội rộng lớn hơn:

1. Nó có thể dùng để tìm ra các yếu tố ở tầm mức cá nhân nào có thể cung cấp các mục tiêu để thay đổi cho công cuộc đấu tranh của bạn, chẳng hạn như mức độ hiểu biết, nhận thức, thái độ và hành vi.

– Mọi người có cần phải được trang bị thêm kiến thức về dinh dưỡng không?

– Trẻ em có cần học các kỹ năng từ chối để tránh hút thuốc không?

– Tuổi teen có cần học cách sử dụng các biện pháp tránh thai không?

2. Nó có thể khám phá các nguyên nhân xã hội. Ví dụ: nó có thể giúp ta biết được tại sao một vấn đề cụ thể lại xuất hiện ở một khu phố nào đó với tỷ lệ cao hơn. Các nguyên nhân xã hội này được chia thành ba nhóm chính:

– Các yếu tố văn hóa như tập tục, tín ngưỡng, và giá trị;

– Các yếu tố kinh tế như tiền bạc, đất đai và tài nguyên;

– Các yếu tố chính trị như quyền ra quyết định.

3. Nó có thể giúp phát hiện ra nhiều giải pháp cho một vấn đề nhất định và cả các phương án thay thế chưa từng được nghĩ tới trước đó. Nó làm gia tăng cơ hội chọn lựa đúng giải pháp, bởi vì nhiều khía cạnh của vấn đề được khám phá ra trong khi thực hành kỹ thuật “Nhưng tại sao?”.

KHI NÀO BẠN NÊN XÁC ĐỊNH NGUYÊN NHÂN GỐC RỄ?

– Bất cứ khi nào bạn phải đối mặt với việc giải quyết một vấn đề thách thức của cộng đồng. Dĩ nhiên kỹ thuật “Nhưng tại sao?” không phải lúc nào cũng là cách tốt nhất hoặc luôn phải mang ra dùng. Nó vô cùng hiệu quả để tìm ra nhiều giải pháp đa dạng và là một kỹ thuật nhanh chóng và ít tốn kém mà bất cứ ai, bất cứ lúc nào, bất cứ nơi đâu cũng thực hiện được. Tuy nhiên, đối với một số vấn đề, bạn nên sử dụng các phương pháp tinh vi hơn như khảo sát, phỏng vấn và thu thập dữ liệu.

– Khi đang có sự ủng hộ cho một “giải pháp” mà dường như không chạm tới được nguyên nhân thực sự của vấn đề. Chẳng hạn, nếu trong cộng đồng có nạn đói, thì giải pháp là ta hãy phân phối gà tây miễn phí vào lễ Tạ ơn.

– Khi có sự thiếu hiểu biết hoặc phủ nhận về nguyên nhân tồn tại của một vấn đề cộng đồng.

KỸ THUẬT “NHƯNG TẠI SAO” VẬN HÀNH NHƯ THẾ NÀO?

HƯỚNG DẪN KỸ THUẬT

Kỹ thuật này vận hành như sau. Một nhóm tiến hành xem xét một vấn đề cộng đồng bằng cách đặt câu hỏi điều gì đã gây ra chuyện đó. Mỗi khi có người trả lời, “người hỏi” lại hỏi tiếp, chủ yếu bằng câu hỏi “Nhưng tại sao?” hoặc “Việc đó lẽ ra đã phải được ngăn chặn như thế nào.” Ví dụ:

Có quá nhiều (quá ít) người là/làm gì đó ________.

Hỏi: Nhưng tại sao?

Trả lời: Là vì …

Hỏi: Nhưng tại sao?

Trả lời: Vì …

Hỏi: Việc đó lẽ ra đã có thể phòng tránh được, phải không?

Trả lời: Phải

Hỏi: Bằng cách nào?

Hỏi: Nhưng tại sao?

Trả lời: Là vì …

Hỏi: Nhưng tại sao?

Trả lời: Vì …

Hỏi: Nhưng tại sao?

(vân vân…)

  • Đầu tiên hãy xác định những người mà vừa bị vấn đề đó tác động đến, lại vừa ở vào vị trí có thể đóng góp vào giải pháp – mời họ cùng động não để tìm ra các nguyên nhân mà có khả năng gây ra vấn đề. Nhóm làm việc càng mang tính đại diện cao thì càng dễ phát hiện ra nhiều nguyên nhân gốc rễ hơn.
  • Nhóm làm việc sau đó sẽ nghiên cứu một vấn đề cộng đồng, chẳng hạn như việc lạm dụng chất gây nghiện hoặc tình trạng bạo lực, bằng cách hỏi nguyên nhân gây nào đã ra chuyện đó. Mỗi khi có người trả lời thì nhóm sẽ hỏi “Nhưng tại sao?”. Sau đây là một ví dụ:

Một cô bé có một chân bị nhiễm trùng.

Hỏi: Nhưng tại sao?

Trả lời: Cô bé giẫm phải kính vỡ khi đang đi bộ.

Hỏi: Lẽ ra có thể phòng tránh được chứ?

Trả lời: Đúng rồi.

Hỏi: Bằng cách nào?

Trả lời: Cô bé lẽ ra phải đi giày.

Hỏi: Nhưng tại sao cô bé không có giày?

Trả lời: Vì gia đình không có tiền mua giày.

Hỏi: Nhưng tại sao?

Trả lời: Bố hoặc mẹ cô bé thất nghiệp.

Hỏi: Nhưng tại sao?

(vân vân…)

Ở ví dụ này, phân tích kiểu “Nhưng tại sao?” sẽ dẫn đến ít nhất hai kết luận rất khác nhau. Tiêu chí để lựa chọn chúng là nghiên cứu điều kiện, hoàn cảnh của từng kết luận. Có nhiều giải pháp có thể áp dụng cho vấn đề của bạn nên việc tìm ra giải pháp nào phù hợp hơn là tuỳ ở bạn. Phân tích “Nhưng tại sao?” không tự động dẫn đến giải pháp tốt nhất. Nó chỉ giúp chỉ ra nhiều con đường mà bạn có thể đi.

Nguồn bài dịch:Analyzing Root Causes of Problems: The “But Why?” Technique

Nguồn ảnh: Linkedin.com

Comments

comments