Tự sự của một lãnh đạo Thiên An Môn

A Heart for Freedom (Trái tim cho tự do) là một cuốn hồi ký lôi cuốn về cuộc đời của Sài Linh (Chai Ling), một nhà hoạt động Trung Quốc, trải dài từ biến cố Thiên An Môn cho đến những hoạt động xã hội không mệt mỏi ngày nay của bà cho những bằng hữu đã khuất, cho những đồng hương đang tồn tại và những đứa trẻ sắp được sinh ra.

A Heart for Freedom được Sài Linh viết sau khi đặt chân lên đất Mỹ, trong đó, bà kể về quá trình trưởng thành của chính mình, từ cô bé nông thôn ở Sơn Đông, đến cô sinh viên ưu tú tại Bắc Kinh, và giờ đây là nữ doanh nhân thành đạt, đồng thời là người đấu tranh cho những bé gái còn đang nằm trong bụng mẹ. Cuộc đời của bà là một chuỗi những sự kiện và cảm xúc đa dạng: bất bình với tư tưởng trọng nam khinh nữ của người cha nhưng rồi bất ngờ nhận ra ông vẫn luôn thương yêu mình một cách thầm lặng khi nhìn thấy hai quả táo được ông để lại trên bàn học, lãnh đạo giới sinh viên đấu tranh vì dân chủ nhưng lại bị đưa vào danh sách truy nã khẩn cấp quốc gia, là sinh viên ưu tú tại Trung Hoa nhưng rồi lại trở thành người tị nạn cô đơn bất lực nơi đất khách, đau khổ chứng kiến chồng ngoại tình rồi sau đó tìm được tình yêu đích thực của đời mình, có lúc tưởng chừng như bị cả thế giới quay lưng nhưng lại may mắn gặp được những người luôn bênh vực và ủng hộ.

Sài Linh (sinh năm 1966) xuất thân từ gia đình có bố mẹ là bác sĩ phục vụ trong quân đội. Từ nhỏ, bà đã bị áp lực phải gia nhập Đảng Cộng sản từ phía cha, nhưng với tính cách độc lập và quyết đoán, bà nhiều lần từ chối, không nghe lời cha mình. Điều này để lại một vết nứt trong quan hệ phụ tử giữa hai người, nó còn khiến Sài Linh hình thành ước mơ lớn đầu tiên trong cuộc đời, đó là thoát khỏi vòng kìm kẹp của cha.

Và bà đã biến ước mơ đó thành hiện thực. Năm 1983, bà nhận được giấy báo trúng tuyển từ Đại học Bắc Kinh danh giá, đây cũng chính là sự kiện làm thay đổi cuộc sống sau này của Sài Linh. Cha đi cùng bà trên chuyến xe từ vùng nông thôn Sơn Đông đến Bắc Kinh. Từ cửa kính xe, bà trông thấy những nông dân chân lấm tay bùn và con cái họ ngước nhìn lên chiếc xe và hành khách trong đó, ánh mắt họ tuyệt vọng như đang tự hỏi không biết khi nào mình mới thoát khỏi vùng nông thôn nghèo khó lạc hậu này. Bà tự hứa một ngày sẽ quay lại và giúp đỡ họ, bà không biết rằng lời hứa này sẽ mãi không thể thực hiện được.

Ngày 15/4/1989, Hồ Diệu Bang, lúc đó là cựu Tổng bí thư Đảng Cộng sản Trung Quốc qua đời. Sinh thời, ông được người dân, đặc biệt là giới tri thức Trung Hoa yêu mến nhờ những cải cách về chính trị, kinh tế và dân chủ của mình. Vì thế, hàng trăm ngàn người đã tụ tập tại quảng trường Thiên An Môn trước khi lễ tang của ông diễn ra vào ngày 22/4, tuy nhiên, cổng Thiên An Môn sau đó đã được đóng lại, khiến đám đông không thể chứng kiến tang lễ.

Sự kiện này kéo theo việc bãi khóa của sinh viên ở Bắc Kinh vào những ngày sau đó. Chính phủ Trung Quốc đã gọi phong trào bãi khóa này là sự hỗn loạn có âm mưu gây bất ổn xã hội. Sài Linh kêu gọi mọi người tuyệt thực để yêu cầu Chính phủ rút lại lời cáo buộc vô lí về phong trào. Bà sau đó cùng một số lãnh đạo sinh viên khác đã tổ chức tuần hành và tập hợp tại quảng trường Thiên An Môn. Trước áp lực từ đám đông, nhà cầm quyền không những không đáp ứng một cuộc trao đổi giữa Chính phủ và sinh viên, ngược lại, đã ban hành thiết quân luật vào ngày 20/5/1989.

Rạng sáng ngày 04/6, quân đội đã bao vây toàn bộ quảng trường Thiên An Môn, lúc này Sài Linh cùng các lãnh đạo khác của phong trào tổ chức lấy ý kiến đám đông về việc cố thủ hay giải tán. Đa số đồng ý giải tán, tuy nhiên, do chất lượng âm thanh không tốt trong tình trạng hỗn loạn, nhiều sinh viên đã không nghe thấy quyết định giải tán, ngay cả Sài Linh cũng không nghe được quyết định này. Khi Phong Tòng Đức (Feng Congde, chồng Sài Linh) nắm tay kéo bà chạy, bà ngơ ngác không biết chuyện gì đang xảy ra, còn hỏi lại ông: “Sao chúng ta lại đi?”, “Đa số chọn rời đi”, ông đáp. “Nếu vậy, hẳn còn những sinh viên chưa nghe được quyết định rời đi, hãy đảm bảo tất cả sinh viên đều biết về điều này”, bà nói, rồi truyền tin cho những sinh viên quanh đó. Các lãnh đạo sinh viên dẫn đầu dòng người rời khỏi Thiên An Môn. Trên đường chạy thoát, Lý Lộ (Li Lu, thành viên tích cực của phong trào, sau này chạy thoát sang Mỹ và trở thành nhà đầu tư có tiếng, được ví như một phiên bản của Warren Buffet) nói với Sài Linh: “Một ngày nào đó họ sẽ đổ trách nhiệm lên đầu chúng ta về hậu quả này. Không một lãnh đạo sinh viên nào bỏ mạng. Đây là điều cực kỳ tệ hại”. Sài Linh khi ấy chỉ là cô gái 24 tuổi hồn nhiên nên không hiểu được ý nghĩa của những điều mà Lý Lộ nói.

Sau hôm ấy, Chính phủ Trung Hoa ra lệnh truy nã các lãnh đạo sinh viên của phong trào, không có gì ngạc nhiên khi Sài Linh nằm trong danh sách 21 sinh viên bị truy nã khẩn cấp. Trải qua nhiều tháng trốn chạy, cuối cùng, bà cũng thoát ra khỏi lãnh thổ Trung Quốc. Tuy nhiên, bà không bao giờ thoát khỏi bóng đen của những gì xảy ra tại Thiên An Môn. Đúng như Lý Lộ tiên đoán, tên bà xuất hiện trên các báo trong nước và quốc tế, đa số lên án sự tổ chức thiếu kinh nghiệm của bà cùng các lãnh đạo sinh viên khác dẫn đến việc nhiều người phải bỏ mạng, một số kênh truyền thông khác còn buộc tội cố tình lôi kéo kích động nhằm gây ra cảnh thảm sát cho các lãnh đạo phong trào. Cả thế giới như sụp đổ, bà rơi vào tình trạng tuyệt vọng, nhưng một người bạn đã vực bà dậy bằng những lời khuyên chân thành, “Người ta nói tất cả những điều ấy vì lòng đố kị. Đừng để ai lấy đi sự tự tin của bạn, bạn là chính bạn, và đó là lí do những người tốt đều yêu mến bạn. Bạn đã truyền cảm hứng, khiến tôi từ bỏ tất cả để làm những điều đúng đắn. Tôi tin ở bạn. Tôi tin vào việc giúp bạn và những người khác giải thoát Trung Hoa. Nào gạt nước mắt đi và hoàn thành đơn xin nhập học này thôi”.

Sau khi tốt nghiệp từ Đại học Princeton, bà gặp nhiều khó khan khi xin việc làm. Bởi vì cái bóng của cuộc thảm sát Thiên An Môn quá lớn, nhiều công ty không tuyển bà vì lo ngại sẽ để mất các đối tác Trung Hoa. Bà phải làm việc dưới một tên gọi khác, và luôn cố gắng để không mất việc. Bà nghĩ đến việc kinh doanh riêng để thoát khỏi cảnh sống phụ thuộc và che giấu danh tính. Nói là làm, bà theo học MBA tại Đại học Harvard, rồi cùng chồng là Robert Maginn sáng lập Jenzabar, công ty cung cấp phần mềm quản lý giáo dục cho các trường cao đẳng và đại học. Thành công của Jenzabar giúp Sài Linh lọt vào danh sách các nữ doanh nhân thành đạt, đồng thời giúp bà có nguồn kinh phí ổn định cho những hoạt động nhân quyền của mình.

Sài Linh thường xuyên gặp mặt và giúp đỡ các thành viên đã tham gia biểu tình tại quảng trường Thiên An Môn, gặp gỡ nói chuyện với các nhà hoạt động nhân quyền đến từ nhiều quốc gia qua các hội thảo nhân quyền tại Mỹ. Bà là người sáng lập All Girls Allowed, chương trình bảo vệ thai nhi trước nạn phá thai vì phân biệt giới tính tại Trung Quốc nói riêng, và toàn thế giới nói chung. Trong hồi ký, bà viết: “Đấu tranh cho đất nước Trung Hoa là lí do vì sao tôi còn tồn tại đến giờ phút này”.

Comments

comments