Aung San Suu Kyi: Người dẫn dắt phong trào dân chủ Miến Điện

Aung San Suu Kyi, giống như những cái tên Myanmar khác, không có phần tên họ, mà chỉ có một cái tên cá nhân, trong trường hợp của bà xuất phát từ ba phần: “Aung San” từ tên người cha, “Suu” từ tên người bà nội, và “Kyi” từ tên của người mẹ Khin Kyi. Người Myanmar thường gọi bà là Daw Aung San Suu Kyi (một danh xưng mang tính kính trọng trong tiếng Myanmar, dùng để gọi người phụ nữ lớn tuổi và đáng kính trọng), bởi vì bà chính là người phụ nữ đã dẫn dắt phong trào dân chủ của Myanmar đi đến thắng lợi bằng các phương pháp đấu tranh phi bạo lực sau nhiều năm. Ngày 8 tháng 11 năm 2015, Đảng của bà Suu Kyi giành thắng lợi áp đảo trong cuộc tổng tuyển cử khi giành được 126 ghế trong quốc hội. Ngày 30 tháng 3 năm 2016, bà giữ hai chức vụ ngoại trưởng và bộ trưởng Văn phòng Tổng thống Myanmar. Ngày 2 tháng 4 năm 2016, bà chính thức trở thành cố vấn quốc gia Myanmar.

Hate Change xin giới thiệu cùng bạn đọc bản dịch của chúng tôi từ bài tổng hợp của Tavaana.

Tầm nhìn và Động lực

Đất nước Miến Điện đã nằm dưới sự thống trị của người Anh từ năm 1824 đến năm 1948, khi tướng Aung San, người sáng lập ra lực lượng quân đội hiện đại của Miến Điện, thương lượng thành công với Anh để giành lại độc lập cho Miến Điện. Tuy nhiên, chưa đầy một năm sau thành quả chính trị ấy, ông đã bị ám sát bởi các đối thủ trong quân đội. Năm 1962, quân đội củng cố quyền lực của mình thông qua một cuộc đảo chính và lập ra chính quyền quân sự, dưới sự lãnh đạo của tướng Ne Win và Đảng Cương Lĩnh Xã hội Chủ Nghĩa của ông. Suốt 50 năm kể từ khi chính quyền quân sự được dựng lên, người dân Miến Điện đã phải sống trong cảnh sợ hãi và đói nghèo.

Aung San Suu Kyi, con gái của tướng Aung San, sinh năm 1945, ba năm trước khi Miến Điện giành được độc lập và cha mình bị ám sát. Đầu thập niên 60, bà đi du học và ra làm việc tại Liên Hợp Quốc. Đến năm 1988, Suu Kyi về nước để ở cùng và chăm sóc người mẹ đang đau ốm. Lúc này đất nước đang chuẩn bị bước vào một cuộc khủng hoảng chính trị. Tướng Ne Win vừa từ chức, để lại một khoảng trống về lãnh đạo; người dân ngày càng bất mãn về đời sống kinh tế, và các cuộc biểu tình lớn nổ ra trên toàn quốc vào ngày 08/8/1988. Quân đội đã ra tay đàn áp, khiến hàng ngàn người biểu tình thiệt mạng.

Nguồn ảnh: Internet

Tại một cuộc mít-tinh gồm nửa triệu người tham gia tại thủ đô Rangoon (nay là Yangon) vào 3 tuần sau đó, Suu Kyi, lúc này đã có tầm ảnh hưởng chính trị lớn nhờ vào thân phận là con gái của tướng Aung San, kêu gọi thành lập một chính thể dân chủ vào ngày 26/8. Nhưng chính quyền quân sự mới thành lập do tướng Saw Maung đứng đầu đã dùng bạo lực để kiểm soát tình hình vào ngày 18/9. Đáp lại, Suu Kyi đã tham gia thành lập Liên đoàn Quốc gia vì Dân chủ (NLD), thành lập ngày 27/9/1988 và đảm nhiệm chức danh Tổng thư ký. Khi chính quyền nhận ra rằng có một phong trào chính trị đông đảo đang được hình thành dựa trên lý tưởng dân chủ của Suu Kyi, ngày 21/7/1989 bà đã bị quản thúc tại gia.

Mục tiêu

Aung San Suu Kyi đã dành cả đời mình cho công cuộc xây dựng một nước Miến Điện tự do và cởi mở, trong đó chính quyền quân sự phải được thay thế bởi một chính quyền được bầu ra một cách dân chủ và tôn trọng nhân quyền. Năm 1988, Suu Kyi tin rằng cách hiệu quả nhất để đạt được mục tiêu đó là đảng NLD phải đánh bại được chính quyền quân sự trong các cuộc bầu cử trên toàn quốc. Trong cuộc bầu cử đầu tiên mà đảng này tham gia, vào năm 1990, NLD giành 83% số ghế trong Quốc hội.  Suu Kyi, người trước đó đã vận động bầu cử ngay cả khi đang bị quản chế tại gia, được dự kiến sẽ giữ vị trí Thủ tướng. Các quan sát viên quốc tế đều công nhận rằng các cuộc bầu cử đã diễn ra công bằng. Tuy nhiên, chính quyền quân sự đã gạt đi và không chịu từ bỏ quyền lực. Đây rõ ràng là sự xâm phạm trắng trợn đến tự do dân sự và chính trị.

Trước tình thế này, Suu Kyi đã thay đổi chiến thuật, bà bắt đầu dùng lệnh quản chế tại gia đối với mình làm cơ sở để công khai hóa tình trạng vi phạm nhân quyền ở Miến Điện cho cộng đồng quốc tế. Dù không thể tiếp cận với giới chính trị và truyền thông quốc tế khi đang bị quản chế, Suu Kyi vẫn tiếp tục liên lạc với những người thân cận của bà trong đảng NLD và cộng đồng quốc tế thông qua người chồng và 2 con trai đang sống tại Anh.

Lệnh quản chế tại gia hết hiệu lực vào tháng 7/1995. Dù đã có thể tự do rời khỏi nhà, bà lại bị cấm xuất cảnh. Trong 5 năm tiếp theo, Suu Kyi tiếp tục công việc vận động dân chủ của mình cho tới khi bị bắt lại vào năm 2000. Chính quyền ra lệnh quản chế tại gia đối với Suu Kyi lần thứ hai vì bà đã không tuân thủ những hạn chế về tự do đi lại mà chính quyền áp đặt lên mình. Một lần nữa, bà lại có cách để sử dụng khoảng thời gian bị quản chế một cách vô cùng hiệu quả. Bà nói: “Tôi đã có thời gian dài để chiêm nghiệm về ý nghĩa những từ ngữ và quy tắc mà mình đã biết và chấp nhận suốt bao lâu nay. Là một Phật tử, tôi đã được nghe về “khổ đế” (dukkha/ những nỗi khổ)… Tuy nhiên, chỉ đến khi bị quản chế hàng năm liền, tôi mới thực sự tìm hiểu về bản chất của Lục Khổ (6 nỗi khổ lớn trong đời).” Và bà đi tới kết luận, “Nếu khổ ải là một phần không tránh khỏi của cuộc sống, chúng ta nên tìm cách giảm thiểu nó nhiều nhất có thể, một cách thực tế.” Trong khoảng thời gian bị cô lập, bà nghiền ngẫm những giải pháp thực tế để giúp giảm nhẹ những đau khổ của người dân Miến Điện như các dịch vụ y tế toàn diện, chương trình chăm sóc trẻ em, và dịch vụ cho những nạn nhân của nạn buôn người.

Sau khi hết hạn quản chế vào ngày 06/5/2002, Suu Kyi lập tức khởi động một chiến dịch toàn quốc cho đảng NLD, nhưng sau đó chiến dịch này buộc phải ngưng lại sau khi bà bị lại quản chế lần nữa vào ngày 30/5/2003. Trong suốt đợt quản chế lần thứ ba này, bà tiếp tục vận động sự hỗ trợ trong nước và quốc tế từ Hoa Kỳ và Liên minh châu Âu, những chính thể đã tạo áp lực mạnh mẽ buộc chính quyền Miến Điện trả tự do cho bà. Áp lực quốc tế dâng cao vào những tháng gần kề cuộc tổng tuyển cử năm 2010, yêu cầu chính quyền Miến Điện cho phép Suu Kyi tham gia với tư cách ứng viên. Đứng trước những biện pháp trừng phạt và sự ủng hộ to lớn dành bà Suu Kyi và sức ép phải dân chủ hóa từ cộng đồng quốc tế, chính quyền đã phải ngừng quản chế Suu Kyi, dù vào lúc đó, cuộc tổng tuyển cử đã kết thúc được một tuần. Suu Kyi được trả tự do sau bảy năm rưỡi bị quản chế tại gia trước sự hân hoan của quần chúng ủng hộ bà. Sau khi được tự do, Suu Kyi bắt đầu thúc đẩy để các phong trào dân chủ hình thành nên các liên minh: “Tôi không nghĩ mọi thứ xảy đến ngẫu nhiên. Chúng ta phải chủ động tạo ra thay đổi. Chúng ta cần tận dụng cơ hội này để mở đường cho một khối đại đoàn kết, cho sự hiểu biết lẫn nhau giữa các nhóm đang cùng đấu tranh cho dân chủ.”

Khả năng lãnh đạo

Khả năng lãnh đạo của Aung San Suu Kyi không hoàn toàn chỉ đến từ thân phận là con gái của một người hùng, một tượng đài chính trị. Bà chịu ảnh hưởng sâu sắc bởi các nhà lãnh đạo dân sự phi bạo lực như Martin Luther King và Mahatma Gandhi. Là một chính trị gia, bà đã tìm được sự cân bằng tuyệt vời và vững chãi giữa một bên là chống cự, bất tuân phục và bên kia là phi bạo lực. Dù chính quyền ngăn cấm những cuộc tụ tập quá 4 người, Suu Kyi vẫn đi một tour diễn thuyết công khai khắp đất nước để kêu gọi sự ủng hộ cho đảng NLD; đó không phải là lần đầu tiên bà bất chấp lệnh cấm của chính quyền, và cũng không phải là lần cuối cùng.

Trong một lần đi bộ về sau khi diễn thuyết tại một thị trấn nhỏ, Suu Kyi và những người ủng hộ đột nhiên bị bao vây bởi quân lính, bị buộc phải rời khỏi đó. Suu Kyi bình tĩnh đáp trả rằng bà vẫn sẽ cứ bước đi sang bên kia đường. Suu Kyi giải thích, “Lúc đó tôi nghĩ, chúng ta không nên quay ngược lại khi gặp tình huống như vậy.” Bước thẳng về phía những người lính, bà đứng đợi họ cho bà bước qua, cho đến khi một viên thiếu tá đột nhiên xuất hiện và bảo họ hạ súng xuống. “Có một sự khác biệt rõ rệt trong quan điểm của một người cầm súng và một người không có súng trong tay,” Suu Kyi bày tỏ. “Khi một người không có súng trong tay, anh ta sẽ vận dụng tâm trí, lòng trắc ẩn và sự thông minh của mình nhiều hơn để tìm ra giải pháp.”

Với những nỗ lực đem lại dân chủ cho Miến Điện, Suu Kyi đã nhận được những giải thưởng cao quý nhất, bao gồm giải thưởng Sakharov, giải Nobel hòa bình và Huân chương vàng của Quốc hội Hoa Kỳ. Bà dành số tiền 1,3 triệu đô tiền thưởng từ giải Nobel hòa bình năm 1991 để giúp cho người dân Miến Điện và thành lập quỹ y tế và giáo dục mang tên Daw Aung San Suu Kyi. Bà đóng góp toàn bộ số tiền quỹ từ tất cả các giải thưởng mà bà nhận được cho quỹ quốc gia này. Trong khi việc làm của Suu Kyi được sự ủng hộ khắp thế giới, thì tại Miến Điện, chính quyền liên tục ra án quản chế tại gia đối với bà, không những thế, họ còn cấm không cho báo chí nhắc tới bà hoặc đăng hình ảnh của bà công khai.

Môi trường dân sự

Chính quyền Miến Điện từ lâu đã bị coi là một trong những chế độ áp bức nhất trên thế giới. Nó hoàn toàn không phải một nền dân chủ dựa trên bầu cử; suốt nửa thế kỷ, chính quyền quân sự nắm toàn bộ ba nhánh quyền lực lập pháp, hành pháp, tư pháp và vi phạm nhân quyền một cách trắng trợn. Tình trạng thiếu các cơ chế minh bạch và giải trình, tham nhũng lan tràn cả cấp trung ương và địa phương. Họ bưng bít thông tin từ thế giới bên ngoài bằng việc hạn chế tự do báo chí, giám sát chặt chẽ hoạt động của các tiệm net và tăng mạnh phí cấp phép dùng ăng-ten chảo vệ tinh. Quyền tự do lập hội và tụ họp bị hạn chế nghiêm trọng; các cuộc gặp gỡ trên 5 người mà chưa được cho phép đều bị cấm, và chính quyền sử dụng quân đội để đàn áp hoặc ngăn chặn các cuộc biểu tình và mít-tinh.

Dù có một lịch sử cai trị tàn bạo như vậy, chính quyền Miến Điện gần đây đã có một số bước cởi mở về dân chủ và các quyền tự do. Cuộc bầu cử quốc hội đầu tiên kể từ năm 1990 đã được tổ chức vào tháng 11/2010, mặc dù các quan sát viên quốc tế cho rằng cuộc bầu cử này còn nhiều khiếm khuyết. Chỉ vài tháng sau đó, quốc hội đã bầu U Thein Sein, một cựu tướng lĩnh quân đội, vào chức tổng thống. Từ khi Thein Sein được bầu, chính quyền đã trả tự do cho hơn 100 tù nhân chính trị. Tuy vậy, tính đến thời điểm năm 2012, vẫn còn khoảng 2.000 tù nhân chính trị bị giam giữ trong các nhà tù ở Miến Điện. Theo báo cáo Freedom in the World của Freedom House năm 2012, Miến Điện vẫn chưa có một chính quyền minh bạch, một quy trình bầu cử dân chủ, và các quyền cơ bản như tự do lập hội và tụ họp và quyền của người lao động.

Tuy nhiên, trong một bước đi đáng kinh ngạc, Thein Sein đã phá bỏ thông lệ và mời Aung Sang Suu Kyi tham gia đối thoại vào năm 2011. Chính quyền đã có những cử chỉ hướng tới việc tôn trọng nhân quyền trong năm 2011 bằng việc nới lỏng một số hạn chế về tự do báo chí, bao gồm cả việc cho phép đưa tin về Suu Kyi. Tuy nhiên, một số nhà báo vẫn bị giam giữ và hội đồng kiểm duyệt của nhà nước vẫn cấm đoán các câu chuyện chính trị nhạy cảm. Cộng đồng quốc tế vẫn còn chỉ trích chính quyền Miến Điện, nhất là trong vấn đề đàn áp các sắc tộc thiểu số.

Thông điệp và Người nhận

Trái ngược hoàn toàn với các chiến thuật bạo lực của chính quyền quân sự, thông điệp cốt lõi của Suu Kyi là kêu gọi hành động phi bạo lực trong cuộc vận động dân chủ. Ảnh hưởng của Phật giáo trong tư tưởng chính trị của Aung San Suu Kyi đã là chủ đề được các học giả mổ xẻ trong nhiều năm, và bản thân bà tin rằng ý niệm về sự tha thứ lẫn nhau trong đạo Phật là trung tâm của tiến trình chuyển tiếp về dân chủ. Trong một cuộc phỏng vấn, Suu Kyi giải thích rằng bà và Gandhi có chung niềm tin về “sự giống nhau tất yếu giữa những thách thức mà các chế độ độc tài gặp phải”, việc đó tạo ra những chiến thuật phi bạo lực tương tự nhau, được áp dụng bởi các nhóm đối lập trong các hoàn cảnh khác nhau. Nhờ có niềm tin Phật giáo và sự liên hệ về mặt gia đình đối với lịch sử cách mạng nước nhà, Suu Kyi trở thành một nhà lãnh đạo dễ được dân chúng đón nhận và tin cậy.

Dù việc bị quản chế tại gia khiến bà không thể đồng hành cùng người dân trong các cuộc biểu tình, tính chính trực và sự đấu tranh mang đầy phẩm giá của Suu Kyi không thể bị bóp nghẹt bởi bất kỳ hạn chế nào về mặt thể xác. Trong bài diễn văn nổi tiếng “Tự do khỏi nỗi sợ” của mình vào giai đoạn sau cuộc bầu cử năm 1990, Suu Kyi nói với những người ủng hộ, “Không phải quyền lực mà chính nỗi sợ hãi, mới là thứ làm băng hoại.” Mọi lúc, bà luôn kiên định tới cùng trong việc mình làm; “Những vị thánh, như người ta thường nói, là những người tội lỗi nhưng không ngừng cố gắng.” Bằng những cuộc tụ tập lớn và công khai, cùng những lời lẽ được soạn một cách kỹ lưỡng để gửi đến chính quyền từ cá nhân bà Suu Kyi lẫn những người đứng đầu NLD trong thời gian bà bị quản chế, bà nỗ lực kêu gọi người dân cùng the đuổi cuộc vận động đòi dân chủ. Chính quyền quân sự có dư khả năng đàn áp bất cứ hình thức chống đối nào bằng vũ lực, và Suu Kyi biết điều này. Bà viết thông điệp của mình sao cho người dân Miến Điện có thể chống lại chính quyền một cách hiệu quả mà không phải đối đầu bằng bạo lực với lực lượng quân đội của chính quyền.

Bà đã thề trung thành với nhân dân Miến Điện và một nước Miến Điện dân chủ. “Đảng của tôi, NLD, và tôi luôn sẵn sàng và chấp nhận đóng bất cứ vai trò nào trong tiến trình hòa giải dân tộc… Đất nước ta có tiềm năng lớn. Nó cần được nuôi dưỡng và phát triển để tạo ra một xã hội không những thịnh vượng hơn, mà còn là hài hòa hơn, dân chủ hơn, nơi mà người dân có thể sống trong hòa bình, an ninh và tự do.”

Các hoạt động tiếp cận công chúng

Gần tròn hai thập niên bị quản chế tại gia đã không ngăn được Suu Kyi trên con đường đấu tranh vì một Miến Điện dân chủ. Sau khi được trả tự do vào năm 2010, bà tiếp tục các hoạt động dân sự, bao gồm việc đấu tranh để NLD được tham gia vào cuộc tổng tuyển cử năm 2012. Trong một động thái được giới quan sát  quốc tế coi là một bước đi nhằm tự do hóa, NLD đã được tham gia vào cuộc bầu cử Quốc hội vào tháng 4/2012. Đảng này giành được 43 trên tổng số 44 ghế trong Quốc hội, bao gồm 1 ghế dành cho Suu Kyi. Sự ủng hộ của quần chúng cho những nguyên tắc dân chủ được duy trì mạnh mẽ, với việc NLD lần nữa tham gia tranh cử vào năm 2015 và giành một số lớn ghế trong Quốc hội. Xét trong bối cảnh mà sự chuyển đổi về dân chủ của Miến Điện còn ở giai đoạn chập chững, thì việc NLD duy trì được vị thế của mình trong cuộc bầu cử năm 2015 chính là một dấu mốc lịch sử trong phong trào đấu tranh của Suu Kyi nhằm tiếp tục thúc đẩy cải cách dân chủ. Tuy giành được chiến thắng chính trị này, Suu Kyi vẫn tỏ ra lạc quan một cách thận trọng. “Chúng ta còn phải leo qua nhiều ngọn đồi, nối lại những hố ngăn cách, và vượt qua nhiều chướng ngại.”

Nguồn ảnh: Internet

Suu Kyi tin rằng một trong những nhóm chính yếu sẽ thúc đẩy công cuộc chuyển đổi dân chủ chính là giới trẻ, đặc biệt là các thành viên trẻ trong quân đội Miến Điện. Bà cho rằng sự phát triển của công nghệ và toàn cầu hóa sẽ làm dịch chuyển lòng trung thành của họ: “Xu thế của thời đại đang đứng về phía chúng ta theo nghĩa như vậy, vì đây là thời đại của công nghệ. [Chính quyền] không thể tách rời những con người trẻ tuổi này hoàn toàn khỏi thế giới bên ngoài. Và tôi nghĩ rằng họ sẽ có rất nhiều cơ hội mở ra, mà chúng ta chưa từng có trước đây, nhờ vào cuộc cách mạng công nghệ.”

Từ cuối những năm 80, các nhà hoạt động Miến Điện và đồng minh của họ đã tạo ra một mạng lưới người ủng hộ đông đảo. Thật vậy, nếu không có sự ủng hộ đa dạng cả trong và ngoài nước, phong trào dân chủ Miến Điện đã không thể đứng vững được như thế trước sự đàn áp. Tháng 5/2012, Suu Kyi lần đầu rời khỏi Miến Điện sau hơn 20 năm để gặp gỡ những người ủng hộ quốc tế. Bà được chào đón bởi chính phủ Thái Lan, Nghị viện Anh và quỹ Nobel tại Stockholm, Thụy Điển, nơi mà sau ngần ấy năm bà đã có thể nhận giải thưởng Nobel hòa bình, vốn được trao từ năm 1991. Ý thức được vai trò quan trọng mà cộng đồng quốc tế có thể đóng góp trong chuyển đổi dân chủ, bà kêu gọi gia hạn các lệnh trừng phạt đối  chế độ Miến Điện và tiếp tục hỗ trợ sự phát triển về con người.

Sự tiếp tục cam kết đấu tranh phi bạo lực của Suu Kyi, cộng với lòng tin yêu mà người dân Miến Điện dành cho bà, đã tạo ra sự đoàn kết trong phong trào dân chủ Miến Điện và sự tôn trọng của các quốc gia dân chủ. Tuy nhiên, Suu Kyi vẫn giữ sự thận trọng: “Tôi đề cao tinh thần lạc quan cảnh giác, không phải vì tôi không có niềm tin vào tương lai, nhưng vì tôi không cổ vũ cho lòng tin mù quáng. Nếu như không tin vào tương lai, nếu không tin rằng các giá trị dân chủ và các quyền căn bản của con người không những cần thiết mà còn là điều khả thi cho xã hội, thì phong trào của chúng tôi làm sao trụ được qua những năm tháng khốn khó. Một vài chiến binh của chúng tôi đã ngã xuống, một số khác đã bỏ đi, nhưng thành phần nòng cốt thì vẫn luôn kiên định và mạnh mẽ. Đôi lúc tôi nghĩ về những năm tháng đã qua đi, và kinh ngạc khi nhiều người vẫn bền tâm vững chí trong những hoàn cảnh thử thách khắc nghiệt nhất. Niềm tin của họ vào lý tưởng của chúng tôi không phải là một niềm tin mù quáng; nó được dựa trên sự đánh giá rõ ràng về sức chịu đựng của bản thân họ và từ sự tôn trọng sâu sắc những ước nguyện của dân chúng.”

 

TRÌNH TỰ THỜI GIAN
-------------------------------
CHIẾN THUẬT ĐẤU TRANH
---------------------------------------
Tháng 4/1947: Tướng Aung San, người thành lập quân đội hiện đại Miến Điện, đã thành công trong việc giành lại độc lập cho Miến Điện trong cuộc thương lượng với Vương quốc Anh, sau khi thắng đa số ghế sau khi tổng tuyển cử.

Tháng 7/1947: Aung Sang bị ám sát bởi phe đối lập trong quân đội.

Tháng 01/1948: Miến Điện chuyển thành nước cộng hòa độc lập do Sao Shwe Thaik và U Ni lần lượt là tổng thống và thủ tướng đầu tiên.

Tháng 11/1961: U Thant được bầu làm Tổng thư ký Liên Hợp Quốc, trở thành người không mang gốc Âu đầu tiên lãnh đạo một tổ chức quốc tế. Trong đoàn nhân viên theo ông đến thăm New York có Aung San Suu Kyi.

Tháng 3/1962: Tướng Ne Win tiến hành một cuộc đảo chính quân sự lật đổ nhà nước Miến Điện, lập một chính quyền quân sự nắm quyền kiểm soát quốc gia trong 26 năm tiếp theo.

Tháng 8/1988: Aung San Suu Kyi trở về Miến Điện lần đầu tiên sau 20 năm để chăm sóc mẹ. Đó cũng chính là thời điểm tướng Ne Win từ chức, gây ra nhiều cuộc biểu tình chống nhà nước trong phạm vi toàn quốc vào ngày 8 tháng 8, hay còn gọi là cuộc nổi dậy 8888.

Tháng 9/1988: Tướng Saw Maung thành lập chính quyền quân sự mới, phản ứng lại, Aung San Suu Kyi thành lập NLD và khởi đầu tour nói chuyện với công chúng để giành sự ủng hộ.

Tháng 7/1989: Bị đe dọa bởi ảnh hưởng chính trị to lớn của Aung San Suu Kyi, chính quyền ban hành lệnh quản chế tại gia đối với bà trong vòng 6 năm.

Tháng 5/1990: NLD giành được 392 trên tổng số 485 ghế trong Nghị viện trong lần bầu cử đầu tiên, Aung San Suu Kyi nắm chức vụ thủ tướng. Tuy nhiên, chính quyền không công nhận kết quả bầu cử, và Suu Kyi vẫn bị quản chế tại gia cho đến năm 1995.

Tháng 12/1991: Con trai của Aung San Suu Kyi là Alexander và Kim nhận giải Nobel hòa bình thay bà, và bà giành số tiền thưởng 1.3 triệu đô để thành lập quỹ y tế và giáo dục cho dân tộc Miến Điện.

Tháng 7/1995: Aung San Suu Kyi được tự do khỏi lệnh quản chế tại gia và quay lại dẫn dắt NLD.

Tháng 11/1996: Khi đang được hộ tống cùng các lãnh đạo khác của NLD, xe của Suu Kyi bị tấn công bởi một nhóm vũ trang làm việc cho Hiệp hội phát triển đoàn kết bền vững (the Union Solidarity Development Association), bên bị cáo buộc đã trả 500 kyats cho mỗi đối tượng tấn công. Mặc dù phương tiện di chuyển của bà bị hư hại nặng, Suu Kyi may mắn không bị tổn thương.

Tháng 9/2000: Aung San Suu Kyi lần nữa bị quản chế tại gia trong vòng 19 tháng bởi những hoạt động chính trị liên quan đến NLD.

Tháng 5/2002: Sau các cuộc trao đổi giữa nhà cầm quyền và NLD, Aung San Suu Kyi được tự do khỏi lệnh quản chế tại gia và khởi động một chiến dịch mạnh mẽ giành dân chủ.

Tháng 5/2003: Trong một cuộc họp chính trị tại thành phố Depayin, hơn 70 người ủng hộ chính trị bị giết bởi các nhóm được thuê bởi chính phủ, những nhóm này đã lên kế hoạch tấn công ở những địa điểm khác nhau. Suu Kyi bị quản chế tại gia thêm 7 năm.

Tháng 9/2007: Sau khi chính phủ quyết định ngưng trợ cấp nhiên liệu, hàng triệu nhà sư Miến Điện đã thay người dân xuống đường biểu tình tạo nên phong trào Saffron, được đặt tên theo màu áo của nhà sư. Dù đang bị quản chế, Suu Kyi đã đứng trước cửa nhà để ủng hộ những nhà sư, đó là lần đầu tiên bà xuất hiện trước công chúng kể từ năm 2003.

Tháng 10/2007: Mạng lưới hành động toàn cầu Miến Điện (The Burma Global Action Network) tổ chức “ngày toàn thế giới hành động” trên Facebook kêu gọi trả tự do cho Suu Kyi, khiến hàng vạn người ủng hộ biểu tình trên toàn thế giới.

Tháng 11/2010: Chính quyền công nhận kết quả cuộc bầu cử Quốc hội ngày 07/11, cuộc bầu cử đầu tiên sau gần 20 năm, dù tồn tại bằng chứng về sai phạm. Vài ngày sau, Suu Kyi được trả tự do sau 7 năm rưỡi chịu lệnh quản chế trước sự hân hoan của đám đông ủng hộ. Sau đó, khoảng 1/10 của các tù nhân chính trị Miến Điện trả tự do ân xá và tổ chức công đoàn đã được hợp pháp hóa.

Tháng 11/2011: Sau một cuộc họp của các nhà lãnh đạo, NLD tuyên bố ý định đăng ký lại như một đảng chính trị để tranh cử.

Tháng 11/2015: Đảng NLD của bà Suu Kyi giành thắng lợi áp đảo trong cuộc tổng tuyển cử khi giành được 126 ghế trong quốc hội.



Phương pháp biểu tình và thuyết phục phi bạo lực

Tuyên bố chính thức và công khai: Sau cuộc bầu cử năm 1990, Aung San Suu Kyi đã phát biểu thông qua bài nói nổi tiếng “Thoát khỏi nỗi sợ” của bà, trong đó công khai kêu gọi chuyển đổi dân chủ ở Miến Điện. Trong khi bị quản chế tại gia, bà đã không thể tiếp xúc với dân chúng, tuy nhiên, qua những cuộc tụ họp công khai và những lá thư sắc xảo gửi đến chính quyền từ bản thân Suu Kyi và những lãnh đạo của NLD trong thời gian bị quản chế, bà đã truyền cảm hứng về dân chủ cho cộng đồng một cách hiệu quả và an toàn.

Phương pháp bất hợp tác chính trịnull

Từ chối thẩm quyền-Từ chối sự ủng hộ từ cộng đồng: Với cam kết về một Miến Điện tự do và mở cửa, Suu Kyi thành lập NLD vào năm 1988, hi vọng tổ chức này sẽ đánh bại chính quyền quân quản trong cuộc bầu cử quốc hội toàn quốc năm 1990. Dù giành được 83% số ghế, chính quyền đã từ chối công nhận kết quả bầu cử và tiếp tục kiểm soát đất nước.

Sự bất hợp tác với chính quyền từ phía người dân: Tẩy chay các cuộc bầu cử: Khi Suu Kyi bị quản chế tại gia, NLD đã đồng lòng tẩy chay cuộc bầu cử năm 2010 sau khi nhận tối hậu thư buộc họ cách chức Suu Kyi.



Nguồn tham khảo

News & Analysis

“Burma: Freedom in the World 2012” Freedom House. January 2012.

Fuller, Thomas “As Myanmar Changes, So Does its Leader.” New York Times. 3 April 2011.

Haack, Michael and Gina Nespoli. “Building Solidarity with Burma’s Nonviolent Resistance.” War Resister’s League. Fall 2008. Accessed 24 May 2010.

“Home Page.” Burmese Democratic Movement Association.

“Home Page.” US Campaign for Burma.

Lucas, Scott. “Burma Interview: Aung San Suu Kyi on Opposition, Talking with the Regime, and Joining Facebook.” Enduring America. 18 Nov, 2010.

Moe, Wai. “Burma’s Democracy Movement Turns 20.” The Irrawaddy, 13 March 2008.

Mydans, Seth. “Myanmar Dissident Calls for Change.” New York Times. 14 Nov, 2010.

Mydans, Seth. “Difficult Issues Clamor for Advocate’s Attention.” New York Times. 16 Nov, 2010.

“Profile: Aung San Suu Kyi.” BBC News. 29 May 2012.

Suu Kyi, Aung San. “Nobel Lecture by Aung San Suu Kyi” 16 June 2012.

Suu Kyi, Aung San. “Please Use Your Liberty to Promote Ours.” The New York Times, 4 Feb. 1997.

Zawta, U Pyinya. “A leading saffron monk’s memoir.” Mizzima News, 2 Jan. 2009.

Books

Rotberg, Robert I. Burma: Prospects for a Democratic Future. Washington DC: Brookings Institution Press, 1998.

Stewart Lerner, Whitney. Aung San Suu Kyi: Fearless Voice of Burma. Minneapolis: Publications Company, 1997.

Ling, Bettina. Aung San Suu Kyi: Standing Up for Democracy in Burma. New York: Feminist Press at the City University of New York, 1999.

Houtman, Gustaaf. Mental Culture in Burmese Crisis Politics: Aung San Suu Kyi and the National League for Democracy. Tokyo: Tokyo University of Foreign Studies, 1999.

Suu Kyi, Aung San. Freedom From Fear and Other Writings. Penguin Press, 2009.

Wintle, Justin. Perfect Hostage: A Life of Aung San Suu Kyi, Burma’s Prisoner of Conscience. New York: Skyhorse Publishing, 2008.

Comments

comments