Biểu tình tại Venezuela: Những điều bạn cần biết

Trong những tuần gần đây, Venezuela đã bị xáo trộn bởi các cuộc biểu tình đầy bạo lực khi các nhà lãnh đạo đối lập đối đầu với Tổng thống Nicolas Maduro và những người ủng hộ ông.

Những người biểu tình chống chính phủ muốn Maduro từ chức, buộc tội ông làm xói mòn nền dân chủ. Trong khi đó, Maduro đã ra lệnh cho lực lượng vũ trang Venezuela xuống đường để duy trì trật tự.

Những bất ổn chính trị xảy ra trong bối cảnh khủng hoảng kinh tế ngày càng tồi tệ ở quốc gia này. Mặc dù có trữ lượng dầu lớn nhất trên thế giới, Venezuela vẫn đang nhanh chóng cạn kiệt tiền, và người dân nơi đây phải vật lộn với tình trạng thiếu lương thực và lương thực, cùng với giá cả tăng vọt trong nhiều năm.

Các cuộc biểu tình vẫn đang tiếp tục xảy ra và đây là những gì bạn cần biết về diễn biến tại Venezuela:

Tại sao mọi người lại xuống đường biểu tình?

Một người biểu tình đứng chặn trước một chiếc xe bọc thép trong cuộc biểu tình vào thứ 4, ngày 19/4/2017 tại thủ đô Caracas, Venezuela.

Lãnh đạo phe đối lập đã kêu gọi người dân xuống đường vào ngày lễ độc lập. Tổng thống Maduro và những người ủng hộ ông cũng đã kêu gọi một cuộc biểu tình cùng ngày. Một vài người đã bị giết chết khi những cuộc biểu tình trở nên bạo lực.

Một người biểu tình ném bom xăng tự chế vào cảnh sát vào ngày 19/4/2017.
Các nhân viên cứu hộ đang chăm sóc một người biểu tình bị đánh bởi một bình xịt hơi cay trong cuộc biểu tình của chống chỉnh quyền tổng thống Maduro.
Hàng ngàn người biểu tình đã xuống đường để phản đối tổng thống Maduro.
Cảnh sát chống bạo động đụng độ với người biểu tình trong khi xịt hơi ga
Cảnh sát chống bạo lực được triển khai trước dự đoán về một cuộc biểu tình lớn ngày 19/04/2017
Người biểu tình đốt ảnh của phó Tổng thống Tareck El Aissami, trong cuộc biểu tình vào Chủ Nhật – ngày Lễ Phục sinh, 16/4/2017,
Một người biểu tình trong cuộc biểu tình thứ 7, ngày 15/4/2017 chống lại chính quyền Tổng thống Maduro. Một số người đã bị giết, nhiều người bị thương trong các cuộc biểu tình và các cuộc đàn áp của chính quyền
Một người ủng hộ phe đối lập đang ném đồ vật về phía cảnh sát chống bạo động vào ngày 13/4/2017.

Phe đối lập cho rằng họ có thể sửa chữa nền kinh tế suy thoái của đất nước thứ đã dẫn tới cuộc khủng hoảng thiếu thốn lương thực và thuốc men.

Một người biểu tình bị xịt hơi cay đang được đưa ra khỏi cuộc biểu tình
Những đám khói hơi ga đang lan ra dọc các con đường cao tốc ở Caracas trong cuộc đụng độ vào thứ 2, ngày 10/4/2017. Người biểu tình yêu cầu một cuộc bầu cử mới và thề sẽ ở trên đường trong suốt tuần lễ Thánh.

Phe đối lập nói rằng Tổng thống Maduro đã tạo ra một chế độ độc tài. Chính quyền hiện tại đã liên tục ngăn chặn các nỗ lực tổ chức trưng cầu dân ý nhằm đẩy Maduro ra khỏi quyền lực. Nó cũng đã trì hoãn các cuộc bầu cử tại địa phương và bang.

Phe đối lập đã giành được đa số ghế trong cuộc bầu cử quốc hội năm 2015. Đây là cuộc bỏ phiếu cuối cùng được tổ chức tại Venezuela cho tới nay. Các nhà chỉ trích nói rằng các cuộc bầu cử đã bị trì hoãn vì Maduro sợ một kết quả thất bại.

Người biểu tình giúp đỡ một nhà báo bị thương ở chân trong cuộc đụng độ giữa người biểu tình và lực lượng bảo vệ quốc gia ở Caracas.

Sau đó, vào ngày 29 tháng 3, Toà án Tối cao Venezuela đã giải tán quốc hội, chuyển tất cả các quyền lập pháp cho chính nó. Bằng cách loại bỏ nhánh lập pháp được kiểm soát bởi phe đối lập, Đảng Dân chủ Xã hội của Maduro đã kiếm soát được hai nhánh còn lại của chính phủ. Phe đối lập rất tức giận và đã kêu gọi một cuộc đảo chính. Mặc dù quyết định của toàn án đã bị hủy 3 ngày sau đó, nhưng các cuộc biểu tình đã nổ ra.

Đã có đổ máu trong các cuộc biểu tình. Ít nhất chín người đã chết và nhiều người khác, kể cả các nhà báo, đã bị thương.

Lãnh đạo phe đối lập, ông Henrique Capriles, bị xịt hơi ga trong cuộc biểu tình ngày 19/4/2017

Các cuộc khủng hoảng chính trị tại Venezuela ngày càng trở nên nghiêm trọng kể từ ngày 7/4/2017, khi chính phủ thông báo nhà lãnh đạo đối lập, ông Henrique Capriles, bị cấm tham gia bất kì hoạt động chính trị trong vòng 15 năm. Các cuộc biểu tình tố cáo phán quyết ban hành ngày 29/3/2017 của toà án tối cao là nhằm hạn chế quyền lực của bên đối lập trong việc kiểm soát nhánh hành pháp. Thống đốc 44 tuổi của Miranda, người từng chạy đua vào chức tổng thống hai lần, cho biết chính phủ đã lại hành động như một chế độ độc tài.

Maduro đã phản ứng như thế nào?

Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro chào người dân hôm thứ hai trong lễ kỷ niệm dân quân Boliviatại Caracas.

Maduro, Tổng thống 54 tuổi, đã phản đối và có những phát biểu đối đầu với các thành viên của phe đối lập và người biểu tình. Ông gọi họ là “những kẻ phá hoại và khủng bố”.

Maduro cho biết hôm thứ Bảy, ngày 15/4/2017 trên truyền hình quốc gia: “Chúng tôi luôn theo dõi và sẽ bắt giữ đến kẻ tấn công cuối cùng”. Tất cả các bạn đều biết rằng tôi không dễ bị đánh lừa. Khi tôi theo dõi tội phạm, tôi nhận ra được chúng, rồi tôi sẽ bắt tất cả những tên tội phạm này, những kẻ đã nhận lệnh từ phe cánh hữu”.

Trong một chương trình biểu dương lực lượng vào thứ hai, ngày 17/4/2017, Maduro diễu hành trên các đường phố của thủ đô Caracas bao quanh bởi những quân nhân. Quân đội cũng tuyên bố sẽ ủng hộ Maduro.

Một quốc gia đang trong khủng hoảng

Venezuela đang trong tình trạng khủng hoảng, và mặc dù không có giải pháp đơn giản nào cho những tai ương của đất nước này, phe đối lập cho rằng họ có thể khắc phục nền kinh tế đang khủng hoảng tại đây.

Tình trạng thiếu lương thực ở đây đã trở nên trầm trọng. Người Venezuela đã phải chịu đựng nhiều tuần, thậm chí là nhiều tháng việc không được đáp ứng những nhu cầu cơ bản như sữa, trứng, bột, xà phòng và giấy vệ sinh. Khi có thức ăn được bầy bán trên các kệ hàng thì giá của chúng rất cao. Và rất ít người có thể mua được. Nhiều người đã phải tìm kiếm thức ăn trong thùng rác.

Người dân ở đây cũng bị thiếu thuốc men. Họ săn tìm penicillin và các loại thuốc thay thế khác tại các hiệu thuốc ở mọi nơi, nhưng không có. Các bệnh viện công đã sụp đổ, khiến nhiều người, kể cả trẻ sơ sinh, chết vì sự khan hiếm các dịch vụ chăm sóc y tế cơ bản.

Gần đây, Venezuela đã yêu cầu Liên hợp quốc giúp đỡ để giảm bớt sự khan hiếm thuốc men nghiêm trọng .

Tiền đi về đâu?

Theo dữ liệu gần đây của Ngân hàng Trung ương Venezuela, quốc gia này chỉ còn 10,5 tỉ đô la trong dự trữ ngoại tệ. Trong thời gian còn lại của năm 2017, Venezuela nợ khoảng 7,2 tỷ USD trong trong thanh toán dư nợ. Trong năm 2011, Venezuela đã có khoảng 30 tỷ USD dự trữ. Vào năm 2015, nó đã có 20 tỷ đô la.

Chính phủ chi tiêu quá mức, đồng tiền mất giá, quản lý cơ sở hạ tầng yếu kém và tham nhũng là tất cả các yếu tố đã gây ra lạm phát cao ở Venezuela. Theo Quỹ tiền tệ quốc tế (IMF), lạm phát dự kiến sẽ tăng lên 1.660% trong năm nay và 2.880% vào năm 2018.

Vấn đề quan trọng khác là giá dầu những năm gần đây tương đối thấp, chỉ bằng một nửa so với năm 2014. Venezuela có trữ lượng dầu lớn hơn bất kỳ quốc gia nào khác, và các chuyến hàng chở dầu dầu chiếm hơn 90% tổng giá trị xuất khẩu.

Cảnh sát chống bạo động đối đầu với người biểu tình trong một cuộc biểu tình chống chính phủ hôm thứ Tư ở Caracas.

Giá dầu thấp khiến cho quốc gia này hầu như không thể trả nợ và nhập khẩu lương thực, thuốc men và các sản phẩm thiết yếu khác. Siêu lạm phát đã xóa sổ tiền lương và giá trị của đồng tiền Bolivar khiến cho giá cả của tất cả các loại hàng hóa tăng vọt.

Chưa xuất hiện bất kì triển vọng nào cho quốc gia này. Theo IMF, tỷ lệ thất nghiệp sẽ vượt mức 25% trong năm nay, và nền kinh tế dự kiến sẽ tiếp tục suy thoái trong năm nay và sau khi giảm 18% trong năm ngoái.

Các nước láng giềng của Venezuela đang làm gì để giải quyết xung đột?

Tổng thống Donald Trump đã không công khai phát biểu nhiều về cuộc khủng hoảng ở Venezuela. Trong những ngày đầu tiên của nhiệm kỳ tổng thống, ông đã tweet một bức ảnh của mình với Lilian Tintori, vợ của một nhân vật thuộc phe đối lập, Leopoldo Lopez. Trong đoạn tweet, Trump đã kêu gọi Venezuela thả tù nhân chính trị. Ngoại trưởng Hoa Kỳ Rex Tillerson nói với các phóng viên rằng Hoa Kỳ “lo ngại rằng chính phủ Maduro đang vi phạm hiến pháp của mình và không cho phép tiếng nói của phe đối lập được lắng nghe, cũng như không cho phép họ tổ chức cách thức để người dân Venezuela bầy tỏ quan điểm”.

Tổ chức các quốc gia châu Mỹ (OAS) gần đây đã cố gắng tuyên bố Venezuela vi phạm điều lệ dân chủ của nó. Nhưng việc này đã thất bại do thiếu sự ủng hộ của các quốc gia vùng Caribbean và Trung Mỹ, vốn phụ thuộc vào giá dầu rẻ của Venezuela trong nhiều năm qua.Tổng thư ký của OAS, ông Luis Almagro, một người Uruguay, thường gọi Venezuela là một chế độ độc tài.

Tháng 3, Ngoại trưởng Venezuela Delcy Rodríguez đã gọi ông Almagro là một kẻ nói dối và một tên tay sai nhục nhã tại OAS.

Các quốc gia trong khu vực dường như đang chia rẽ trong việc ủng hộ Maduro. Các nước Argentina, Braxin, Chilê, Colombia, Costa Rica, Guatemala, Honduras, Mexico, Paraguay, Peru và Uruguay đã ký một tuyên bố chung hôm thứ hai yêu cầu chính phủ Venezuela “bảo đảm quyền được biểu tình hòa bình” và tránh việc sử dụng bạo lực chống lại người biểu tình. Họ cũng kêu gọi chính phủ Venezuela tổ chức bầu cử.

Thậm chí Vatican cũng đã tham gia vào việc giải quyết khủng hoảng tại Venezuela. Đức Giáo hoàng Francis đã cử một phái viên đến thủ đô Caracas để làm trung gian giữa các cuộc đàm phán của phe đối lập và chính phủ vào năm 2016. Khi các cuộc đàm phán thất bại, Đức Giáo hoàng Francis cho biết ngày sẵn sàng gặp hai bên để giúp giải quyết xung đột.

Nguồn bài dịch và ảnh CNN: Biểu tình ở Venezuela: Những điều bạn cần biết