Cách xây dựng chiến dịch: Phần 1/6 – Biết người biết ta

Đây là phần mở đầu trong loạt sáu bài hướng dẫn cách xây dựng một chiến dịch xã hội, một dự án cho nhà hoạt động. Hate Change sẽ lược dịch và lấy các ví dụ minh họa gần gũi với Việt Nam để độc giả có thể áp dụng dễ dàng cho công việc của mình. 

Thông thường, một vấn đề trong xã hội có liên quan tới một vài nhóm người hoặc cộng đồng nhất định và những người này được gọi là các bên liên quan.

Các bên liên quan có thể là những người, những nhóm người, những tổ chức hay định chế có liên hệ với vấn đề của bạn. Họ có thể hỗ trợ cho chiến dịch của bạn, có thể chịu ảnh hưởng bất lợi từ những vấn đề đang nói tới, có sức mạnh để thay đổi tình hình hoặc thậm chí là có thể phải chịu trách nhiệm về vấn đề mà bạn đang nhắm tới.

Nguồn ảnh: http://www.skywardtechno.com

Bạn cần liệt kê ra tất cả các bên liên quan trong câu chuyện của mình. Bạn cần phải biết tất cả những người có khả năng gây ảnh hưởng đến mục tiêu đấu tranh của mình và giúp tạo ra sự thay đổi.

Phân loại các bên liên quan

– Đồng minh: là những người và tổ chức đã đang ủng hộ công việc bạn làm.

-Trung lập: là những người có thái độ, lập trường chưa rõ ràng, hoặc chưa chủ động tham gia vào vấn đề.

– Đối lập: là những người chống đối lại những sự thay đổi mà bạn hướng tới.

Bạn nên sơ đồ hóa các bên liên quan của mình bằng việc sử dụng 3 phạm trù kể trên và trình bày lý do khiến bạn nhận định như vậy. Việc hiểu biết rõ các bên liên quan sẽ giúp bạn xác định được đối tượng mục tiêu và các cộng đồng tham gia.

Đối tượng mục tiêu và các cộng đồng tham gia

“ Đối tượng mục tiêu” là những nhóm người có thể thực sự tạo ra sự thay đổi mà bạn muốn. “Cộng đồng tham gia” là những người mà bạn muốn họ trở thành một phần trong chiến dịch truyền thông hoặc dự án của bạn. Những cá nhân, nhóm và tổ chức này sẽ nghe và xem các kênh truyền thông của bạn, sau đó giúp lan tỏa chúng và hỗ trợ bạn dưới nhiều hình thức. Một số người có thể sẽ trở thành những người tham gia chủ động, còn một số khác thì ở thế thụ động hơn.

Phải nhắc lại một lần nữa là việc xác định đối tượng mục tiêu và cộng đồng tham gia là vô cùng quan trọng. Bởi vì, kết quả của một chiến dịch truyền thông được thiết kế cho tất cả mọi người là nó không hướng đến đối tượng cụ thể nào cả. Bản chất của những bộ phim, chương trình và các tờ báo hoặc poster thành công đó là chúng không bao giờ được làm ra cho tất cả “ mọi người”, một cách chung chung. Mặt khác, một chiến dịch truyền thông tốt nhằm vào một nhóm đối tượng cụ thể thì lại có thể dễ dàng gây được ấn tượng tốt đối với  nhiều nhóm người khác nhau.

Thông qua danh sách các bên liên quan vừa tạo ra, hãy xác định một nhóm đối tượng cho chiến dịch truyền thông của bạn. Bạn cũng đừng quên xác định nhóm người sẽ trở thành cộng đồng tham gia của mình. Xác định được hai nhóm này sẽ giúp chiến dịch của bạn trở nên hiệu quả hơn.

Ví dụ: Nếu một chiến dịch truyền thông đang nhắm tới mục đích yêu cầu ngành khai thác mỏ tuân thủ các nguyên tắc đạo đức kinh doanh thì các công ty khai thác mỏ và chính phủ có thể sẽ là đối tượng mục tiêu cần hướng đến. Đó là những người có thể tạo ra thay đổi mà bạn muốn. Các cộng đồng bị ảnh hưởng bởi ngành công nghiệp khai mỏ, cũng như giới hoạt động môi trường trong nước hoặc quốc tế có thể là những cộng đồng tham gia. Đây là những người có thể trở nên can dự bằng cách đón nhận và chia sẻ, lan tỏa đi các thông điệp truyền thông của bạn và bằng cách hành động để yểm trợ cho vấn đề đấu tranh của bạn.

Giữa đối tượng mục tiêu và cộng đồng tham gia có thể có sự chồng lấn lên nhau. Ví dụ như trong một chiến dịch truyền thông đặt ra vấn đề thay đổi hành vi của những người đàn ông trực tiếp gây ra, hoặc dung dưỡng hoặc tỏ ra thờ ơ trước vấn nạn bạo lực gia đình thì chúng ta có thể xác định họ thuộc cả phạm trù đối tượng mục tiêu lẫn cộng đồng tham gia.

Tạo lập hồ sơ về các bên liên quan

Khi xác định các bên liên quan, bạn có thể dựa vào một vài các tiêu chí sau để tạo lập hồ sơ:

– Nhân khẩu học: chủng tộc, giới tính, dân tộc, tuổi tác, trình độ giáo dục, tôn giáo.

– Địa lý: địa phương, quốc gia, quốc tế, vùng sâu vùng xa, đô thị, nông thôn.

– Thái độ: họ nhận thức về vấn đề như thế nào, họ giữ vai trò chủ động ở mức độ nào? Phải làm gì để khiến họ hành động?

– Thói quen về truyền thông: có những phương tiện truyền thông nào mà họ có thể tiếp cận, sử dụng và yêu thích?

– Văn hoá: nền tảng văn hoá của họ, ngôn ngữ họ sử dụng (nói hoặc viết) là gì?

Tìm hiểu về các bên liên quan:

Sau khi đã xác định được các bên liên quan, bước tiếp theo bạn phải xác định mối liên hệ giữa các bên liên quan đó với vấn đề của bạn và giữa họ với nhau. Bạn cũng có thể vẽ một hình biểu thị về mối quan hệ đó để hình dung tốt hơn cách mà họ gây ảnh hưởng lẫn nhau. Bạn nên:

– Hiểu về mối quan hệ của từng bên liên quan với vấn đề và giải pháp mà bạn đề xuất

– Xác định mối quan hệ giữa các bên liên quan với nhau

– Xác định khả năng và sự sẵn sàng của các bên liên quan trong việc giúp đỡ hoặc gây tổn hại đến chiến dịch của bạn.

Tiếp theo, hãy phân tích cách mà các bên liên quan có thể giúp bạn đạt được sự thay đổi mà bạn đang tìm kiếm và phân tích xem họ có sức mạnh cũng như tầm ảnh hưởng tới đâu để làm được điều đó.

Khi đã hoàn tất, bạn có thể đi đến bước quan trọng nhất: Cân nhắc xem nên sử dụng chiến thuật nào đối với nhóm đối tượng mục tiêu và các cộng đồng tham gia.

Bạn có thể tham khảo hoạt động sau:

Vẽ một nửa vòng tròn và chia chúng thành các cung rẻ quạt. Đặt những người sẽ ủng hộ bạn ở phần bên trái, những người phản đổi ở phần bên phải. Như vậy, ta sẽ có một sơ đồ hình quạt gồm 5 cung nhỏ, đại diện cho các nhóm sau:

– Đồng minh tích cực – có vai trò ủng hộ và có động lực để đạt được các mục tiêu của bạn

– Đồng minh – có thể hưởng lợi từ thành công của bạn

– Các bên trung lập – có thể không tham gia hoặc bị ảnh hưởng ở hiện tại

– Các đối thủ – có thể chịu thiệt hại do thành công của bạn

– Các đối thủ tích cực – tích cực can thiệp theo chiều hướng bất lợi vào các hoạt động của bạn

Hình vẽ minh họa từ biên tập viên

Sử dụng các mẩu giấy dán, đặt tên và đặt từng mục tiêu và bên liên quan vào đúng vị trí cung rẻ quạt tùy theo mức độ ủng hộ của họ đối với vấn đề của bạn. Kết quả là bạn sẽ có một phổ liên tục các bên liên quan. Hãy sử dụng biểu đồ này để giúp quyết định xem bạn sẽ sử dụng chiến thuật nào và sử dụng ở đâu. Có thể sẽ cần phải sử dụng các chiến thuật khác nhau cho từng bên liên quan, tùy thuộc vào vị trí của chúng trên phổ liên tục.

Ví dụ:

– Nhóm đồng minh: sử dụng các chiến thuật mang tính huy động

– Nhóm trung lập: sử dụng các chiến thuât mang tính giáo dục, trực quan

– Nhóm đối lập: sử dụng các chiến thuật mang tính can thiệp, gây rối loạn

Nguồn bài: Bạn đang đối thoại với ai, hãy hiểu về đối tượng người nghe của mình

Comments

comments