Phần 8: Đưa tin trực tiếp- sử dụng trí tuệ tập thể

Chiến thuật đưa tin trực tiếp hiệu quả cho việc tạo ra hoặc thu thập thông tin công khai từ các sự kiện như là bầu cử, biểu tình, ứng phó với thảm họa hoặc tình huống bùng phát.

 Biên dịch: Trần Khả Minh | Biên tập: Hate Change

CÁC CHIẾN DỊCH ĐÃ SỬ DỤNG CHIẾN THUẬT NÀY THÀNH CÔNG

1. Đưa tin tại hiện trường vụ khủng bố tại Mumbai năm 2008 do các công dân tại thành phố Mumbai, Ấn Độ thực hiện

Người dân địa phương đã tự tổ chức tìm kiếm và chia sẻ các thông tin không có trên truyền thông bằng cách sử dụng tin nhắn và ảnh chụp bằng điện thoại trong các cuộc tấn công khủng bố tại Mumbai. Cộng đồng mang tính tự phát này đã làm công việc báo cáo về những người thiệt mạng và bị thương đã được xác định danh tính và hỗ trợ việc phối hợp hiến máu và các nỗ lực cứu trợ khác.

Công cụ sử dụng: Twitter, Flickr, MySpace, blog, điện thoại

2. Thu thập thông tin của công dân về bạo lực – do tổ chức Foko và các công dân của Madagascar thực hiện

Phóng viên công dân. Nguồn ảnh: Internet

Các công dân tại Madagascar đã gửi tin nhắn điện thoại đến tổ chức Foko để đưa tin về các vụ bạo lực do quân đội và cảnh sát gây ra trong các cuộc biểu tình chống lại một vụ thâu tóm chính quyền. Những tin tức này đã được công bố trên một bản đồ trực tuyến và có một nhóm blogger địa phương làm công việc kiểm tra tính xác thực của các tin nhắn đó. Do truyền thông truyền thống đã bị thao túng, website của Foko đã cảnh báo công dân về các địa điểm xảy ra rắc rối và thể hiện một bức tranh đầy đủ hơn về cuộc khủng hoảng so với cách thức đưa tin truyền thống, trong khi vẫn đảm bảo tồn tại một nguồn tin độc lập để thông tin về các sự kiện.

Công cụ sử dụng: IntelliSMS, FrontlineSMS, Ushahidi, Twitter, điện thoại di động, blog

LÊN KẾ HOẠCH HÀNH ĐỘNG

1. Việc công dân đưa tin có thể triển khai được tại nhiều khu vực, mặc dù có sự khác biệt về công nghệ và khả năng của cộng đồng trong việc sử dụng các công cụ nhất định. Đó là lý do tại sao Twitter lại là một công cụ hiệu quả ở Ấn Độ. Người sử dụng Twitter ở Ấn Độ có thể đăng cập nhật bằng cách nhắn tin trên điện thoại, có sử dụng một mã ngắn miễn phí (một dịch vụ không phải là có sẵn cho mọi người dùng Twiter trên thế giới)

2. Bạn có thể không cần phải tạo ra một công cụ của riêng mình từ đầu. Ushahidi, công cụ được sử dụng để theo dõi tình trạng bạo lực ở Madagascar, đầu tiên đã được xây dựng cho một dự án tương tự ở Kenya. Đội ngũ của Foko không phải tạo ra các phần mềm tùy chỉnh, nhưng họ vẫn cần phải thích ứng nó cho phù hợp với chiến dịch của mình.

3. Một hình thức đưa tin trực tiếp là thu thập tin tức tự phát của các sự kiện hiện tại, như trong trường hợp vụ các vụ tấn công tại Mumbai. Trong hình thức này, điều quan trọng là phải có sẵn một mạng lưới các blogger và nhà báo công dân sẵn sàng để công bố và phản ứng với thông tin được các phóng viên trực tiếp cập nhật.

4. Một cách khác để tường thuật trực tiếp là tổ chức phối hợp từ trước việc đưa tin, giống như chiến dịch Madagascar đã làm. Đây là loại đưa tin cần có một kế hoạch tiếp cận mạnh mẽ để khuyến khích sự tham gia của các phóng viên công dân tiềm năng. Có thể sử dụng phương tiện truyền thông truyền thống để nâng cao nhận thức về kế hoạch/ sáng kiến này.

5. Hình thức đưa tin từ cộng đồng đang ngày một gia tăng sức mạnh. Trong 10 năm qua, cách mà tin tức được tạo ra đã thay đổi đáng kể. Không chỉ là các cộng đồng tự làm tin về mình, mà giới truyền thông truyền thống như đài phát thanh, truyền hình cũng đang đưa vào hình thức đưa tin bởi công dân.

NGHIÊN CỨU TÌNH HUỐNG

Chiến dịch: “Những người hùng thầm lặng vì hòa bình” (Unsung Peace Heroes)

Người thực hiện: Tổ chức Butterfly Works và Quỹ Media Focus on Africa

Địa điểm: Kenya

Chiến dịch “Những người hùng thầm lặng vì hòa bình” nhằm tôn vinh những con người đã đóng góp để gìn giữ hòa bình sau khi xảy ra các vụ bạo lực hậu bầu cử ở Kenya vào tháng 5/ 2007. Người Kenya có thể đề cử người và các tổ chức cho giải thưởng bằng tin nhắn, gửi email, hoặc điền vào các mẫu giấy tại các sự kiện vì hòa bình. Các nhóm như Butterfly Works và quỹ Media Focus on Africa làm công việc thu thập các đề cử đó. Họ làm việc với một trường dạy thiết kế tại địa phương tên là Nairobits để dịch các đề cử, xác nhận và thêm chúng vào bản đồ bằng Ushahidi – một công cụ đưa tin cộng đồng. Ngoài tiếp cận cộng đồng trực tuyến, ban tổ chức của giải thưởng Peace Heroes còn đặt quảng cáo trên báo, đài phát thanh, và truyền hình, và sinh viên trường Nairobits phân phát tài liệu in trên giấy. Trong năm 2009, tám người đoạt giải thưởng Peace Heroes đã được tuyên bố và ghi nhận trên truyền hình quốc gia. Họ sử dụng tiền thưởng để hỗ trợ cộng đồng và các dự án vì hòa bình. Anh Joel, một trong những người đoạt giải, đã có công che giấu 18 người suốt hai tuần lễ trong hầm nhà mình để bảo vệ họ khỏi tình trạng bạo lực. Anh nói: “Tôi đã nhận được lời chúc mừng qua điện thoại và tin nhắn từ các nhiều cộng đồng ở khắp nơi xa gần. Chúng tôi quyết định mở tiệc ăn mừng và mời những người từ cộng đồng của tôi, một ủy viên hội đồng địa phương và quan chức chính quyền tham gia. Trong buổi tiệc, chúng tôi nhận ra rằng cần phải hình thành một sáng kiến ​​vì hòa bình, và họ ủy quyền để tôi đăng ký thành lập một nhóm vì hòa bình và tuyển mộ thành viên để giải quyết tình trạng bạo lực:” Marten Schoonman,  thành viên  Media Focus on Africa cho biết,” Mục đích của giải thưởng là để truyền bá thông điệp hy vọng và tập trung vào những điều tốt trong thời điểm khó khăn này. Còn bản thân các vụ xung đột này thì sẽ còn phải mất nhiều thời gian để giải quyết. Giống như hiệu hứng cánh bướm, một sáng kiến ​​tương đối nhỏ như thế này có tác dụng lâu dài và những lợi ích bất ngờ “.

Ảnh chứng nhận người chiến thắng. Nguồn ảnh: Internet

Công cụ được sử dụng: Ushahidi, điện thoại di động, Facebook, website.

Phạm vi: Quốc gia. Đã có 500 đề cử trong 1 tháng với đỉnh điểm 80 đề cử 1 ngày sau khi báo chí Kenya đưa tin

Chi phí: 18.000 đô la Mỹ ( Hệ thống tin nhắn trị giá 3.000 đô la Mỹ, chi phí cho truyền thông và phần thưởng cho những người tham gia)

Nguồn lực: Cán bộ địa phương, tình nguyện viên và các tổ chức đối tác để thực hiện các chiến dịch và thiết kế các trang Facebook. Địa phương tự cân nhắc giám khảo.

Thời gian: Một tháng để nhận đề cử, 3 tháng sau trao thưởng tại lễ trao giải.

THỰC HIỆN CHIẾN DỊCH CỦA BẠN:

Hãy tự đặt câu hỏi:

Các phóng viên hiện trường sẽ truyền thông tin cho nhau bằng cách nào? Bạn sẽ tập trung vào việc nhận và chia sẻ thông tin bằng điện thoại di động hay internet ?

Bạn sẽ tập trung điều phối việc đưa tức thời/tự phát hay sẽ lên kế hoạch trước với các nhà báo công dân?

Kế hoạch truyền thông/tiếp cận quần chúng của bạn là gì? Các chiến dịch đưa tin trực tiếp thường có xu hướng thu hút sự quan tâm của báo chí về loại công nghệ họ sử dụng nhiều tương đương với vấn đề họ đang đề cập tới. Làm thế nào để quản lý được sự chú ý kiểu này từ giới truyền thông và sự gia tăng về lượng tin tức mà nó có thể mang lại?

Để việc đưa tin trực tiếp có sức ảnh hưởng mạnh, phải có sự gắn kết với các vấn đề nóng hoặc mang tính thời sự. Bạn có thể sử dụng vấn đề nào mang tính thời sự để tác động được tốt nhất tới đối tượng quần chúng của bạn?

Hãy cân nhắc và sử dụng thích hợp các công cụ đưa tin trực tiếp. Các công cụ như Ushahidi có thể phát huy được tối đa tác dụng trong bối cảnh nào? Chúng có những mặt hạn chế nào đối với chiến dịch của bạn?

Làm sao để tránh được tình trạng mà một vài trong số các hệ thống này chỉ phát huy tác dụng khi có một lượng lớn người tham gia?

Những cách khác nhau bạn có thể sử dụng

1.  Bạn có thể sử dụng hình thức đưa tin bằng điện thoại di động để thu hút sự chú ý của nhiều người về một vấn đề. Hãy yêu cầu mọi người trả lời các câu hỏi liên quan đến chiến dịch của bạn bằng cách gửi tin nhắn văn bản hoặc hình ảnh từ điện thoại di động của họ. Bạn có thể chia sẻ các tin tức này trên một trang web hoặc một trang web truy cập được từ điện thoại di động.

2.  Hình thức đưa tin trực tiếp có thể giữ an toàn cho những người ủng hộ trong một cuộc biểu tình hay một chiến dịch hành động. Nếu các phương tiện truyền thông đại chúng không lắng nghe bạn, hoặc nếu chiến dịch của bạn gặp phải sự kiểm duyệt, những người ủng hộ có thể sử dụng các công cụ như Twitter, Facebook hay Ushahidi để đưa tin trực tiếp. Tại đây, những người ủng hộ có thể chia sẻ cập nhật bằng văn bản và video về những người có thể đã bị bắt giữ, và thu hút sự chú ý đối với tin tức đó từ những người ủng hộ trên toàn thế giới. Các tin tức này có thể được sử dụng để tranh thủ sự chú ý của truyền thông quốc tế.

3. Nếu bạn kết nối thật nhanh tới internet, hãy phát sóng trực tiếp (live stream) tại trang Facebook, Twitter hay Youtube.

4. Bạn có thể bảo vệ cho thông tin của mình không bị tịch thu bằng cách chia sẻ nó qua một mạng lưới những người ủng hộ đáng tin cậy. Nếu mọi người đã chụp được hình ảnh hoặc quay được video thì họ có thể chia sẻ với những người khác ở bên ngoài khu vực nguy hiểm bằng cách truyền tập tin qua điện thoại hoặc qua email, và sau đó xóa khỏi điện thoại.

CÔNG CỤ TÍNH NĂNG

Đưa tin trực tiếp và quản lý địa chỉ liên lạc của bạn

FrontlineSMS cho phép một số lượng lớn người giao tiếp mà không cần kết nối internet. Các nhà hoạt động có thể sử dụng FrontlineSMS để gửi tin nhắn từ laptop qua các mạng di động, và người nhận sẽ nhận được chúng dưới dạng tin nhắn văn bản. Nó có thể được sử dụng cho cả liên lạc một chiều và hai chiều. Các nhà hoạt động đã sử dụng FrontlineSMS để theo dõi tình hình nhân quyền, tổ chức biểu tình, tiến hành khảo sát công chúng, và đưa ra cảnh báo khẩn cấp. Có cả một cộng đồng trực tuyến hoạt động để cung cấp các hình thức hỗ trợ đa dạng tới người sử dụng lần đầu.

 LỜI KHUYÊN:

Ken Banks, từ tổ chức FRONTLINESMS, nói về sự hợp tác: “Bằng cách sử dụng công nghệ, bạn có thể kết hợp tiếng nói tập thể của mọi người. Bạn có thể tổng hợp thông tin từ các nguồn đưa tin trực tiếp với các tin tức đến từ truyền thông chính thống. Tập hợp tất cả lại với nhau, bạn sẽ có được một bức tranh rộng lớn hơn nhiều về những gì đang xảy ra.”

Dina Mehta, nhà nghiên cứu công nghệ, nói về sức mạnh của cộng đồng: “Chúng tôi có những cộng đồng mà chúng tôi đã phát triển theo thời gian trong nhiều không gian như: trên web, trên blog, Facebook, Twitter. Những gì các công cụ cho phép bạn làm là kết nối tất cả các cộng đồng trực tuyến của bạn, để đóng vai trò như đầu mối của những con người được kết nối. Vì vậy, khi có một cái gì đó xảy ra và bạn cần phải phản ứng, thì điều mấu chốt là ở chỗ huy động tức thời đối với một cộng đồng vốn đã tồn tại trực tuyến, thông qua nhiều giao điểm và các đầu mối mà bạn đã tạo ra, khi để lại dấu vết trên web.

Sami Gharbia, thành viên của tổ chức Global Voices, nói về việc đưa tin trực tiếp về các vụ bắt bớ: “Các nhà hoạt động đang sử dụng Twitter để báo động cho các blogger và các nhà hoạt động khác về các vụ bắt giữ blogger. Chúng tôi đã thấy trường hợp của một nhà báo Mỹ, người khi đó đang chứng kiến ​​một vụ biểu tình ở thành phố Mahala ở Ai Cập trong cuộc đình công hôm mùng 6, tháng 4. Khi ông bị bắt, ông chỉ gửi đi một tin nhắn tới Twitter với các dòng chữ “đã bị bắt” và tin nhắn đó đã có tác dụng báo động tới bạn bè, người thân của ông, kể cả Đại Sứ Quán Mỹ để can thiệp và cho ông được phóng thích. “

Phần 1: Tập hợp mọi người lại để cùng hành động

Phần 2: Sức mạnh của việc ghi hình

Phần 3: Hình ảnh hóa các chiến dịch xã hội của bạn

Phần 4: Chiến thuật đấu tranh bằng tiếng cười

Phần 5: Lan tỏa những câu chuyện cá nhân

Phần 6: Đơn giản hóa các vấn đề phức tạp

Phần 7: Hiểu rõ và quản lý tốt các mối liên hệ bạn có 

Comments

comments