10 hiểu lầm nghiêm trọng về phi bạo lực

Hate Change dịch.

Để hạn chế các hiểu nhầm, Hate Change xin giới thiệu một số khái niệm cơ bản về hành động phi bạo lực.

Nguồn: Gene Sharp, Chính trị của Hành động Phi bạo lực (3 tập), Boston: Porter Sargent, 1973.Hành động phi bạo lực là:

Hành động phi bạo lực là một kỹ thuật hành động về mặt chính trị xã hội, nhằm áp dụng quyền lực trong một cuộc xung đột mà không dùng đến bạo lực về thể chất. Hành động phi bạo lực có thể bao gồm những “bất tác vi” (omission)– tức là, người dân từ chối thực hiện những việc mà họ vẫn thường làm,  được kỳ vọng sẽ thực hiện theo thông lệ, hoặc bị buộc phải thực hiện theo pháp luật hay các quy định. Nó cũng bao gồm đến những “tác vi”  (commission)– tức là, người dân thực hiện những việc mà họ không thường xuyên thực hiện, không được kỳ vọng sẽ thực hiện theo thông lệ, hoặc bị ngăn cấm thực hiện. Hoặc kết hợp cả hai loại hành vi đó.

Vì thế, trên tư cách là một kỹ thuật, nên hành động phi bạo lực không mang tính thụ động. Phi bạo lực không mang nghĩa là không hành động. Nó chính là một loại hành động – một hành động không có tính bạo lực.

Những hành vi này bao gồm nhiều phương pháp hành động hoặc “vũ khí phi bạo lực” cụ thể.

Cho tới nay, người ta đã xác định được gần hai trăm phương pháp, và không nghi ngờ gì nữa, rất nhiều phương pháp vốn đã được áp dụng hoặc sẽ nổi lên trong các xung đột tương lai. Hiện tồn tại ba nhóm phương pháp phi bạo lực chính như sau: biểu tình và thuyết phục phi bạo lực, bất hợp tác, và can thiệp phi bạo lực.

Hành động phi bạo lực cho chúng ta thấy cách sử dụng quyền lực để đạt được mục tiêu và trừng phạt đối thủ mà không cần dùng đến bạo lực về thể chất.

Tuyệt đại đa số các hành động phi bạo lực là hành động dưới dạng nhóm hoặc mang tính quần chúng. Trong khi một số hình thức nhất định của kỹ thuật này, đặc biệt là các phương pháp mang tính biểu tượng, có thể đượccoi là những nỗ lực thuyết phục bằng hành động, thì các hình thức khác, nhất là thuộc nhóm”bất hợp tác”, lại mang tính cưỡng ép đối phương, nếu được thực hiện bởi một số lượng lớn người.

Dù với bất cứ vấn đề nào hay quy mô xung đột nào, thì hành động phi bạo lực vẫn là một kỹ thuật cho phép – những người không chấp nhận vai trò thụ động và quy phục, và cả những người nhìn nhận việc đấu tranh là thiết yếu – có thể xử lý xung đột của mình mà không dùng đến bạo lực. Hành động phi bạo lực không phải là nhằm trốn tránh xung đột. Đây chính là một câu trả lời cho vấn đề: “làm thế nào để sử dụng quyền lực một cách hiệu quả”.

Hành động phi bạo lực không phải là:

1) Hành động phi bạo lực không hề có nghĩa là thụ động, quy phục, và hèn nhát; cũng giống như trong phương thức hành động bằng bạo lực, đó đều là những sai lầm phải bị bác bỏ và vượt qua.

2) Không nên đánh đồng hành động phi bạo lực với sự thuyết phục bằng lời nói hoặc bằng tâm lý đơn thuần, dù đôi khi có thể sử dụng hành động để gây áp lực tâm lý nhằm khiến đối phương thay đổi thái độ. Thay vì dùng lời nói, hành động phi bạo lực là một loại chế tài và là một kỹ thuật đấu tranh liên quan đến việc sử dụng các quyền lực về xã hội, kinh tế và chính trị, và liên quan đến việc đối sánh các lực lượng đang xung đột.

3) Hành động phi bạo lực không phụ thuộc vào giả định rằng con người vốn mang bản tính “thiện”; chúng ta thừa nhận cả khả năng trở nên “tốt” lẫn “xấu” của con người, gồm cả những thái cực của sự độc ác và vô nhân đạo.

4) Những người sử dụng hành động phi bạo lực không nhất thiết phải là người theo chủ nghĩa hòa bình hay là những vị thánh; hành động phi bạo lực được thực hiện chủ yếu và đạt thắng lợi bởi những con người “bình thường”.

5) Việc đạt được thành công bằng hành động phi bạo lực không đòi hỏi các tiêu chuẩn và quy tắc chung (dù chúng có thể góp phần vào thành công), cũng không đòi hỏi cộng đồng phải quan tâm ở mức độ cao, hoặc các nhóm tranh đấu phải thật sự gần gũi về mặt tâm lý; ấy là bởi khi những nỗ lực nhằm tạo ra thay đổi tự nguyện bị thất bại, thì người ta có thể dùng đến các biện pháp cưỡng bức phi bạo lực.

6) Hành động phi bạo lực là một hiện tượng xảy ra nhiều ở phương Tây cũng như ở phương Đông; thực ra, có lẽ nó xảy ra nhiều hơn ở phương Tây, nếu tính đến việc áp dụng rộng khắp các cuộc đình công và tẩy chay trong các phong trào của người lao động và trong các cuộc đấu tranh bất hợp tác của các dân tộc lệ thuộc.

7) Trong hành động phi bạo lực, không có chuyện giả định rằng đối phương sẽ tránh/kiềm chế sử dụng bạo lực đối với các nhà hoạt động phi bạo lực; kỹ thuật này được thiết kế để có khả năng chống lại bạo lực khi cần thiết.

8) Hành động phi bạo lực không hề ngăn người ta sử dụng nó cho cả mục đích “tốt” lẫn “xấu”, mặc dù các hệ quả xã hội từ việc sử dụng nó cho một mục đích”xấu” có thể khác biệt đáng kể so với hệ quả của việc sử dụng bạo lực cho cùng một mục đích đó.

9) Hành động phi bạo lực không bị giới hạn trong các cuộc xung đột trong nước trong khuôn khổ của một chế độ dân chủ; nó được sử dụng rộng rãi nhằm chống lại các chế độ độc tài, sự chiếm đóng quân sự của nước ngoài, và thậm chí chống lại cả các hệ thống toàn trị.

10) Không phải lúc nào hành động phi bạo lực cũng cần tốn nhiều thời gian hơn để giành chiến thắng so với đấu tranh bằng bạo lực. Đã có nhiều trường hợp mà đấu tranh phi bạo lực giành được chiến thắng trong một khoảng thời gian rất ngắn – chỉ một vài ngày. Thời gian để giành chiến thắng phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác nhau – chủ yếu là phụ thuộc vào sức mạnh của các nhà hoạt động phi bạo lực.

Comments

comments