Những lưu ý quan trọng và ngắn gọn về đấu tranh phi bạo lực

Các phong trào phi bạo lực  hiệu quả bằng các cuộc cách mạng bạo lực và có những ưu điểm vượt trội. Hãy cùng điểm qua những khác biệt quan trọng giữa hai hình thức đấu tranh trong lịch sử dành tự do của loài người.

1. Quan niệm thông thường

Dựa trên hai ý tưởng rất phổ biến như sau:

+ Chiến tranh và cách mạng có thể giết hại và gây thương tật cho con người, nhưng chúng có hiệu quả và do đó là cần thiết.

+ Hành động phi bạo lực mang tính đạo đức và tốt lành, nhưng không hiệu quả và do đó gần như vô ích.

Điều này sai!

2. Sự thực về chiến tranh và cách mạng

Đúng là chiến tranh và cách mạng đôi khi có thể có hiệu quả.

+ Thế chiến II, mặc dù có sức tàn phá khủng khiếp về mặt tổng thể, song lại có hiệu quả trong việc ngăn không cho những kẻ bạo chúa ở Đức, Ý, và Nhật Bản giành được mục tiêu thống trị toàn thế giới. Một vài cuộc cách mạng – chẳng hạn như những cuộc giải phóng các nước ở châu Phi và Trung Mỹ – đã lật đổ những kẻ chuyên chế hủ bại.

+ Cảnh sát có thể ngăn chặn các vụ cướp bóc, hành hung và hãm hiếp. Lực lượng đặc nhiệm SWAT có thể ngăn chặn những kẻ bị mắc chứng thái nhân cách khỏi việc giết người vô tội, và nhà tù có thể ngăn chặn những kẻ tâm thần theo chiều hướng chống đối xã hội, không cho chúng tiếp tục khủng bố cộng đồng.

Nhưng thực chất, chiến tranh và cách mạng không hiệu quả như vậy:

+ Bởi vì tình hình được thay đổi bằng vũ lực, chứ không phải thu phục lòng dân, nên về sau chiến tranh và cách mạng lại thường tái diễn để xóa bỏ di sản của cuộc chiến tranh và cách mạng trước đó.

+ Trong mọi cuộc chiến tranh hay cách mạng bạo lực, luôn có ít nhất một bên thua cuộc, vì vậy cùng lắm thì bạo lực chỉ có hiệu quả một nửa.

+ Các cuộc chiến tranh và cách mạng giết hại, gây thương tật, và tổn hại lâu dài về tinh thần cho rất nhiều người, binh sĩ và những người làm cách mạng. Và trong thời hiện đại, đặc biệt với việc sử dụng những loại bom lớn, tên lửa, và mìn, chúng còn gây chết chóc, thương tật, và tổn hại tâm lý lâu dài tới rất nhiều người vô tội – tức là người dân (bao gồm cả trẻ em). Rất nhiều người phải chịu mất mát và thua cuộc.

+ Và chúng thường phá hủy các cơ sở hạ tầng dân sự(hệ thống nước uống, hệ thống điện, cống rãnh và nhà máy xử lý nước thải, đường sá, cầu cống, cơ sở y tế) và làm tan vỡ các cơ chế dân sự, vốn là nơi mà những người dân thường phải dựa vào để duy trì sức khỏe và cuộc sống ổn định. Như vậy, tất cả mọi người đều thua cuộc.

Nguồn ảnh: Internet

3. Sự thật về hành động phi bạo lực

Từ năm 1970, các hành động phi bạo lực đã tỏ ra rất hiệu quả trong việc lật đổ hàng chục chế độ độc tài trên thế giới.

– Bao gồm:

  • Chế độ phân biệt chủng tộc (Apartheid) ở Nam Phi
  • Liên bang Xô Viết
  • Các chế độ toàn trị ở Ba Lan, Đông Đức, và các quốc gia vệ tinh còn lại của Liên Xô
  • Chế độ Pinochet ở Chile
  • Chế độ Marcos ở Philippines
  • Chế độ Milosevic ở Nam Tư
  • v.v…

– Không phải tất cả đều thành công trọn vẹn (một số cuộc cách mạng trong đó bị suy yếu, chệch hướng, hoặc bị xóa bỏ về sau), nhưng nhìn chung thì chúng cũng hiệu quả tương đương hầu hết các cuộc cách mạng hay chiến tranh.

– Giảm đi rất nhiều thiệt hại cho người dân và xã hội.

– Hành động phi bạo lực đã trao thêm sức mạnh cho người dân, xây dựng cộng đồng và các cấu trúc dân chủ.

– Đặc biệt: Hầu hết các hành động phi bạo lực này được thực hiện bởi những người có hiểu biết rất ít về hành động phi bạo lực và những người phải tự sáng tạo ra cách thức trong quá trình hoạt động của mình. Ngược lại, hầu hết các cuộc chiến tranh và cuộc cách mạng được thực hiện bởi những binh sĩ tinh nhuệ, dựa trên vốn kiến thức, kỹ năng, và vũ khí được phát triển suốt chiều dài 3.000 năm. Hãy thử tưởng tượng nếu nguồn lực này đã được dùng cho việc nghiên cứu phát triển về hành động phi bạo lực.

Hầu hết các phong trào xã hội quan trọng và hiệu quả của Mỹ đều mang tính phi bạo lực. Ví dụ:

  • Phong trào Tiệc Trà Boston (Tea Party) thời trước Cách mạng Mỹ
  • Những nỗ lực xóa bỏ chế độ nô lệ thời trước cuộc nội chiến Hoa Kỳ
  • Phong trào dân túy những năm 1870- 1890
  • Phong trào về quyền bầu cử của phụ nữ
  • Phong trào cấp tiến những năm 1910
  • Phong trào lao động Mỹ những năm 1930
  • Phong trào dân quyền Mỹ những năm 1940- 1960
  • Phong trào chống chiến tranh Việt Nam những năm 1960- 1970
  • Phong trào đòi quyền cho người đồng tính Mỹ
  • Phong trào môi trường Mỹ
  • Phong trào phản đối toàn cầu hóa (đòi thương mại công bằng) trên toàn thế giới

Đôi khi chúng kết thúc bằng bạo lực (vd: Cách mạng Độc lập và cuộc Nội chiến Nam-Bắc của Hoa Kỳ)

4. Hành động phi bạo lực vận hành và có hiệu quả như thế nào?

– Các chính quyền (những người nắm giữ quyền lực) thường tự mình nắm được rất ít quyền lực. Họ có quyền lực không phải bởi họ mạnh hơn hay thông minh hơn những người khác, mà bởi những người khác ủng hộ và tuân phục họ. Các chính quyền đều dựa trên:

+ Sự chủ động ủng hộ và tuân phục của một số người (quân đội, cảnh sát, vệ binh, các nhân viên chính phủ khác)

+ Sự đồng thuận của những người có uy tín và ảnh hưởng trong cộng đồng (các nhà lãnh đạo trong lĩnh vực kinh doanh, lao động, giáo hội, và giáo dục, giới ký giả, v.v…)

+ Sự chấp nhận mang tính cưỡng bức của một số người (sự cưỡng chế về kinh tế đối với người lao động, sự cưỡng chế về pháp luật / hành chính quan liêu đối với con người, sự cưỡng chế về thể xác đối với tù nhân, v.v…)

+ Sự phục tùng thụ độngbởi hầu hết mọi người (người tiêu dùng, các cử tri, v.v…)

– Khi có một vài người hỗ trợ then chốt hoặc một số lượng rất lớn những người ít quan trọng hơn quyết định rút lại sự ủng hộ hoặc khước từ việc đồng thuận một cách thụ động, thì nhà cầm quyền sẽ đánh mất quyền lực của họ.

Những ví dụ về cách rút bỏ quyền lực của những người đang nắm quyền:

+ Thách thức– Mọi người lên tiếng thách thức chính quyền, bằng việc cất lên tiếng nói, vận động, viết thư cho các biên tập viên báo chí, viết và phát tờ rơi, v.v…

+ Dùng quyền bầu cử để loại bỏ– Cử tri sẽ không bầu cho những người đang nắm giữ địa vị quyền lực, khiến họ thất cử .

+ Phớt lờ– Mọi người phớt lờ các tư tưởng hoặc mệnh lệnh của nhà cầm quyền.

+ Đình công– Nhân viên chính phủ hoặc các chủ doanh nghiệp hoặc người lao động từ chối làm việc, từ chối cung cấp dịch vụ hoặc hàng hoá, hoặc từ chối nộp thuế.

+ Tẩy chay– Người dân từ chối lui tới các tổ chức, cơ sở kinh doanh hoặc từ chối mua hàng hóa, và do đó cắt đứt nhu cầu về các sản phẩm đó. Họ bắt đầu lui tới hoặc mua các hàng hóa và dịch vụ thay thế.

+ Phong tỏa– Người dân can thiệp vào hiện trạng và  buộc sự thay đổi phải diễn ra.

Ví dụ về những con người then chốt:

+ Gia đình và bạn bè của các nhân vật cầm quyền

+ Người lao động, phục vụ các nhu cầu cá nhân của nhà cầm quyền (trợ lý, đầu bếp, người lau dọn, người giúp chăm sóc trẻ nhỏ ban ngày, v.v…)

+ Nhân viên an ninh (công an, quân đội, cai tù, nhân viên bảo mật máy tính, v.v…)

+ Các viên chức chủ chốt của bộ máy chính quyền

+ Những người có uy tín và ảnh hưởng tới dư luận (chính trị gia, chủ các hãng truyền thông, phóng viên, biên tập viên, các chính khách nổi tiếng, giới học thuật, người nổi tiếng trong ngành giải trí)

+ Những người phụ trách duy trì cơ sở hạ tầng trọng yếu (công nhân nhà máy điện, người gác cầu đường, nhân viên trạm xăng, tài xế xe tải, công nhân xếp và bốc dỡ hàng trên tàu biển, kỹ thuật viên phát thanh truyền hình, công nhân xưởng in báo,  nhân viên bảo trì mạng máy tính, bảo trì cơ sở dữ liệu máy tính, v.v…)

Để xây dựng một phong trào chống lại nhà cầm quyền, các nhà đấu tranh cần tham gia vào nhiều hình thức hoạt động:

+ Tuyên truyền và thuyết phục cho người dân về hiện trạng tồi tệ, và làm thế nào để thay đổi nó

+ Tuyên truyền và thuyết phục để mọi người rút bỏ sự ủng hộ/đồng thuận đối với nhà cầm quyền; và làm sao để thực hiện được mục tiêu đó

+ Tổ chức mọi người thành các nhóm để hỗ trợ lẫn nhau và hành động

+ Tổ chức các hoạt động để biểu thị sự phản đối và thách thức nhà cầm quyền (các buổi cầu nguyện, biểu tình, vận động hành lang, bầu cử, đình công, tẩy chay, chống sưu thuế, v.v…)

+ Xây dựng các cơ cấu, định chế thay thế để cung cấp những phương cách khác, nhằm thỏa mãn các nhu cầu và nguyện vọng quan trọng của người dân

+ Cung cấp sự hỗ trợ, động viên, và nơi trú ẩn cho người dân khi họ phải đối mặt với tình huống phản công từ chính quyền, để họ có thể duy trì sự phản kháng đối với nhà cầm quyền.

Được soạn bởi Randy Schutt, PO Box 608.867, Cleveland, OH 44.108 http://www.vernalproject.org

Cho phép sao chép cho các mục đích phi thương mại. NonviolentActionWorks-1.2W 2-1-07

Biên dịch bởi Hate Change

Comments

comments