Phần 2: Sức mạnh của việc ghi hình

Chiến thuật này bảo đảm rằng mọi người đều có khả năng ghi hình lại những vụ vi phạm nhân quyền ngay lúc chúng xảy ra.

Hate change lược dịch

CÁC  HOẠT ĐỘNG SỬ DỤNG CHIẾN THUẬT QUAY PHIM HIỆU QUẢ

1. The Targuist Sniper – Thực hiện bởi một nhà hoạt động giấu tên tại Ma-rốc

Một nhà hoạt động đã quay video việc cảnh sát ở Ma-rốc liên tục đòi tiền  hối lộ từ những người đi xe máy và đăng tải lên YouTube, thu hút hàng trăm ngàn lượt xem. Kết quả là chính quyền nước này đã trừng phạt những viên cảnh sát biến chất và lắp đặt nhiều máy quay để có thể ghi lại bằng chứng nhằm xử lý các vi phạm  của cảnh sát trong tương lai.

Phương tiện sử dụng: Máy quay phim, phầm mềm biên tập video, YouTube, Blog.

2. Cuộc cách mạng Áo cà sa – thực hiện bởi các nhà hoạt động và blogger ở Myanmar

Nguồn ảnh: Internet

Các nhà hoạt động sử dụng blog để tránh sự kiểm duyệt đối với tin tức trong nước của chính quyền quân sự và lan truyền tin tức về các vi phạm nhân quyền ở Myanmar. Họ đã truyền đi thông tin về 2 sự kiện quan trọng thông qua ảnh chụp bằng điện thoại di động và máy ảnh kỹ thuật số rẻ tiền. Đó là các cuộc biểu tình của dân phản đối việc đột ngột chấm dứt trợ giá nhiên liệu, và việc quân đội gia tăng bạo lực để đàn áp người dân. Những bức ảnh các nhà sư và ni cô trên đường phố Myanmar trở nên rất phổ biến trên mạng. Chúng đã góp phần lan tỏa thông tin về tình trạng đang diễn ra ở đất nước này đến phần còn lại của thế giới.

Phương tiện sử dụng: Blog, bản tin thời sự, máy quay phim, điện thoại, ảnh.

LÊN KẾ HOẠCH HÀNH ĐỘNG

1. Bảo mật thông tin và bảo vệ bản thân: Bạn sẽ gặp nhiều rủi ro khi nắm trong tay các bằng chứng. Cách để bảo vệ bản thân và những người liên quan cũng như đang hỗ trợ chiến dịch của bạn là: Hãy lưu tâm tới những dấu vết điện tử mà bạn để lại: địa chỉ IP, tài khoản email, mật khẩu, danh sách bạn bè trên mạng xã hội, tên để đăng ký thuê bao điện thoại và mua SIM và danh xưng cũng như tổ chức mà các tên miền của website được đăng ký.

Bảo mật thông tin trạng mạng. Nguồn ảnh: Internet

2. Kiểm tra tính xác thực của những nơi bạn cung cấp thông tin: Đã có một vài website thu nhận đơn thư của công dân để trở thành bằng chứng cáo buộc những người vô tội và phơi bày danh tính của những người bất đồng chính kiến.

3. Không ghi hình khuôn mặt: Một cách mà tổ chức WITNESS đã bảo vệ danh tích của các nhân chứng khi quay video là không ghi hình khuôn mặt của họ. Bằng cách chiếu sáng từ phía sau một người, bạn có thể ghi lại bóng của khuôn mặt mà không hiển thị chi tiết. Thậm chí khi băng ghi hình của bạn bị thu giữ, cũng không ai có thể nhận ra được hình ảnh của người đã xuất hiện trong đó.

4. Giảm thiểu rủi ro: Trao đổi với mọi người về các “tình huống xấu nhất” trong trường hợp câu chuyện và danh tính của họ bị xâm nhập hoặc tiết lộ. Những thảo luận này giúp đảm bảo rằng sự đồng ý mà bạn nhận được từ mọi người là có dựa trên hiểu biết đầy đủ của họ; đồng thời giúp bạn lên kế hoạch để giảm thiểu rủi ro.

NGHIÊN CỨU TÌNH HUỐNG

Chiến dịch: Tưởng nhớ Neda

Người thực hiện: Các nhà hoạt động tại Iran tại thủ đô Tehran

Tưởng nhớ Neda. Nguồn ảnh: Internet

Hai đoạn video ngắn ghi lại cái chết của cô Neda Agha-Soltan trong thời gian diễn ra các cuộc biểu tình sau bầu cử tại Iran đã gây được sự chú ý của dư luận quốc tế hồi tháng 6/2009. Một video được quay bởi một người đàn ông ẩn danh sau đó được gửi email tới những người ủng hộ và lan tỏa nhanh chóng trên Facebook. Quyết định gửi video bằng email thay vì đăng tải trực tiếp đã giúp bảo vệ danh tính của người quay phim và vượt qua hàng rào kiểm duyệt trên internet sau cuộc bầu cử của chính quyền Iran. Thêm vào đó, một video của nhân chứng thứ hai cũng xuất hiện trên kênh CNN chỉ vài giờ sau khi được đăng tải trên Youtube. Bởi vì những video này đã được đăng tải và lan tỏa nhanh chóng, có rất ít thời gian để cân nhắc về tác động từ sự lan tỏa của những cảnh quay nguyên bản, chưa biên tập này. Priscila Ne’ri, một thành viên của WITNESS đặt câu hỏi: “Trên tư cách là những công dân, những nhà hoạt động có mối quan tâm và cũng là đồng loại của Neda,  làm thế nào để chúng ta cân bằng được giữa một bên là việc cần phải lan tỏa thông tin về những gì đang diễn ra ở Iran, với một bên là việc tôn trọng nhân phẩm của Neda như một người đã khuất, cũng như nỗi đau của gia quyến?” Khi khả năng ghi hình lại các sự kiện đã xảy ra bằng điện thoại hoặc máy quay của mọi người tăng lên thì đoạn video về Neda tạo ra một thách thức, bắt chúng ta phải tìm ra cách tế nhị và có tính chiến lược để công bố chúng, đặc biệt là trong thời điểm nhiều áp lực và biến động nhanh. Nó cũng minh họa cho những mối nguy hiểm một người sẽ gặp phải khi đăng và đăng lại những đoạn video đó trên mạng, ví dụ là: cho tới nay, đã có nhiều nhà hoạt động bị chính quyền Iran bắt giam, và Facebook cũng như Twitter của họ đã được nêu đích danh trong các phiên tòa xét xử.

Phương tiện sử dụng:  Camera của điện thoại di động, email, YouTube, Twitter, Facebook, Blog.

Phạm vi: Từ lúc quay phim đến lúc đăng tải, và chỉ mất thêm vài giờ nữa để video đó đã được loan tải trên truyền thông quốc tế và lan tỏa đến hàng trăm ngàn đến hàng triệu người trên thế giới.

THỰC HIỆN CHIẾN DỊCH CỦA BẠN

Hãy tự đặt câu hỏi:

– Bạn có thời gian để lên kế hoạch thu thập lời khai của nhân chứng không? Bạn có đang chuẩn bị cho các nhà hoạt động và những người ủng hộ tự biết đi thu thập chứng cứ trong một cách lương thiện và có chiến lược không?

– Những người chịu ảnh hưởng nhiều nhất bởi các vấn đề của bạn hiện đã có những công cụ nào trong tay để thu thập thành hồ sơ tài liệu từ các vụ vi phạm nhân quyền- VD: điện thoại di động, máy ảnh, khả năng truy cập vào các mạng xã hội và blog?

– Làm sao để phản ánh được tính trung trực của những người là nhân vật trong câu chuyện mà chiến dịch của bạn đang chia sẻ với một đối tượng khán giả rộng và đa dạng hơn nhiều.

– Phương án truyền thông và chiến lược vươn xa để tiếp cận cộng đồng của bạn là gì? Bạn sẽ trả lời báo chí thế nào cho thật nhanh nhạy nếu như những tài liệu mà bạn đang có trở thành bộ phận của một câu chuyện thời sự nóng hổi?

Quay phim lại hành vi bắt bớ của cảnh sát. Nguồn ảnh: Internet

– Bạn là ai trong mối quan hệ với vấn đề đó hoặc với cộng đồng mà bạn đang làm việc cùng?

– Làm sao để phản ứng lại trước những yêu cầu từ chính quyền, các dịch vụ web thương mại hoặc từ những người bị ảnh hưởng từ các bức ảnh, video, bài viết trên blog đó khi họ đòi bạn phải gỡ các tài liệu này xuống khỏi website của bạn hay của người khác?

Một số cách thức để thực hiện:

1. Bạn không cần sử dụng video. Nếu được, hãy yêu cầu mọi người sử dụng điện thoại di động của họ để gửi ảnh bằng email hoặc bằng tin nhắn đa phương tiện (MMS). Sau đó có thể đưa những bức ảnh làm thành một slideshow để công bố.

2. Nếu không thể giữ kín danh tính về mặt hình ảnh/khuôn mặt của mọi người, thì bạn có thể sử dụng hoạt hình, con rối hoặc dựng phim bằng ảnh như một cách dùng kỹ thuật số để kể chuyện.

3. Việc chứng kiến tận mắt các sự kiện là hiếm khi xảy ra. Thay vào đó, bạn có thể tái hiện vài sự kiện sau đó thông qua phỏng vấn, và bằng cách nhờ những người đồng minh hoặc nhờ người giới thiệu, làm quen với những người tham gia sự kiện đó. Thay vì ghi hình lại khuôn mặt của những người đang trực tiếp có mặt ở nơi diễn ra sự kiện, hãy cân nhắc các biện pháp thay thế an toàn hơn để ghi lại các cảnh mà vẫn có tác dụng tường thuật câu chuyện về hoạt động hoặc cuộc biểu tình đó.

4. Với một số video có mục đích phơi bày nạn tham nhũng ra trước ánh sáng, hãy nghĩ xem có thể giải thích ra sao cho rõ ràng vai trò của những nhân vật trong đó và mối quan hệ giữa họ với nhau. Bằng việc vẽ ra bản đồ trực quan các mối quan hệ đó, bạn có thể làm nổi bật mối liên kết giữa những cá nhân, tổ chức và nạn tham nhũng.

PHƯƠNG TIỆN THIẾT YẾU:

Một cộng đồng chia sẻ video đáng tin cậy:

WITNESS, một tổ chức phi chính phủ hoạt động trong lĩnh vực vận động chính trị bằng video, sở hữu một website chuyên chia sẻ các video tên là Hub. Tại đây bất cứ ai cũng có thể đăng tải các video liên quan đến quyền con người. Trên trang web này, một cộng đồng của những nhà hoạt động tiếp nhận các vấn đề về quyền đã tập hợp lại với nhau. WITNESS có một bề dày lịch sử trong việc bảo vệ quyền tự do biểu đạt của các nhà hoạt động. Một điểm trừ của trang Hub là nó không sở hữu một lượng khán giả lớn và đa dạng như nhiều website chia sẻ video khác. Vì vậy, ngoài Hub ra, bạn nên sử dụng đồng thời cả các website phổ biến khác như Youtube, thậm chí là facebook nếu muốn thu hút càng nhiều độc giả càng tốt.

MỘT SỐ LỜI KHUYÊN

Violeta Krasnic,  thành viên của tổ chức WITNESS, nói về việc che giấu danh tính:

Quay phim các cuộc phỏng vấn có yêu cầu giữ kín danh tính là một vấn đề của lòng tin vào con người và công nghệ. Quá trình thỏa thuận của chúng tôi bao gồm việc trao đổi với họ về mục đích của video, ý định sử dụng chúng trong chiến dịch vận động bằng video và được xây dựng trên nền tảng là sự hiểu biết về khía cạnh bảo mật của cuộc phỏng vấn.”

Aung, nhà vận động về quyền tại Myanmar, nói về việc đưa thông tin ra bên  ngoài:

Truyền kinh nghiệm. Nguồn ảnh: internet

Cuộc cách mạng ‘Áo cà sa’ rõ ràng đã chỉ ra sức mạnh của các nhà báo công dân ở đất nước chúng tôi. Đôi khi chúng tôi mang các thông tin ra khỏi biên giới bằng cách sử dụng các thiết bị ghi hình và có khi sử dụng thư điện tử hoặc gửi tập tin. Cho dù chế độ đã cố gắng để ngăn chặn và đánh sập mọi thứ, nhưng giới bloger và nhà báo công dân vẫn mang được thông tin tới truyền thông bên ngoài.”

Priscilla Neri, thành viên của tổ chức WITNESS, nói về vấn đề đạo đức và sự công bố thông tin:

“Với rất nhiều câu hỏi chưa có lời giải đáp về video của vụ Neda, tôi thấy chưa tìm ra giải pháp nào để xử lý nó. Những gì tôi biết chắc, đó là phải công bố nó và nhân phẩm của người phụ nữ trẻ này cần phải được tôn trọng. Có lẽ, sự cân bằng mong manh ấy có thể đạt được bằng cách làm mờ đi danh tính của cô ấy trong video, hoặc phải suy nghĩ kĩ trước khi chọn đăng bức ảnh khuôn mặt đầy máu của cô ấy trên Facebook của bạn.”

Xem thêm:

Phần 1: Tập hợp mọi người lại để cùng hành động

Hãy là một người chứng kiến có ích

Comments

comments