Phần 10: Tiết lộ sự thật – Điều tra và phơi bày ra ánh sáng.

Chiến thuật này hữu ích khi bạn có thể cộng tác với người khác để nhận diện, chia sẻ và hành động trên cơ sở những chứng cứ đang bị che giấu trước công luận hoặc bị phớt lờ bởi những người đáng ra cần hành động. 

Biên dịch: Liam Pham | Biên tập: Hate Change

NHỮNG CHIẾN DỊCH ÁP DỤNG THÀNH CÔNG

1. Phơi bày các hành vi tra tấn của cảnh sát tại Ai Cập – thực hiện bởi các công dân và nhà báo tại Ai Cập.

Một nữ nhà báo người Ai Cập, Noha Atef, đã sáng lập ra website TortureInEgypt.net để thu thập tài liệu về những trường hợp vi phạm nhân quyền do lực lượng cảnh sát Ai Cập gây ra chống lại các công dân của nước mình. Trang web sử dụng những hình ảnh và đoạn phim được độc giả cung cấp. Trong một vài trường hợp, các đoạn phim được chính các nhân viên cảnh sát quay lại. Noha cũng theo dõi sát những báo cáo về các trường hợp tham nhũng và bắt giam trái pháp luật của cảnh sát do người đọc gửi tới. Một trong những thành quả đó là, sau khi Noha thu hút được sự chú ý của truyền thông địa phương tới những câu chuyện của mình, có một người đàn ông bị ngồi tù oan suốt 14 năm, đã được trả tự do.

Phương tiện sử dụng: nền tảng Drupal để tạo lập website (trước đó là Blogsot), hình ảnh và đoạn phim, thông thường được ghi lại và gửi tới từ điện thoại di động.

2. Theo dõi máy bay của tổng thống: thực hiện bởi các nhà hoạt động ở Tunisia.

Các bloggers người Tunisia đã cộng tác với nhau để thực hiện một dự án lập bản đồ, với mục đích phơi bày sự việc máy bay của tổng thống đang được sử dụng cho những chuyến du lịch cá nhân xa xỉ. Chiến dịch bắt đầu khi một blogger tên là Astrubal phát hiện ra những hình ảnh của máy bay của Tổng thống Tunisia trên các website theo dõi không lưu. Sử dụng những dữ liệu này, Astrubal kết hợp những hình ảnh máy bay với một dạng hình ảnh đồ họa được tạo ra thông qua Google Earth, nhằm hiển thị những địa điểm sân bay nơi mà chiếc máy bay này đã bị phát hiện thấy và thời điểm cụ thể. Đoạn video đã lan rộng trên Youtube, và kéo truyền thông chính thống vào điều tra sâu hơn. Kết quả là, vấn đề lạm dụng tài sản công của các quan chức đã nhận được rất nhiều sự chú ý từ công luận. Nhưng cũng vì thế, chính quyền Tunisia đã chặn Youtube và một trang mạng chia sẻ video khác là Dailymotion.

Phương tiện sử dụng: các website dành cho người lần dấu máy bay (như Airliners.net), Google Earth, Youtube, Flickr.

Sự thật. Nguồn ảnh: Internet

LÊN KẾ HOẠCH HÀNH ĐỘNG

1. Truyền cảm hứng: Nếu bạn chưa tiếp cận được hết những dữ liệu cần thiết để chứng minh việc lạm dụng hoặc tham nhũng, thì chiến dịch của bạn có thể bắt đầu từ việc trình bày những dữ liệu sẵn có và đưa ra một vài câu hỏi cho người đọc hoặc các quan chức. Điều này có thể truyền cảm hứng cho người khác để tiến hành điều tra sâu hơn.

2. Bảo mật: Một vài chiến dịch sẽ phải dựa trên những báo cáo và chứng cứ được cung cấp ẩn danh, nhưng đôi khi bạn phải có cách tiếp cận trực tiếp với những người có liên quan mật thiết trong một vấn đề. Cả hai loại chứng cứ đều sẽ mang tới rủi ro cho những người chia sẻ những câu chuyện của họ. Hãy nghĩ cách để bảo vệ những nguồn tin của bạn: tên và địa chỉ, và cả địa chỉ IP của họ, email, hay căn cước của họ trên mạng xã hội.

3. Giám sát: Một khi các báo cáo, đoạn phim, hay những câu chuyện của bạn được người khác chọn và đăng lại, thì sự chú ý này sẽ mang lại các thông tin mới để bổ sung vào câu chuyện nguyên bản của bạn. Bạn sẽ cần phải theo dõi xem truyền thông của mình lan rộng tới đâu và nó nhận được những nội dung gì, và lên kế hoạch sử dụng các thông tin mới khi có.

4. Khai thác tư liệu: Ai Cập là nơi mà chính lực lượng cảnh sát dùng điện thoai di động để trao đổi những đoạn video về hành vi lạm dụng họ đã thực hiện, các nhà hoạt động đã có thể tiếp cận được những đoạn phim này và công khai chúng trên mạng. Vậy thì bạn có thể thiết kế chiến dịch của mình như thế nào để tranh thủ được những tài liệu hiện có mà bạn có thể đăng tải lại ?

NGHIÊN CỨU TÌNH HUỐNG

Chiến dịch: Mặc kẹt giữa hổ và cá sấu.

Thực hiện: Mạng lưới những người lao động tình dục tại Châu Á Thái Bình Dương (APNSW) và Mạng lưới Phụ nữ vì sự hợp nhất (WNU)

Địa điểm: Khu vực Châu Á Thái Bình Dương, tập trung vào Cam-pu-chia.

Các thành viên của APNSW sử dụng các đoạn video số để thu thập tư liệu về tình trạng lạm dụng và các vụ vi phạm nhân quyền được báo cáo bởi những người lao động tình dục bị giam giữ tại những nơi được gọi là “trung tâm phục hồi nhân phẩm/tái hóa nhập cộng đồng” ở Campuchia. Trong khi các chính trị gia và truyền thông địa phương khẳng định rằng những trung tâm này được lập ra để đào tạo kỹ năng nghề nghiệp, thì những người lao động tình dục, khi được phỏng vấn, sau khi được thả hoặc trốn thoát, đã kể lại những câu chuyện cá nhân về việc bị hành hung, cưỡng bức hay bị từ chối cung cấp thức ăn, nước sạch và thuốc men. “Chúng tôi đã làm việc với một nhóm thành viên APNSW địa phương và WNU”, Dale Kongmont nói. Anh là một thành viên của APNSW và là nhà sản xuất đoạn phim. “Những người chúng tôi đã phỏng vấn là thành viên của WNU và chúng tôi đã làm việc với họ trong nhiều năm. Chúng tôi giải thích với họ về nội dung của đoạn phim, và trong số những người muốn giúp sức đấu tranh trực diện chống lại đạo luật này thì một số người đã đồng ý tham gia phỏng vấn trước camera”. APNSW đã đăng đoạn phim lên Youtube và blip.tv, và cho trình chiếu trong sự kiện Ngày hành động vì 500 người lao động tình dục ở Phnom Penh. Dale nói: “Một trong hai trung tâm kiểu này đã bị đóng cửa nhờ những nỗ lực phối hợp giữa APNSW, WNU và các nhóm nhân quyền địa phương đang làm việc cùng nhau để cung cấp chứng cứ về những vụ lạm dụng đã xảy ra.

Phương tiện sử dụng: Flip camera, các phần mềm chỉnh sửa phim kỹ thoạt số ( Final Cut Pro),  blip.tv, Youtube, website.

Mục tiêu: Đoạn phim được trình chiếu tại Hội nghị AIDS Quốc tế năm 2008. Đối tượng khán giả ở Hội nghi AIDS này là các cơ quan của Liên Hợp Quốc, nhưng đoạn phim đã được trình chiếu cho hàng nghìn người trong suốt sự kiện. Đoạn phim đã có hơn 3000 lượt xem trên Youtube và blip.tv.

Chi phí: 15.000 USD ( với 7.000USD cho nhân viên, 5.000 USD cho việc sản xuât)

Các nguồn hỗ trợ: Các đối tác địa phương để tổ chức một Ngày Hành Động và triển khai chiến dịch truyền thông, tham gia tại hội nghị để trình chiếu đoạn phim tới những người làm chính sách, huấn luyện về làm phim do tổ chức WITNESS thực hiện.

Thời gian: Chỉ dưới một năm để thu thập các đoạn phim và chỉnh sửa, với hai tuần cho việc huấn luyện do tổ chức WITNESS cung cấp.

Điều tra sự thật. Nguồn ảnh: Internet

THỰC HIỆN CHIẾN DỊCH CỦA BẠN

Hãy tự đặt câu hỏi?

– Chiến dịch của bạn tập trung tạo ra một sản phẩm truyền thông – như là phim ngắn hay một bản mash-up hay là đăng tải những cập nhật tin tức thường xuyên thông qua blog hoặc website?

– Truyền thông mà chiến dịch của bạn tạo ra được kết nối với một sự kiện diễn ra một lần, hay với một vấn đề còn đang tiếp diễn?

– Làm sao để lôi kéo nhóm của mình vào việc thu thập tin tức và chứng cứ?

– Bạn sẽ tôn trọng sự an toàn, hoặc nếu cần, cả sự bảo mật danh tính của những người cung cấp cho bạn những thông tin nhạy cảm, chứng cứ và báo cáo về chiến dịch bằng cách nào?

– Ai sẽ là những đồng minh của bạn trong giới truyền thông chính thống và trong các tổ chức nhân quyền khác, và có thể giúp bạn lan tỏa một câu chuyện nào đó tới một lượng thính giả đông hơn? Làm sao để nhắm và tiếp cận được họ và bạn sẽ đề nghị họ hỗ trợ làm công việc gì?

– Bạn có kế hoạch dự phòng gì để giữ cho các dữ liệu được an toàn trong trường hợp máy tính, ổ cứng, server bị thu giữ?

Những cách khác mà bạn có thể thực hiện

1. Nếu bạn muốn làm một đoạn phim nhưng không có đủ các cảnh thô (footage), hãy thử tìm trên Flickr, Gooogle Images hay Wikipedia để lấy những hình ảnh có bản quyền mở, sẵn sàng cho việc sử dụng lại và trộn lẫn, và dùng chúng để biên tập vào một đoạn video có ghép nhạc hoặc lồng tiếng.

2. Đối với những chiến dịch không cần phải ẩn danh hoàn toàn, bạn có thể kêu gọi cộng đồng mạng cùng tham gia thu thập các hình ảnh, câu chuyện và video cho chiến dịch bằng cách dùng một trang wiki- trong đó có thể trao cho bất kỳ ai quyền chỉnh sửa. Bạn luôn cần phải xem xét cẩn thận cách để xác thực thông tin nếu cần, để đảm bảo rằng các nhân vật và sự kiện không bị phản ánh sai lệch.

3. Nếu đoạn video đóng vai trò chứng cứ, được cung cấp từ nhân chứng hay những người sống sót sau các vụ xâm phạm về quyền là mang tính nhạy cảm cao, thì bạn có thể không nên đăng tải đoạn phim đó trên mạng. Thay vào đó, bạn có thể sắp xếp những buổi trình chiếu kín cho các nhóm nhân quyền hay cho những cá nhân chủ chốt và các tổ chức có tầm ảnh hưởng.

4. Không phải tất cả các chiến dịch đều cần một lượng khán thính giả đông đảo – hãy xác định cho đúng nhóm đối tượng trọng tâm của mình, điều đó gây ảnh hưởng lớn hơn nhiều. Bạn có thể huy động sức mạnh của một lượng khán thính giả nhỏ nhưng đầy tâm huyết, rồi sau đó hẵng đem những kết quả tìm kiếm, thu thập của mình cho giới làm chính sách hoặc giới báo chí.

5. Yếu tố hài hước, bất ngờ và văn hóa đại chúng có thể giúp bạn tiếp cận một lượng khán thính giả rộng hơn. Bạn có thể sử dụng dạng phim hoạt hình hay nghệ thuật đường phố để truyền tải những kết quả tìm kiếm, thu thập được của mình một cách trực tiếp và để đưa thông điệp của bạn đến được với những người không có internet.

PHƯƠNG TIỆN THIẾT YẾU

Mã hóa email

Vấn đề bảo mật thông tin liên lạc có thể có vai trò thiết yếu nhằm bảo vệ các nguồn tin và nhân chứng của bạn. Mã hóa email có thể hơi khó thực hiện, nhưng nếu bạn sử dụng các chương trình webmail như Gmail, Yahoo Mail hay Squirrel Mail cho công việc, bạn có thể sử dụng thêm plugin trình duyệt web FireGPG. FireGPG sẽ mã hóa email của bạn mà không cần phải thoát ra khỏi trình duyệt web. Ứng dụng này hiện có ở trên hơn 25 ngôn ngữ. Để sử dụng FireGPG, đầu tiên bạn phải cài đặt GPG trên máy tính rồi tạo một chìa khóa, một loại nhận dạng đặc biệt cho phép bạn mã hóa và chia sẻ thông tin liên lạc của mình một cách an toàn. Website Security in-a-box của tổ chức Tactical Tech có hướng dẫn chi tiết hơn về công cụ này và cả các phần mềm bảo mật khác.

LỜI KHUYÊN

Dale Kongmont, thành viên của APNSW, nói về vấn đề cộng tác: “Việc hợp tác chặt chẽ với các nhóm nhân quyền hay các cá nhân khác là rất quan trọng, nhằm đưa thông điệp của bạn lan tỏa rộng rãi, nhưng đồng thời, cũng cần phải đảm bảo rằng những nhân vật quan trọng có lắng nghe bạn. Chúng tôi đã sắp xếp cho một vài cán bộ cấp cao của Liên Hợp Quốc xem đoạn phim của chúng tôi tại Hội nghị Quốc tế về Bệnh AIDS năm 2008. Mọi người nói rằng trước đó họ không thực sự hiểu mức độ nghiêm trọng của tình trạng cảnh sát lạm dụng, cho đến khi họ xem đoạn phim. Đoạn phim này đã khuyến khích họ phải hành động”.

Sami Ben Gharbia, thành viên của GLOBAL VOICES, nói về vấn đề phổ biến thông tin: “Khả năng tiếp cận thông tin online tự nó đã là một sức mạnh. Nhưng bạn cũng cần thu hẹp khoảng cách giữ hình thức hoạt động online và offline. Nếu bạn không thể tiếp cận với những đối tượng khán thính giả không có internet, thì phải tìm cách khác để phổ biến những thông tin này dưới hình thức offline: sử dụng thẻ nhớ USB, DVD, CD, áp-phích, tờ rơi và các công cụ khác. Việc tìm các phương pháp để lấp khoảng cách giữa 2 phương thức hoạt động online và offline này là vô cùng quan trọng.”

Phần 1: Tập hợp mọi người lại để cùng hành động

Phần 2: Sức mạnh của việc ghi hình

Phần 3: Hình ảnh hóa các chiến dịch xã hội của bạn

Phần 4: Chiến thuật đấu tranh bằng tiếng cười

Phần 5: Lan tỏa những câu chuyện cá nhân

Phần 6: Đơn giản hóa các vấn đề phức tạp

Phần 7: Hiểu rõ và quản lý tốt các mối liên hệ bạn có 

Phần 8: Đưa tin trực tiếp- sử dụng trí tuệ tập thể

Phần 9: Khuyến khích người dân đặt câu hỏi

Comments

comments