Hướng dẫn đấu tranh: 7/10 – Truyền thông là công cụ hay mục đích?

Nếu bạn đang thực hiện một phong trào xã hội phi bạo lực, bạn phải thực sự hiểu tầm quan trọng của truyền thông và cách sử dụng truyền thông để tạo ảnh hưởng. Trước đây, yếu tố đóng vai trò quyết định trong một cuộc đấu tranh là sức mạnh của xe tăng và binh lính. Nhưng ngày nay, mọi thứ đã thay đổi. Sức mạnh tạo ra sự thay đổi đến từ  tri thức và truyền thông. Đó là lý do tại sao chúng ta sẽ bàn về phương tiện truyền thông mới và đấu tranh phi bạo lực trong bài viết này.

Trước đây, truyền thông đã phát triển theo 2 hướng riêng biệt: một là sự tiếp cận đại chúng và hai là khả năng tương tác. Hãy nhớ về những mẩu quảng cáo trên ti vi hay báo chí mà bạn từng tiếp cận khoảng 10 năm về trước để hình dung ra cách mà truyền thông đại chúng thế hệ cũ từng hoạt động.

Ngày nay, mạng internet và truyền thông xã hội đã trở thành công cụ quan trọng nhất của đấu tranh phi bạo lực. Đây chính là phương tiện truyền thông thế hệ mới mà bài báo này đề cập. Như vậy, lần đầu tiên trong lịch sử mâu thuẫn giữa việc tiếp cận với số đông và sự tương tác đã được giải quyết. Những công cụ này cho phép bạn tiếp cận với lượng khán giả lớn hơn thông qua tương tác. Đó chính là lý do khiến truyền thông xã hội mang tính cách mạng tới như vậy. Vậy thì phương tiện truyền thông mới này gây ảnh hưởng đến thế giới thực như thế nào?

Các bạn có nhớ sự kiện năm 2007 ở Myanmar không? Tại Yangon, Myanmar, một làn sóng biểu tình được biết đến với tên gọi cuộc cách mạng “áo cà sa” [“safron”] được dẫn dắt chủ yếu bởi các nhóm sinh viên và tu sĩ Phật giáo, đã làm rung chuyển một trong những xã hội hà khắc và bị cô lập nhất. Nhờ có một loạt các nhà báo công dân dũng cảm, những bức ảnh đã được chụp bằng máy ảnh cầm tay, điện thoại di động và phán tán trên toàn thế giới dưới sự kiểm duyệt gắt gao. Chỉ trong vòng vài giờ, cả thế giới đã biết về  cuộc cách mạng “áo cà sa”.

Nguồn ảnh: Internet

Vài năm sau, tại Iran, một chương mới đã mở ra trong việc sử dụng đa đạng các phương tiện truyền thông mới trong đấu tranh phi bạo lực. Sau cuộc bầu cử gian lận tháng 6 năm 2009,   một bộ phận lớn là giới trẻ phát động các cuộc biểu tình phản đối tại Teheran và một vài các thành phố khác của Iran.

Do bị bạn chế và kiểm duyệt, các nhà hoạt động đã sử dụng truyền thông mới như một công cụ để ghi lại sự tàn bạo của chính quyền đối với những người biểu tình ôn hòa, trong đó có vụ ám sát kinh hoàng đối với nhà hoạt động trẻ NedaSoultanni, đã được lan toả khắp thế giới bằng clip trên youtube.

Một lần nữa, phương tiện truyền thông mới đã chứng tỏ là một công cụ rất hiệu quả cho đấu tranh phi bạo lực.

Nhưng, nói một cách chính xác thì phương tiện truyền thông mới đã đóng góp những gì cho các phong trào xã hội ? Có 3 yếu tố chính:

Đầu tiên, phương tiện truyền thông mới có tốc độ lan tỏa cao và chi phí rẻ – so với hồi thập niên 80 và 90.

Vào những năm 90, bạn phải có một hệ thống để in áp phích, rải tờ rơi, làm quảng cáo phát thanh, thậm chí gõ cửa từng nhà để truyền đi một thông điệp. Sau đó, bạn cần phải có một lượng lớn vật lực và nhân lực để tập hợp mọi người tại một địa điểm.

Ngày nay, bạn có thể tạo nhóm trên Facebook hoặc gửi lời mời trên Twitter khi đang ngồi tại nhà và ngay lập tức thông điệp đó sẽ lan rộng như một đám cháy. Đây là ví dụ bạn có thể tham khảo: Một vài người phụ nữ ở Mỹ vốn không quen biết nhau đã tạo ra chiến dịch Woman’match với hàng nhiều triệu người tham gia ở nhiều nơi trên thế giới.

Thứ hai, phương tiện truyền thông mới khiến cho các nhà nước sẽ phải trả giá đắt khi sử dụng  bạo lực để chống lại những người biểu tình ôn hòa.

25 năm trước, tổng thống Syria khi đó là Hafez Al Assad (cha của đương kim tổng thống Bashar al-Assad) đã xua đuổi các nhà báo nước ngoài ra khỏi thành phố và tàn sát 25000 người và nghiễm nhiên thoát tội.

Ngày nay, ngay cả trong một số xã hội có công nghệ lạc hậu nhất trên thế giới như Myanmar hay Yemen, các cuộc biểu tình cũng được ghi lại bằng điện thoại di động hoặc máy quay phim và tải lên mạng xã hội. Việc che giấu bạo lực thời nay khó hơn nhiều  so với 1 thập kỷ trước.

Thứ ba, các phương tiện truyền thông thế hệ mới giúp quá trình chuyển giao kiến thức trở nên nhanh hơn và hiệu quả hơn.

Ngày nay mọi người có thể dễ dàng  học hỏi lẫn nhau nhờ các phương tiện truyền thông hiện đại. Nếu ai đó nghĩ ra một chiến thuật và nó xuất hiện trên mạng xã hội, rất có khả năng là những người ở xa tận bên kia của địa cầu, sẽ xem thấy, nghiên cứu và bắt chước theo. Những người có kinh nghiệm và kiến thức cũng dễ dàng chia sẻ cho những người khác cách xa họ nửa vòng trái đất bằng video có tương tác.

Đó là những mặt tốt.

Nhưng cũng có một số bất lợi. Và đây là một trong số chúng:

Đầu tiên, đối thủ của bạn cũng có nghiên cứu. Và họ học cách sử dụng các phương tiện truyền thông mới để chống lại bạn. Họ sẽ coi truyền thông xã hội như một chiến trường mới và dồn sức để chiến đấu ở đó. Xét về góc độ bảo mật, điều đó thực sự quan trọng.  Ngay cả trước đây,  việc bị giám sát vốn dĩ đã rất khó tránh khỏi. Còn ngày nay, họ sẽ bẻ khóa facebook của bạn trước tiên và sau đó giao tiếp với mọi người bằng danh tính của bạn.

Thứ hai, mọi người cứ tin rằng chỉ thông qua click chuột, họ có thể góp phần bảo vệ cộng đồng, cứu nguy cho một ai đó. Niềm tin đó dĩ nhiên là khác xa với thực tế. Hiện tượng này gọi là “chủ nghĩa đấu tranh bằng click chuột”. Những thay đổi xã hội phi bạo lực là thứ được thực hiện trong đời thực.

Thứ ba, phương tiện truyền thông xã hội mới có thể gây ra những nhận thức sai lầm về  thực tế của đấu tranh phi bạo lực. Hiện tượng có tên “ chiến thuật chiếm đóng” chính là ví dụ tiêu biểu nhất. Với  phương tiện truyền thông mới, thật dễ dàng để kêu gọi nhiều người tới và chiếm đóng những địa điểm công cộng quan trọng với niềm tin rằng điều này có thể thay đổi thế giới. Nhưng, khi bạn nhìn vào quy mô của các chiến thuật đấu tranh phi bạo lực, thì việc chiếm đóng các địa điểm công cộng mang tính biểu tượng lại không phải là lựa chọn tốt nhất.

Tại sao lại như vậy ư? Bởi vì chi phí của chiến thuật này là rất lớn. Những người tham gia đều cần phải ăn uống. Và các bạn cần nhân lực dọn dẹp rác sau sự kiện. Ngoài ra, sự  mệt mỏi và bực bội của những người tham gia có thể làm bùng phát bạo lực. Đó chính là thứ bạn phải tránh.

Trước khi trở nên quá dựa dẫm vào các phương triện truyền thông mới, hãy luôn tự hỏi mình xem liệu rằng trong số 198 chiến thuật đấu tranh phi bạo lực khác nhau, đây có phải là chiến thuật tốt nhất bạn có thể làm hay không ?

Bài học lớn ở đây là chúng ta không nên lẫn lộn giữa thực chất của đấu tranh với những cái chỉ là công cụ.

Các nguyên tắc quan trọng nhất trong đấu tranh phi bạo lực để đạt được thành công là: sự thống nhất, lên kế hoạch và kỷ luật bất bạo động. Các phương tiện truyền thông mới chỉ có thể coi là một công cụ hữu dụng mà thôi.

Bạn có thể tìm thấy nội dung tương tự ở dạng video dưới đây:

Phần 1/10 – Hướng dẫn đấu tranh: Tầm nhìn cho tương lai

Phần 2/10 – Hướng dẫn đấu tranh: Sự thống nhất

Phần 3/10 – Hướng dẫn đấu tranh: Lập kế hoạch

Phần 4/10 – Hướng dẫn đấu tranh: Tuyên truyền 

Phần 5/10 – Quyền lực và các trụ cột của nó

Phần 6/10 – Lý do khiến chúng ta trở thành những kẻ tuân phục 

Comments

comments