Việt nam đang có Hòa bình tích cực hay tiêu cực?

Nguồn ảnh: http://vietnamnet.vn

Chúng ta có đang hưởng thụ hòa bình?

Trong các tiết học về lịch sử, giáo viên của tôi luôn nhấn mạnh rằng, thế hệ chúng tôi đã rất may mắn vì không phải sinh ra dưới bom đạn, không phải hy sinh xương máu trong chiến tranh. Mà quả thực, thời gian Việt Nam trải qua chiến tranh dài đằng đẵng với nhiều cuộc chiến liên tiếp, khiến xác xuất để sinh ra dưới thời chiến khi là người Việt Nam thường cao hơn hẳn khi sinh ra ở một quốc gia khác.

Có lẽ kinh nghiệm đau thương của người Việt đối với chiến tranh là quá lớn nên chúng ta đang dễ tìm thấy cảm giác hạnh phúc khi có sự hiện diện của hòa bình theo nghĩa hẹp nhất của nó – không còn chiến tranh. Thế nhưng trong nấc thang các quốc gia hạnh phúc trong Báo cáo Hạnh phúc Thế giới 2018 của Liên Hợp Quốc, Việt Nam xếp thứ 95/156 quốc gia.

Báo cáo này tính điểm và xếp hạng các quốc gia không chỉ dựa trên tình trạng chiền tranh, xung đột hay hòa bình mà dựa trên 6 yếu tố: tổng sản phẩm quốc nội trên đầu người – GDP, tuổi thọ, quyền tự do, sự hào phóng, phúc lợi xã hội và tình trạng tham nhũng. Và vì lẽ đó, chúng ta không nằm trong 5 quốc gia hạnh phúc nhất thế giới. Chúng ta xếp hạng hơn các quốc gia đang có nội chiến, xung đột hoặc chiến tranh nhưng chúng ta xếp sau Thái Lan, Philippines nhiều bậc.

Người Việt đang sống trong hòa bình theo nghĩa đen và hẹp nhất của khái niệm hòa bình, hiểu đơn giản là trạng thái không có chiến tranh hoặc bạo lực quy mô lớn. Nhưng chúng ta không có hòa bình theo chuẩn mực mà công dân ở nhiều quốc gia khác đang được thụ hưởng, bởi vì chúng ta thiếu thốn tự do, chúng ta thiếu vắng công lý, và chúng ta tưởng rằng mình hạnh phúc.

Nhà xã hội học Johan Galtung, một người tiên phong nghiên cứu về xung đột và hòa bình đưa ra một sự phân biệt rõ ràng giữa hai khái niệm của hòa bình mà chúng ta cần lưu tâm. Ông phân biệt giữa hòa bình tích cực (positive peace) và hòa bình tiêu cực (negative peace). Trong đó, hòa bình tiêu cực là sự vắng mặc của chiến tranh và các hình thức xung đột bạo lực ở quy mô rộng; hòa bình tích cực là xã hội có sự hòa thuận, công bằng, bình đẳng, nhân quyền…

Phân biệt được 2 hình thức của hòa bình sẽ giúp chúng ta nhìn nhận đúng về thực tại của xã hội, tránh rơi vào trạng thái lạc quan thái quá, bảo thủ trước bất công của xã hội. Mặc dù hòa bình là một từ trừu tượng, khó định nghĩa, cũng giống như các thuật ngữ  “hạnh phúc”, “tự do”, “công lý” nhưng chúng ta thường ngay lập tức nhận ra khi nó vắng mặt.

Và cho dù là người suy nghĩ rất lạc quan, người viết bài cho rằng Việt Nam đang thiếu vắng hòa bình tích cực. Xã hội Việt Nam dù không còn chiến tranh, vẫn chưa phải là xã hội có hòa bình bởi vì ở đó vẫn tồn tại bất công, tiêu cực, bạo lực, con người vẫn bị gạt ra ngoài lề xã hội.

Tuy nhiên, các xung đột tiềm ẩn và cả các xung đột đã bùng nổ hiện nay trong xã hội việt nam vừa là thách thức, cũng như là cơ hội cho những cá nhân dám dấn thân vì cộng đồng. Chúng ta cần nhiều hơn nữa các giải pháp và các cá nhân thúc đẩy, xây dựng hòa bình, giải quyết xung đột.

Thậm chí ở các quốc gia giàu có và phát triển trên thế giới, nhiều người vẫn xác định sức mệnh của họ là trở thành“peace maker” – người tạo ra hòa bình bằng cách hóa giải xung đột hay “change maker”- người tạo ra thay đổi khiến xã hội tốt đẹp hơn.

Bởi vì xây dựng hòa bình không dừng ở việc hạn chế, loạt bỏ xung đột vũ trang và chiến tranh mà còn là thúc đẩy nhân quyền, bình đẳng, đa dạng.. . Bởi vì hòa bình khác với hạnh phúc của một cá nhân, nó phụ thuộc vào sự hài hòa của xã hội và không khí chính trị của một quốc gia và các quốc gia. Và trên hết, hòa bình là yếu tố then chốt cho hạnh phúc của một cá nhân vì nó tạo ra  một xã hội thuận hòa, bình đẳng và công bằng cho cá nhân có thể tự do sinh sống.

 

Comments

comments